Bộ trưởng Bộ Công Thương làm rõ những vấn đề lớn trong sửa đổi Luật Điện lực

Phát biểu tiếp thu, giải trình, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, điện là vấn đề liên quan đến hầu hết các ngành kinh tế, vì vậy dự án luật nhận được sự quan tâm của nhiều đại biểu Quốc hội.

Trân trọng cảm ơn các ý kiến phát biểu rất tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp thu tổng thể các ý kiến và làm rõ một số nội dung được đại biểu quan tâm.

Bộ trưởng Bộ Công Thương giải trình ý kiến đại biểu nêu về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Ba mục tiêu cốt lõi của lần sửa đổi

Liên quan đến mục tiêu, phạm vi sửa đổi, tính thống nhất của hệ thống pháp luật trong quá điều chỉnh dự thảo luật, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng thông tin, việc sửa đổi Luật Điện lực lần này hướng tới ba mục tiêu cốt lõi.

Thứ nhất, tập trung thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng theo Nghị quyết số 70-NQ/TW, đồng thời luật hóa những nội dung đã được thực hiện theo Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội.

Thứ hai, giải quyết đồng bộ về phân cấp, phân quyền và các thủ tục hành chính đã triển khai.

Thứ ba, đặc biệt quan trọng nhằm tháo gỡ, giải quyết những điểm nghẽn, vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác quy hoạch, triển khai quy hoạch và triển khai các dự án điện lực…

Về triển khai và tổ chức thực hiện Quy hoạch điện. Đây là nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, đặc biệt về tiến độ triển khai và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Quy hoạch điện VIII. Bộ trưởng cho biết, khi sửa đổi pháp luật về điện lực lần này, cơ quan soạn thảo hướng tới bảo đảm tính đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải, đồng thời linh hoạt trước những yêu cầu phát triển của kinh tế - xã hội.

Khoản 4 Điều 10 dự thảo luật đã quy định các yêu cầu cơ bản về Quy hoạch điện và việc cập nhật phụ tải, lưới điện, cơ cấu nguồn điện nền, nguồn linh hoạt và công suất dự phòng, để được cụ thể hóa khi lập kế hoạch thực hiện Quy hoạch theo từng thời kỳ.

Hiện, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Công Thương cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, phù hợp với các điều kiện thực tế cũng như các quy định pháp luật được sửa đổi thời gian qua.

Không để rủi ro trong quá trình đầu tư chuyển sang Nhà nước

Về cơ chế đầu tư và phát triển nguồn điện, lưới điện, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đánh giá nội dung này rất quan trọng. Bộ trưởng dẫn chứng, thời gian qua, những nguồn điện lớn, nguồn điện nền như điện LNG và các nguồn điện khác đều gặp vướng mắc khi triển khai.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định, việc sửa đổi luật lần này nhằm giải quyết các yêu cầu về tháo gỡ điểm nghẽn trong đầu tư, vận hành hệ thống điện.

Lần sửa đổi này, cơ quan chủ trì soạn thảo đã đưa vào các nội dung để kiểm soát rủi ro của các bên. Theo Bộ trưởng, Quy hoạch điện VIII có 18 dự án điện khí LNG, song việc triển khai trên thực tế khá khó khăn. Dự thảo luật đã đưa ra cơ chế chia sẻ, tạo điều kiện cho nhà đầu tư, nhưng nhà đầu tư cũng phải chia sẻ rủi ro với Nhà nước.

“Không thể tất cả những rủi ro trong quá trình đầu tư lại được chuyển sang phía Nhà nước và cuối cùng tính vào chi phí của người dân”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Trong cơ cấu giá, dự thảo đã đưa ra cơ cấu giá công suất để bảo đảm tính dự phòng và khả năng cung cấp. Với các nguồn điện nền, nguồn điện lớn, khi đưa vào vận hành, ngoài phần công suất khả dụng được huy động theo thị trường, nhà đầu tư vẫn có thể được thanh toán một phần chi phí liên quan đến công suất.

Liên quan đến thủ tục đàm phán hợp đồng mua bán điện, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, dự thảo luật đã đưa ra cơ chế đàm phán hợp đồng mua bán điện căn cứ trên kết quả đấu thầu về dự án và giá điện nằm trong khung giá điện. Theo Bộ trưởng, quy định này tạo cơ sở quan trọng để ký kết hợp đồng, tránh tình trạng thời gian đàm phán kéo dài.

Làm rõ khái niệm điện gió ngoài khơi

Về phát triển năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nêu ba tính chất rất quan trọng của năng lượng tái tạo: Thứ nhất, không liên tục; thứ hai, chi phí biên cơ bản bằng không; thứ ba, không có dự phòng quay. Do đó, tỷ trọng cũng như tiến độ phát triển năng lượng tái tạo bắt buộc phải đồng bộ với hoàn thiện, nâng cấp hệ thống lưới điện thông minh. Bộ trưởng cũng nêu rõ, dự thảo luật đã đưa ra các cơ chế cụ thể.

Riêng điện gió ngoài khơi, Bộ trưởng nhận định, lĩnh vực này rất mới, đòi hỏi nguồn vốn lớn, công nghệ cao và gắn trực tiếp với quốc phòng, an ninh. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến của các đại biểu để hoàn thiện hơn.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, cần phân biệt rõ điện gió ngoài khơi với điện gió ven bờ, trong đó có việc làm rõ tiêu chí xác định khoảng cách từ dự án đến bờ biển. “Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp thu để làm rõ những khái niệm này và có cơ chế phù hợp”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Vấn đề giá điện, hỗ trợ tiền điện và xóa bù chéo được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm. Bộ trưởng dẫn chứng, điểm b khoản 12 Điều 5 dự thảo luật đã quy định giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trên cơ sở đó, quan điểm xuyên suốt là giá điện phải phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, vận hành theo cơ chế thị trường.

Theo quy định của Nghị định 72 và Nghị định 278, hằng năm, trước khi kết thúc năm tài chính, EVN phải công bố kết cấu chi phí. Bộ Công Thương, Bộ Tài chính cùng Kiểm toán Nhà nước sẽ kiểm toán, đánh giá chi phí và công bố minh bạch trên website của Bộ Công Thương.

Quang cảnh phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Về khung giá phát điện, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, giao một đơn vị độc lập, không thuộc các đơn vị phát điện và các đơn vị trực thuộc cơ quan quản lý nhà nước để xây dựng khung giá điện. Cách làm này theo Bộ trưởng: “Vừa bảo đảm tính độc lập, vừa bảo đảm tính khách quan và kịp thời”.

Hỗ trợ tiền điện tách bạch, không ảnh hưởng kế hoạch ngân sách

Liên quan đến chính sách hỗ trợ tiền điện quy định tại điểm c khoản 13 Điều 5, Bộ trưởng giải trình thêm, Quyết định số 28/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (được cập nhật tại Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg), đã quy định rất rõ về cơ cấu biểu giá và mức hỗ trợ từ nguồn ngân sách cho các đối tượng yếu thế, với mức tương đương 30 số điện (kWh) theo giá điện bậc 1.

Các khoản hỗ trợ, thu hút đầu tư cho các đối tượng đã triển khai trên thực tế sẽ được quy định thông qua các nguồn, bảo đảm không ảnh hưởng đến kế hoạch ngân sách nhà nước và tách bạch theo quy định và tinh thần Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Về xóa bỏ bù chéo giá điện, Bộ trưởng cho biết thêm, dự thảo luật đã quy định giao Thủ tướng Chính phủ quyết định lộ trình dựa trên đánh giá tác động một cách đầy đủ. “Chúng ta phải đánh giá một cách rất kỹ lưỡng cho từng nhóm đối tượng, cho từng vùng miền”, Bộ trưởng nhấn mạnh.