Bộ trưởng Bộ NN&MT: Quyết liệt tái cơ cấu ngành, khơi thông điểm nghẽn quy hoạch đất đai, khoáng sản

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng

Bứt phá cải cách hành chính và mở rộng "đường băng" xuất khẩu

Trả lời sự quan tâm của các đại biểu về giải pháp tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, trong giai đoạn 2021-2025, ngành đã đạt và vượt hầu hết các chỉ tiêu cơ cấu lại, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, thông minh, bền vững, xanh và sinh thái.

Bước sang giai đoạn mới, một trong những "điểm sáng" đột phá nhất chính là nỗ lực tháo gỡ rào cản thể chế. Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Bộ Chính trị, đặc biệt là của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, chỉ trong một tuần, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ NN&MT) đã có bước cắt giảm thủ tục hành chính chưa từng có. Cụ thể, từ tổng số 630 thủ tục hành chính (đã phân cấp 44% trước đó), Bộ đã mạnh tay cắt giảm xuống chỉ còn 25%. "Như vậy là hiện nay Bộ sẽ chỉ còn quản lý khoảng 160 thủ tục hành chính", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Song song với việc tạo sự thông thoáng ở thị trường nội địa, công tác mở cửa thị trường quốc tế cũng ghi nhận dấu ấn lịch sử. Bộ trưởng cho biết, trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sang Trung Quốc vừa qua, Bộ NN&MT đã ký nghị định thư với Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Đây là lần đầu tiên cơ quan hải quan nước bạn ký kết với một bộ ngành của Việt Nam trong lĩnh vực này, qua đó chốt xuất khẩu chính ngạch thêm hai loại quả là bưởi và chanh.

Đặc biệt, công tác chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc đã mang lại hiệu quả kinh tế nhìn thấy được. Đối với mặt hàng sầu riêng, nhờ truy xuất nguồn gốc thẳng từ vùng trồng đến cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn), thời gian thông quan sang Trung Quốc đã giảm từ mức có thể lên tới 20 ngày xuống chỉ còn 5-6 ngày.

Tháo gỡ quy hoạch khoáng sản và thực tế "ảo" trong đăng ký đất công nghiệp

Một trong những nút thắt lớn về không gian phát triển kinh tế địa phương là việc thực hiện Quyết định 866 của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch khoáng sản nhóm 1. Bộ trưởng xác nhận đây không phải là vấn đề riêng của Lâm Đồng hay Đồng Nai mà trải dài trên toàn quốc, đặc biệt là các tỉnh trung du miền núi phía Bắc như Thái Nguyên, Cao Bằng, Tuyên Quang, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La. Khẳng định bản chất quy hoạch 866 "không có lỗi và không sai", nhưng Bộ trưởng thừa nhận cần có sự điều chỉnh cho phù hợp thực tiễn. Hiện Bộ đã thông qua hồ sơ thẩm định và sẽ trình Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh sớm ngay trong tháng 4 năm 2026.

Đáng chú ý nhất trong bài giải trình là bài toán phân bổ diện tích đất trồng lúa. Theo Nghị quyết 39 của Quốc hội, tổng diện tích đất trồng lúa đến năm 2030 là 3.568.000 ha. Hiện nay, ngành nông nghiệp đang rà soát để trình điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia, dự kiến diện tích này sẽ giảm khá nhiều theo nhu cầu đăng ký của các địa phương (chủ yếu muốn chuyển sang đất công nghiệp).

Tuy nhiên, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đã đưa ra một cảnh báo rất thẳng thắn về tình trạng đăng ký chuyển đổi đất nhưng không tính toán kỹ nguồn lực. Thực tế 10 năm qua, các địa phương sử dụng không quá 7% chỉ tiêu cơ cấu lại đất đai. Bộ trưởng lấy ví dụ: Một địa phương miền núi đăng ký tới 20.000 ha đất công nghiệp, nhưng với hệ số sử dụng hiện tại (như ở Thái Nguyên, Bắc Ninh là 1.000 ha hút 100.000 lao động), thì 20.000 ha sẽ cần tới 2 triệu lao động. "Đây là một vấn đề không phải dễ một tí nào cả... Đăng ký kế hoạch sử dụng đất xong cuối cùng không thực hiện được thì nó thành lãng phí", Bộ trưởng lưu ý và đề nghị các địa phương hết sức cân nhắc.

Về lo ngại an ninh lương thực khi quỹ đất giảm, Bộ trưởng cho rằng: Dù diện tích có thể giảm xuống khoảng 3.250.000 ha, số liệu tính toán cùng Tổng cục Thống kê khẳng định Việt Nam vẫn hoàn toàn đảm bảo an ninh lương thực và duy trì xuất khẩu khoảng 5 tỷ USD/năm. Lý do là năng suất lúa của Việt Nam hiện đạt 6,2 tấn/ha, đứng thứ hai thế giới (chỉ sau Ấn Độ với khoảng 7 tấn/ha).

Chính quyền địa phương phải vào cuộc xử lý đất nông lâm trường

Liên quan đến vấn đề sắp xếp, đổi mới các công ty nông lâm nghiệp (theo Nghị định 118 của Chính phủ) - điểm nghẽn gây bức xúc nhiều năm, Bộ trưởng cho biết, đến nay đã có 161/256 công ty hoàn thành sắp xếp. Về mặt thủ tục, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt 40/41 phương án tổng thể (chỉ còn Hà Nội đang chờ đồng bộ với Luật Thủ đô).

Tư lệnh ngành Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, nhiệm vụ của Bộ và Thủ tướng Chính phủ về cơ bản đã hoàn thành. Việc sắp xếp các bước tiếp theo giờ đây thuộc trách nhiệm của các địa phương, cơ quan quản lý đất đai sở tại và các chủ thể sử dụng đất (công ty, tổng công ty, tập đoàn). Do tài sản của các đơn vị này thuộc diện tài sản công, Bộ trưởng kiến nghị Bộ Tài chính hỗ trợ, giúp đỡ thêm cho các địa phương và Bộ NN&MT để sớm dứt điểm nội dung này, tránh tình trạng bức xúc và lãng phí đất đai kéo dài.

Trả lời lo ngại của đại biểu về kiểm soát an toàn thực phẩm, Bộ trưởng khẳng định Bộ NN&MT đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế. Trong thời gian tới, khi Bộ Y tế rà soát, điều chỉnh Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ tiếp tục đồng hành để siết chặt công tác quản lý trên lĩnh vực này.