Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Có dự án chưa giải ngân nhưng đã hoạt động hiệu quả

Chiều 18/10, phát biểu tại phiên thảo luận Tổ về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho rằng, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả thực tế của dự án, nhất là với những công trình tồn đọng kéo dài do vướng mắc pháp lý.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 7 gồm Đoàn ĐBQH thành phố Bắc Ninh và tỉnh Lâm Đồng chiều 18/10. Ảnh: Lê Bảo

4 dự án y tế tồn đọng đã đi vào hoạt động

Đề cập đến vấn đề giải ngân vốn đầu tư công, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, Bộ Y tế đang tập trung tháo gỡ khó khăn cho nhiều dự án tồn đọng, trong đó có Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2. Đây là những dự án gặp nhiều vướng mắc, kéo dài trong nhiều năm.

Đến thời điểm hiện tại, 4 dự án đã bắt đầu hoạt động; 2 dự án đang được tập trung hoàn thiện, đầu tư máy móc trong thời gian từ nay đến cuối năm để bàn giao cho khu vực phía Nam đưa vào sử dụng. Dự án còn lại đã khởi công.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại phiên thảo luận Tổ. Ảnh: Lê Bảo

Theo Bộ trưởng, việc tháo gỡ các dự án tồn đọng để đưa công trình vào hoạt động hiệu quả là bài toán vô cùng khó khăn, đòi hỏi giải quyết nhiều vấn đề. Thực tế, một số công trình như Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 đã đi vào hoạt động, phục vụ nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.

Tuy nhiên, nghịch lý là công trình đã được đưa vào sử dụng nhưng vẫn chưa thể giải ngân vốn đầu tư công. Nguồn vốn ngân sách nhà nước đã được bố trí, chủ đầu tư có nhu cầu thanh toán, song các thủ tục quyết toán chưa hoàn thiện khiến việc giải ngân gặp khó khăn.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, tỷ lệ giải ngân của Bộ Y tế chưa đạt kỳ vọng một phần do nguồn vốn tập trung lớn vào các dự án tồn đọng có tổng mức đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Trong khi đó, các dự án nhỏ lẻ khác có quy mô vốn không lớn, nên tỷ lệ giải ngân chung bị ảnh hưởng đáng kể.

Cần cơ chế tháo gỡ vướng mắc pháp lý, thúc đẩy giải ngân

Lý giải nguyên nhân, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh, các dự án tồn đọng lâu năm thường vướng mắc về pháp lý. Riêng hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 đã kéo dài hơn 10 năm. Trong khoảng thời gian đó, nhiều nhà thầu và nhân sự từng tham gia thực hiện dự án đã rời đi, thậm chí có người vướng vòng lao lý.

Việc hoàn thiện hồ sơ quyết toán vì thế gặp nhiều trở ngại. Có trường hợp không còn người ký hồ sơ, việc xác minh khối lượng thực hiện cũng khó khăn do thời gian đã quá dài.

Theo Bộ trưởng, Bộ Y tế đang tìm giải pháp hoàn thiện hồ sơ cho các dự án. Ảnh: Lê Bảo

Theo quy định, khi hết thời hạn tạm ứng, nhà thầu phải hoàn thiện hồ sơ quyết toán, trong đó cần có đầy đủ tài liệu và xác nhận khối lượng. Kho bạc Nhà nước chỉ có thể thực hiện thanh toán khi hồ sơ đáp ứng các yêu cầu pháp lý. Vì vậy, dù doanh nghiệp rất cần vốn để duy trì hoạt động, việc thanh toán vẫn không thể thực hiện nếu hồ sơ chưa đầy đủ.

Từ thực tế này, Bộ trưởng cho rằng không thể chỉ căn cứ vào tỷ lệ giải ngân để đánh giá hiệu quả đầu tư. Có những dự án chưa giải ngân được nhưng công trình đã hoạt động, mang lại hiệu quả phục vụ người dân. Nếu chỉ xét tỷ lệ giải ngân, những trường hợp như vậy sẽ bị đánh giá thấp, trong khi hiệu quả thực tế lại cho thấy kết quả tích cực.

Bộ Y tế đang tìm giải pháp hoàn thiện hồ sơ cho các dự án. Trường hợp không thể xử lý theo các quy định hiện hành, cần nghiên cứu cơ chế phù hợp để tháo gỡ những vướng mắc đặc thù.

Bộ trưởng cũng đề cập thực tế cả nước còn hơn 4.000 dự án tồn đọng. Việc rà soát, thanh tra, xác định sai phạm và xây dựng phương án xử lý mới là bước đầu; để tháo gỡ hoàn toàn, đưa các dự án vào sử dụng và phát huy hiệu quả vẫn còn nhiều khó khăn.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, những tồn đọng này cũng cho thấy dư địa và tiềm năng phát triển còn lớn. Nếu tập trung tháo gỡ được các điểm nghẽn về pháp lý, cơ chế và thủ tục, nguồn lực đang bị đình trệ có thể được khơi thông, tạo thêm giá trị cho nền kinh tế.