Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nêu "3 lớp" kiểm soát sách lịch sử cách mạng, lãnh tụ

Chiều 14/8, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất tán thành với sự cần thiết ban hành Luật. Những vấn đề lớn của dự thảo luật đã được cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng, rà soát, tiếp thu hoàn thiện.

Về sự cần thiết phải tăng cường quản lý Nhà nước, bảo đảm sự hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh chính trị, tư tưởng và hạn chế tối đa các sai sót trong dự thảo, Bộ trưởng cho rằng cơ chế kiểm soát thiết kế theo 3 lớp đối với các nhóm chủ đề, đề tài liên quan đến lịch sử cách mạng, chủ quyền an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc. Danh mục cụ thể sẽ do Chính phủ quy định.

Theo bà Thanh, cơ chế kiểm soát được thiết kế theo ba lớp nhằm tăng trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý Nhà nước, đồng thời hạn chế tối đa sai sót liên quan đến an ninh chính trị, tư tưởng.

Ở lớp thứ nhất, nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản. Việc thẩm định phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn phù hợp với tính chất, nội dung bản thảo; xem xét đầy đủ vấn đề cần thẩm định, có căn cứ đánh giá và kết luận rõ ràng.

Lớp thứ hai thuộc trách nhiệm của cơ quan chủ quản nhà xuất bản. Cơ quan này kiểm tra kết quả thẩm định, bảo đảm kế hoạch phù hợp với tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ và định hướng hoạt động của nhà xuất bản, sau đó phê duyệt để đăng ký.

Ở lớp thứ ba, sau khi xuất bản phẩm được nộp lưu chiểu, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức thẩm định, cho ý kiến trước khi phát hành. Theo dự thảo, xuất bản phẩm thuộc danh mục đặc thù chỉ được phát hành sau khi có ý kiến của Bộ, trừ trường hợp được miễn thẩm định do Chính phủ quy định.

Bộ trưởng Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Ảnh: Quốc hội.

Về chính sách của Nhà nước với phát triển hoạt động xuất bản, dự thảo Luật quy định khung chính sách trong luật và áp dụng pháp luật có liên quan, tập trung hỗ trợ phát triển xuất bản chuyển đổi số, xuất bản điện tử, văn hóa đọc, hỗ trợ tác giả đồng bào dân tộc thiểu số và các địa bàn khó khăn hội nhập quốc tế trong hoạt động xuất bản, đồng thời có các chính sách đào tạo, thu hút, và phát triển nguồn nhân lực, phát huy vai trò của các hội, hiệp hội để đáp ứng yêu cầu của ngành xuất bản.

Bổ sung quy định về AI, quyền tác giả trong hoạt động xuất bản

Liên quan đến các quy định về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả, theo bà Thanh, dự thảo Luật quy định các biện pháp ngăn chặn việc tổ chức cá nhân đưa sản phẩm, tài liệu có nội dung vi phạm ra công chúng dưới hình thức xuất bản phẩm, bổ sung quy định về quản lý nhà nước, các hành vi bị nghiêm cấm đối với việc phổ biến sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng, bổ sung quy định về quản lý hoạt động xuất bản trên môi trường số, xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả và các quy định về sở hữu trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản.

Dự thảo Luật cũng quy định mô hình tập đoàn xuất bản truyền thông quốc gia và cơ quan chủ lực xuất bản truyền thông quốc gia theo hướng tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành phát triển các mô hình tổ chức xuất bản phù hợp, phát huy vai trò của các cơ quan chủ lực trong lĩnh vực xuất bản truyền thông, quy định chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và cơ chế quản lý phù hợp yêu cầu phát triển của ngành xuất bản trong tình hình mới.

Nhằm khắc phục bất cập, thực tiễn và hoàn thiện công cụ quản lý trong môi trường số, dự thảo Luật đã xác định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường tự chủ và thực hiện hậu kiểm, bỏ quy định về tạm dừng hoạt động xuất bản, đồng thời hoàn thiện các quy định về quản lý nhập khẩu xuất bản phẩm, phòng chống in lậu, vi phạm bản quyền, quy định trách nhiệm của nền tảng trung gian và nền tảng xuyên biên giới trong môi trường số.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết tán thành phương án này. Cơ quan thẩm tra cũng thống nhất giao Chính phủ quy định chi tiết danh mục chủ đề, đề tài phức tạp, nhạy cảm cần thẩm định.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo. Ảnh: Quốc hội.

Liên quan cơ chế kiểm tra, giám sát, thẩm định đối với xuất bản phẩm có nội dung đặc thù và các điều có liên quan của dự thảo Luật, Thường trực Ủy ban tán thành với sự chỉnh lý để làm rõ hơn cơ chế kiểm soát 3 lớp, tăng cường trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản nhà xuất bản, cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý hoạt động xuất bản.

Thống nhất việc xác định nhóm chủ đề, đề tài có tính chất phức tạp, nhạy cảm cần phải tổ chức thẩm định bao gồm: lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc và giao Chính phủ quy định chi tiết các danh mục này.