Bộ trưởng Lương Tam Quang: Lấy kết quả khắc phục hậu quả làm căn cứ áp dụng các chính sách hình sự

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang báo cáo tại phiên họp

Ngày 17/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Báo cáo tại phiên họp, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, so với dự thảo Chính phủ trình, dự thảo Nghị quyết sau tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội giữ nguyên kết cấu 3 chương với 13 điều; sửa đổi 11/13 điều, giữ nguyên 2 điều (Điều 1, Điều 2). Cơ bản giữ các nội dung chính sách lớn của dự thảo Nghị quyết.

Trong đó về các nguyên tắc thực hiện (Điều 3), tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý khoản 5 Điều 3 dự thảo Nghị quyết để bảo đảm không phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm để xem xét lại bản án, quyết định xử lý kỷ luật đã có hiệu lực pháp luật. Đồng thời bỏ quy định tại khoản 6 Điều 3 dự thảo Nghị quyết, bởi các quy định liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Về các điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 5), ông Lương Tam Quang thông tin, tiếp thu ý kiến của các đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý Điều 5 dự thảo Nghị quyết theo hướng: Không quy định người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm là điều kiện bắt buộc để xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự, bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý tại Nghị quyết 29, Quốc hội khóa XV. Để bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng và rà soát trong toàn bộ dự thảo Nghị quyết để chỉnh lý cụm từ "Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng" bằng "Cơ quan tiến hành tố tụng".

Việc thay đổi này sẽ không giao cho cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thẩm quyền áp dụng các chính sách hình sự trong dự thảo Nghị quyết; thay vào đó, giao cơ quan điều tra chuyên trách tiếp nhận để bảo đảm chặt chẽ, đủ năng lực thu thập, đánh giá chứng cứ và áp dụng các điều kiện theo Nghị quyết.

Đã rà soát, chỉnh lý kỹ thuật tại các điều luật có liên quan về giải thích từ ngữ, thời hạn tạm hoãn phiên tòa thực hiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành và các điều luật khác có liên quan, bảo đảm chặt chẽ và phù hợp với kỹ thuật soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Về một số ý kiến của các đại biểu có ý kiến đề nghị nghiên cứu phân loại mức độ thiệt hại và quy định ngưỡng mức độ thiệt hại phải báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, mục tiêu xuyên suốt của dự thảo Nghị quyết này là lấy kết quả khắc phục hậu quả để làm căn cứ áp dụng các chính sách hình sự. Nếu khắc phục được toàn bộ hậu quả thì được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự tùy từng giai đoạn tố tụng.

“Bên cạnh đó, đối với các vụ việc, vụ án có tính chất, mức độ đặc biệt nghiêm trọng đã có cơ chế đưa vụ việc, vụ án vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, dự thảo Nghị quyết đã có quy định để phòng ngừa và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng các quy định của Nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm”, ông Lương Tam Quang nói và cho hay, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị xin giữ nguyên như dự thảo.

Về ý kiến đề nghị rà soát lại các quy định của Bộ luật Hình sự để bảo đảm phù hợp với các tư duy mới, quan điểm mới về chính sách xử lý hình sự được quy định trong Nghị quyết này và Nghị quyết 29, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết,tiếp thu ý kiến của đại biểu, Bộ Công an đã chỉ đạo các cơ quan chức năng đưa nội dung này vào dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp này.

Tại phiên họp, thẩm tra việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bà Đoàn Thị Thanh Mai, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết, Thường trực Ủy ban nhận thấy, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của ĐBQH và chỉnh lý dự thảo theo hướng vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vừa tạo cơ chế xử lý phù hợp đối với trường hợp có sai sót, rủi ro nhưng không vụ lợi, vì lợi ích chung. Đây là định hướng cần thiết để tháo gỡ tâm lý e ngại, né tránh, khơi thông nguồn lực, khuyến khích đổi mới, sáng tạo nhưng không tạo khoảng trống để hợp thức hóa vi phạm.