Bộ trưởng Tài chính nói về việc xác định đất bỏ hoang để đánh thuế

Sáng 6/11, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Chính phủ đề xuất áp thuế với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng. Mức thuế dự kiến là 0,2% và không áp dụng hạn mức. Tức là, toàn bộ diện tích đất bỏ hoang chậm hoặc không đưa vào sử dụng đều chịu thuế suất 0,2%, không được hưởng ngưỡng thấp hơn với phần trong hạn mức.

Nguy cơ đánh thuế cả phần đất đã được sử dụng đúng

Đồng tình với đề xuất trên, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) cho rằng đây là giải pháp cần thiết để hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ đất đai, gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy

Tuy nhiên, ông Huy nêu thực tế có thửa đất diện tích lớn, trong đó một phần đã được đưa vào sử dụng, một phần chưa sử dụng hoặc dự án đã triển khai theo từng giai đoạn, có hạng mục đã hoàn thành, có hạng mục đang thực hiện.

"Nếu chỉ căn cứ vào tình trạng chung của cả thửa đất hoặc dự án để áp dụng thuế suất 0,2% thì có thể dẫn đến việc đánh thuế cả phần diện tích đã được sử dụng đúng mục đích, và điều này thì không hợp lý" - đại biểu đặt vấn đề.

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung nguyên tắc: trường hợp thửa đất có nhiều phần diện tích với mục đích sử dụng khác nhau thì thuế suất 0,2% chỉ áp dụng đối với phần diện tích thực tế thuộc trường hợp bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng. Phần diện tích đã sử dụng hợp pháp được áp dụng mức thuế suất tương ứng theo quy định hiện hành.

Nếu quy định như vậy, theo ông, vừa bảo đảm tính nghiêm minh, thực hiện kỷ cương, vừa tránh đánh đồng với diện tích đang sử dụng hiệu quả, hạn chế tranh chấp phát sinh. 

Cũng chung nhận định, đại biểu Tô Ái Vang (TP Cần Thơ) cho rằng đề xuất của Chính phủ đang đánh đồng tất cả các hành vi bỏ hoang đất theo một mức thuế suất cào bằng là 0,2% mà không phân định rõ nguyên nhân.

Đại biểu Tô Ái Vang

Theo bà Vang, việc không tách biệt giữa lỗi chủ quan do đầu tư tích trữ và nguyên nhân khách quan do thiên tai, bất khả kháng là một thiếu sót pháp lý lớn, thiếu đi sự công bằng và nhân văn của pháp luật. Vì vậy, bà kiến nghị không áp dụng mức thuế với trường hợp đất không thể đưa vào sử dụng do thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu hoặc các nguyên nhân bất khả kháng khác có xác nhận của UBND cấp xã.

Nêu thực tế nghịch lý ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long, đại biểu bày tỏ lo ngại nếu cứ áp thuế 0,2% cho những mảnh đất cằn cỗi vì thiên tai thì chính sách thuế vô hình trung làm cho người dân không có khả năng tích lũy để tái sản xuất.

Vì vậy, bà kiến nghị Chính phủ xây dựng riêng một cơ chế miễn thuế, giảm thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và đất nông nghiệp hoang hóa đối với địa bàn chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu tại đồng bằng sông Cửu Long.

"Thuế phải là công cụ điều tiết và nuôi dưỡng nguồn thu chứ không thể là gánh nặng ảnh hưởng đến sinh kế của người dân trong lúc khó khăn" - bà Vang nêu quan điểm.

Chia sẻ về quan niệm "tấc đất tấc vàng", đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đồng tình với việc sử dụng công cụ thuế để hạn chế tình trạng đất bỏ hoang, gom giữ đất và chậm đưa đất vào sử dụng, làm lãng phí nguồn lực quốc gia.

Tuy nhiên, ông nhận thấy khái niệm về thời hạn xác định và các trường hợp loại trừ phụ thuộc lớn vào pháp luật về đất đai. Nếu tiêu chí mà chưa thống nhất, người sử dụng đất có thể áp dụng khác nhau giữa các địa phương.

Đại biểu Dương Khắc Mai 

Đặc biệt, có thể có trường hợp bị tính thuế nếu việc chậm trễ xuất phát từ những nguyên nhân khách quan như giải phóng mặt bằng, bàn giao đất, thủ tục của cơ quan nhà nước về điều chỉnh quy hoạch và trường hợp bất khả kháng.

Ông đề nghị quy định việc áp dụng thuế suất 0,2% chỉ thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền xác định bằng văn bản về tình trạng, thời gian không đưa đất vào sử dụng, thông báo cho người sử dụng đất và cho phép giải trình.

Đất bỏ hoang có thể do nhiều nguyên nhân rất khách quan, do đó, ông đề nghị đánh giá kỹ và cần loại trừ hoặc có cơ chế để xử lý phù hợp với nguyên nhân khách quan không do lỗi của người sử dụng đất.

Miễn thuế hơn 2.000 tỷ đồng cho các cơ sở giáo dục

Phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết nội dung này đã được cân nhắc và trao đổi rất kỹ trong Chính phủ. Theo ông, cơ quan thuế có trách nhiệm thu thuế, đất bỏ hoang sẽ áp dụng thuế; còn việc xác định thế nào là đất bỏ hoang thì phải được định nghĩa trong pháp luật về đất đai.

Việc xác định diện tích cụ thể và tình trạng thửa đất bỏ hoang sẽ được thực hiện trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế và cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên, đất đai dựa trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đang được đẩy mạnh kết nối.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình

“Hai cơ quan phải phối hợp chặt chẽ để xác định chính xác, đảm bảo đúng mục đích, tránh tình trạng lạm dụng, trốn thuế cũng như lạm dụng khoản thu thuế” - Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh.

Một nội dung quan trọng là chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục và cơ sở y tế. Theo Bộ trưởng, khi luật được thông qua, tổng số thuế dự kiến miễn cho các cơ sở giáo dục hơn 2.000 tỷ đồng.

Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp đã quy định rất rõ là “để bảo đảm được miễn giảm thuế, các khoản thu nhập được áp dụng chính sách ưu đãi thuế phải được hạch toán riêng”.

Tư lệnh ngành Tài chính cũng nhấn mạnh yêu cầu giảm thiểu chi phí tuân thủ của người nộp thuế xuống mức thấp nhất, theo đó sẽ cho phép tính theo hai cách: một là dựa trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí), hai là tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. 

Với cách tính thứ hai là phương pháp đơn giản hơn áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ, ông cho biết hiện nay đã áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu dưới 3 tỷ đồng.

“Quy định này đáp ứng nguyện vọng của hơn 90% doanh nghiệp nhỏ và vừa, bảo đảm chi phí tuân thủ thấp hơn và tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển” - Bộ trưởng Tài chính nói.