Bê bối làm rung chuyển chính trường Paraguay, hàng triệu người không thể rút tiền

Hàng triệu người mắc kẹt tiền

Ông Santiago Pena tại thủ đô Asuncion. Ảnh: THX/TTXVN phát

Vào khoảng 3 giờ 24 phút sáng, ứng dụng của ngân hàng Paraguay vốn phát triển với tốc độ chóng mặt chỉ sau 3 năm hoạt động này, ngừng hiển thị thông tin tài khoản của người dùng, thay vào đó chỉ xuất hiện dòng thông báo: "Chúng tôi không thể hiển thị số dư".

Cùng thời điểm, Ngân hàng Trung ương Paraguay đăng tải tuyên bố cứng rắn trên mạng xã hội, thông báo Ueno Bank sẽ bị tiếp quản và quá trình thanh lý ngân hàng chính thức bắt đầu. Quyết định áp dụng "thủ tục xử lý" đối với Ueno Bank được đưa ra sau những báo động ngày càng nghiêm trọng về tình hình tài chính của Ueno Bank với tỷ lệ an toàn vốn của ngân hàng lao dốc xuống dưới ngưỡng 50%.

Sự kiện dẫn đến tác động gần như tức thì, châm ngòi cho cơn địa chấn chính trị chưa từng có tiền lệ, khiến chính phủ của Tổng thống Santiago Pena sụp đổ. Từ ngày 3/11, đông đảo khách hàng trong tâm trạng phẫn nộ đã đổ về trụ sở chính ở Asunción cùng 75 chi nhánh trên toàn quốc của Ueno Bank, tìm cách bảo vệ khoản tiền gửi của họ.

Khung cảnh bên ngoài các chi nhánh, vốn đã đóng cửa và được lực lượng bảo vệ canh gác, trở nên vô cùng căng thẳng và tuyệt vọng. Nỗi bất an nhanh chóng biến thành tình huống khẩn cấp, vượt quá khả năng chịu đựng của người dân. Một số người vừa khóc vừa cầu xin được rút tiền để mua thuốc cho con đang lâm bệnh nặng. Trong khi đó, cách đó vài km là một công nhân xây dựng cũng hoảng loạn không kém khi nhận ra mình không thể lấy được tiền tiết kiệm, đồng nghĩa với việc ngay cả bữa ăn trong ngày của các con cũng không thể bảo đảm.

Ueno Bank đang quản lý khoảng 850 triệu USD tiền từ các quỹ công, trong đó có các khoản tiền từ Viện An sinh Xã hội (IPS) – cơ quan bảo đảm chi trả lương hưu và chăm sóc y tế cho người lao động. Nguy cơ xảy ra phong tỏa tiền gửi ngân hàng ngay lập tức làm dấy lên lo ngại trong dân chúng.

Cả Paraguay hồi hộp chờ đợi cuộc họp báo của Ngân hàng Trung ương (BCP). Và thông tin chính thức được công bố đã không để lại bất kỳ hy vọng nào: “Chúng tôi đã quyết định đóng cửa tổ chức này. Kể từ hôm nay, ứng dụng, thẻ và tất cả các dịch vụ đều ngừng hoạt động”, bà Liana Caballero, thành viên ban lãnh đạo Ngân hàng Trung ương tuyên bố.

Nhà chức trách cố gắng trấn an người dân khi nhấn mạnh rằng theo quy định pháp luật, quỹ bảo đảm tiền gửi sẽ bồi hoàn cho mỗi khách hàng tối đa 75 mức lương tối thiểu (khoảng 228 triệu guaraníes, tương đương 37.700 USD). Tuy nhiên, những lời trấn an ấy không thể xoa dịu tình hình. Sự hoài nghi và tâm lý mất niềm tin đã bắt đầu bao trùm các đường phố.

Chính trường Paraguay chao đảo

Ở quốc gia chỉ có hơn 6 triệu dân này, ứng dụng Ueno Bank đã tạo dựng tầm ảnh hưởng vượt xa lĩnh vực tài chính. Là thương hiệu thuộc tập đoàn Grupo Vázquez có thế lực, Ueno Bank gây ấn tượng với sắc xanh huỳnh quang đặc trưng và tự hào tuyên bố đã xóa bỏ những thủ tục hành chính rườm rà của đất nước. Thương hiệu này phủ sóng rộng khắp trên truyền thông, đồng thời hiện diện trong làng bóng đá thông qua hợp đồng tài trợ cho những câu lạc bộ danh tiếng nhất Paraguay như Cerro Porteño, Olimpia cùng cả sân vận động Defensores del Chaco mang tính biểu tượng.

Chỉ vài ngày trước khi khủng hoảng bùng phát, Ueno Bank còn phô trương kế hoạch tăng vốn đầy tham vọng lên tới 100 triệu USD. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ bọc quảng cáo hào nhoáng cùng các hoạt động tài trợ thể thao, cơ quan giám sát ngân hàng đã phơi bày thực trạng kế toán ảm đạm và không bền vững: Ueno Ban không thể đáp ứng yêu cầu về dự trữ bắt buộc trị giá 70 triệu USD theo quy định của ngân hàng trung ương Paraguay. Sự sụp đổ tài chính này là vấn đề của những con số, và hệ quả kéo theo chính là một "quả bom" chính trị thực sự.

Tổng thống Paraguay Santiago Pena ngày 5/11 tuyên bố từ chức. Quyết định từ chức được đưa ra trong lúc Quốc hội Paraguay tiến hành thủ tục luận tội ông Pena liên quan đến vụ bê bối Ueno Bank đóng cửa do mất khả năng thanh khoản, khiến hàng triệu khách hàng không thể tiếp cận tiền gửi.

Cùng ngày, với toàn bộ 78 phiếu thuận, Hạ viện Paraguay đã thông qua đề xuất kích hoạt tiến trình xét xử chính trị đối với Tổng thống với cáo buộc "vi phạm nghiêm trọng và có hệ thống trong thực thi nhiệm vụ". Theo quy định của Hiến pháp, Thượng viện Paraguay sẽ phải họp để xem xét chấp thuận hoặc bác bỏ đơn từ chức, hoặc tiếp tục quy trình bãi nhiệm đối với ông Pena.

Ueno Bank là tổ chức tín dụng có liên hệ với Tổng thống Pena và từng tiếp nhận nguồn vốn hàng triệu USD từ các cơ quan công quyền, trong đó có Viện An sinh Xã hội (IPS).

Ông Santiago Pena, chuyên gia kinh tế 46 tuổi và là cựu chuyên viên Vụ châu Phi của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhậm chức Tổng thống Paraguay vào tháng 8/2023. Dưới sự điều hành của ông, Paraguay đã ghi nhận một trong những tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ nhất tại Nam Mỹ.

Quyết định từ chức của ông Pena đồng nghĩa với việc chấm dứt sớm nhiệm kỳ dự kiến kéo dài đến năm 2028, giáng đòn mạnh vào đảng Colorado (PC) cầm quyền.