Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Đánh giá kỹ hiệu quả khi đầu tư công Vành đai 5 Vùng Thủ đô

Địa phương phải dồn lực cho dự án Vành đai 5 Vùng Thủ đô

Sáng 1/7, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, Chủ tịch Hội đồng thẩm định Nhà nước, chủ trì cuộc họp thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh - Chủ tịch Hội đồng thẩm định Nhà nước chủ trì cuộc họp thẩm định dự án sáng nay (1/7).

Sau khi lắng nghe ý kiến của các bộ, ngành, 7 địa phương có dự án đi qua và Tổ thẩm định liên ngành, Bộ trưởng Trần Hồng Minh thống nhất cao với phương án hướng tuyến do đơn vị tư vấn đề xuất. Theo Bộ trưởng, phương án này sẽ tạo dư địa phát triển không gian dọc tuyến, đồng thời thuận lợi cho các địa phương thu hút đầu tư.

Để bảo đảm chất lượng hồ sơ trình cấp có thẩm quyền, Bộ trưởng yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp tục làm rõ phương án hệ thống nút giao trên tuyến, gồm nút giao liên thông và nút giao trực thông, tránh để đến các bước sau mới điều chỉnh, làm thay đổi tổng mức đầu tư.

Nhận định tuyến Vành đai 5 chủ yếu đi qua địa hình đồng bằng, Bộ trưởng đề nghị ngay sau khi chủ trương đầu tư được phê duyệt, các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện hồ sơ cắm mốc giải phóng mặt bằng (GPMB), bàn giao cho địa phương triển khai công tác GPMB và tái định cư.

Đối với đoạn tuyến qua tỉnh Ninh Bình, nơi có nhiều khu đô thị và khu công nghiệp, Bộ trưởng yêu cầu nghiên cứu phương án xây dựng cầu cạn nhằm hạn chế vướng mắc trong công tác GPMB nếu làm đường thấp.

Về nguồn lực, Bộ trưởng nhấn mạnh, dự án không thể chỉ trông chờ vào ngân sách Trung ương. Các địa phương có tuyến đi qua cần phát huy trách nhiệm, rà soát, ưu tiên nguồn lực cho dự án Vành đai 5, đặc biệt là các dự án GPMB, hỗ trợ, tái định cư và các tuyến đường song hành.

Đối với hình thức đầu tư, Bộ trưởng bày tỏ sự ủng hộ phương án đầu tư công, song lưu ý đơn vị tư vấn phải đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế - xã hội của phương án sử dụng vốn đầu tư công.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng yêu cầu chủ đầu tư và đơn vị tư vấn phối hợp với các địa phương rà soát kỹ nguồn vật liệu xây dựng, vị trí bãi đổ thải và tính toán cự ly vận chuyển hợp lý nhằm tối ưu chi phí.

Ông cũng yêu cầu các bên liên quan bổ sung, làm rõ việc áp dụng công nghệ mới, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; đồng thời thuyết minh chi tiết tổng mức đầu tư từng dự án thành phần và suất đầu tư của toàn dự án, bảo đảm cơ sở chặt chẽ, khách quan để cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư.

Tại cuộc họp, đại diện 7 địa phương có tuyến Vành đai 5 đi qua cơ bản thống nhất với phương án đầu tư được nêu trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất thành phố được chủ động đầu tư nút giao Láng - Hòa Lạc trong tổng số 8 nút giao của dự án nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ với các công trình đang triển khai. Đối với 7 nút giao còn lại, Hà Nội đề nghị làm rõ quy mô, hình thái trong tương lai để xác định phạm vi GPMB, tránh phải giải phóng mặt bằng nhiều lần.

Trong khi đó, ông Lại Văn Hoàn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, kiến nghị cấp có thẩm quyền nghiên cứu phương án mua lại dự án BOT cầu Thái Hà, bảo đảm sự hài hòa khi cầu Thái Hà trên tuyến Vành đai 5 hoàn thành và đưa vào khai thác.

Đại diện Sở Xây dựng Hải Phòng đề nghị nghiên cứu mở rộng mặt cắt ngang đoạn tuyến đi qua khu đô thị, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố từ 95-120m hoặc lớn hơn. Đồng thời, kiến nghị bổ sung cơ chế đặc thù để triển khai các dự án bồi thường, GPMB và tái định cư trước khi điều chỉnh quy hoạch.

Về phía Phú Thọ, ông Quách Tất Liêm, Phó chủ tịch UBND tỉnh cho rằng, để dự án triển khai nhanh cần xem xét các cơ chế đặc thù liên quan đến bãi đổ thải, nguồn vật liệu, thu hồi đất phục vụ khu vực mỏ vật liệu, chỉ định thầu xây lắp và các cơ chế giảm giá nhằm rút ngắn thời gian thực hiện.

Đánh giá cao ý nghĩa của dự án, hầu hết các địa phương đều bày tỏ lo ngại về khả năng cân đối ngân sách để tham gia đầu tư trong bối cảnh hiện nay và mong muốn nhận được sự hỗ trợ từ ngân sách Trung ương.

Ở chiều ngược lại, đại diện Bộ Tài chính cho rằng, việc cân đối ngân sách Trung ương cũng đang gặp nhiều khó khăn, do đó cần có sự chia sẻ trách nhiệm và đồng hành từ phía các địa phương.

Tuyến Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội được đề xuất đầu tư quy mô 6 làn xe, có đường song hành hai bên, riêng đoạn qua tỉnh Thái Nguyên đầu tư quy mô 4 làn xe (Ảnh minh họa).

Đề xuất đầu tư Vành đai 5 Vùng Thủ đô dài 321km, vốn gần 236.000 tỷ đồng

Trước đó, báo cáo tại cuộc họp, đại diện đơn vị tư vấn cho biết dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được nghiên cứu đầu tư với tổng chiều dài khoảng 321km, không bao gồm các đoạn đang khai thác gồm: 15km trùng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, 14km trùng cao tốc Hà Nội - Lào Cai và 19km đoạn tuyến qua Thái Nguyên.

Điểm đầu dự án tại Km0 (tương ứng Km 367+100 đường Hồ Chí Minh), thuộc xã Yên Bài, TP Hà Nội; điểm cuối trùng điểm đầu, tạo thành tuyến vành đai khép kín. Tuyến đi qua 7 địa phương gồm: TP Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Theo phương án đề xuất, tuyến chính được đầu tư quy mô 6 làn xe, riêng đoạn qua Thái Nguyên quy mô 4 làn xe. Đường song hành được đầu tư đồng bộ với quy mô tối thiểu đường cấp III; riêng các đoạn đi qua khu đô thị, khu công nghiệp có thể mở rộng theo quy hoạch của địa phương.

Đối với các đoạn qua Phú Thọ và Thái Nguyên có địa hình đồi núi, chỉ đầu tư đường song hành tại khu vực kết nối đô thị, công nghiệp, dịch vụ; các đoạn còn lại xây dựng đường gom phục vụ giao thông địa phương với bề rộng tối thiểu 5m.

Theo tính toán sơ bộ, dự án sử dụng khoảng 2.925ha đất, với tổng mức đầu tư khoảng 235.741 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hơn 64.000 tỷ đồng; chi phí xây dựng hơn 138.300 tỷ đồng; chi phí quản lý dự án, tư vấn và các chi phí khác gần 9.700 tỷ đồng; chi phí dự phòng gần 23.700 tỷ đồng.

Do nhu cầu vốn rất lớn, đơn vị tư vấn đề xuất phần giải phóng mặt bằng, đường song hành, dải cây xanh và vỉa hè được đầu tư bằng vốn đầu tư công, tương tự các dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội và Vành đai 3, Vành đai 4 TP.HCM. Đối với tuyến chính cao tốc, Bộ Xây dựng nghiên cứu hai phương án gồm đầu tư theo hình thức PPP hoặc đầu tư công, sau đó Nhà nước tổ chức thu phí sử dụng.

Để đẩy nhanh tiến độ, dự án được đề xuất chia thành 15 dự án thành phần, gồm 7 dự án giải phóng mặt bằng, đầu tư đường song hành tại 7 địa phương và 8 dự án đầu tư tuyến chính, trong đó có một dự án riêng cho các cầu lớn. Theo kế hoạch, dự án dự kiến khởi công năm 2027 và cơ bản hoàn thành vào 2030.

Thông tin thêm tại cuộc họp, ông Lưu Quang Thìn, Phó vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng) cho biết, Tổ chuyên gia thẩm định liên ngành đề nghị xác định rõ vai trò của Vành đai 5 không chỉ là hành lang giao thông mà còn là hành lang công nghiệp, thương mại, logistics và dịch vụ của Vùng Thủ đô nhằm phát huy hiệu quả đầu tư.

Theo Tổ thẩm định, hồ sơ cần tiếp tục bổ sung và làm rõ nhiều nội dung quan trọng như tác động của dự án đối với phát triển hạ tầng thương mại, logistics và mạng lưới phân phối hàng hóa; khả năng huy động vốn, tiến độ thực hiện, công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư và nguồn cung vật liệu xây dựng; đồng thời đánh giá sự phù hợp với quy hoạch và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, đơn vị tư vấn cần rà soát dự báo nhu cầu vận tải trong mối tương quan với các dự án đang và sẽ đưa vào khai thác, đặc biệt là Vành đai 4; phân tích nhu cầu vận tải hàng hóa, kết nối với các khu công nghiệp, trung tâm logistics, cảng và các đầu mối vận tải quan trọng.

Tổ thẩm định cũng đề nghị nghiên cứu bố trí hợp lý hệ thống nút giao, đường song hành, đường gom, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ và quỹ đất phát triển các trung tâm logistics tại những vị trí thuận lợi nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tuyến.

Về hình thức đầu tư, Tổ thẩm định kiến nghị nghiên cứu mức hỗ trợ tối đa từ ngân sách nhà nước để bảo đảm tính khả thi của dự án, trường hợp vượt tỷ lệ theo quy định sẽ báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định.

Ngoài ra, các địa phương được đề nghị rà soát quy hoạch mỏ vật liệu, điều chỉnh kế hoạch khai thác để bảo đảm nguồn cung cho dự án; ưu tiên áp dụng công nghệ và vật liệu thân thiện môi trường. Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cũng cần làm rõ số hộ dân bị ảnh hưởng, cập nhật bảng giá đất và phương án bố trí tái định cư trước khi hoàn thiện hồ sơ.