Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Người dân sẽ không mất quyền khi giao dịch đất đai

Sáng 21/8, tại phiên thảo luận của Quốc hội về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, các đại biểu nêu vấn đề về việc công chứng, chứng thực với một số giao dịch bất động sản.

Cụ thể, Luật Đất đai hiện hành quy định hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp. Trong khi đó, nội dung này không được đề cập trong dự thảo luật sửa đổi.

Dự thảo luật chủ yếu quy định điều kiện người sử dụng đất phải có giấy chứng nhận, đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, quyền sử dụng đất không bị kê biên…

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh. Ảnh: Phạm Hải

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TPHCM) đề nghị giữ nguyên quy định về công chứng, chứng thực như luật hiện hành. Bà nhấn mạnh việc công chứng trong lĩnh vực đất đai là một trong những giải pháp để kết nối, chia sẻ dữ liệu. Tuy nhiên, hồ sơ dự thảo luật chưa có đánh giá về quy định công chứng như hiện hành có những bất cập, vướng mắc gì dẫn tới phải bỏ. Do đó, bà Hạnh lưu ý nội dung trên cần được xem xét cẩn trọng, nhất là đánh giá tác động về xã hội và an toàn pháp lý trong giao dịch của người dân.

“Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất là rất cần thiết nhưng không có nghĩa các cơ sở dữ liệu này có thể thay thế được hoạt động công chứng” - bà Hạnh nói.

Đại biểu phân tích rằng nếu chỉ thông qua cơ sở dữ liệu sẽ không thể biết các bên có tự nguyện tham gia giao dịch hay không, ví dụ như cha mẹ tự nguyện hay bị ép buộc tặng tài sản cho con cái. Trong khi đó, Luật Công chứng quy định một giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi mức độ an toàn pháp lý cao và phải được quy định tại luật chuyên ngành hoặc giao Chính phủ quy định.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (Cần Thơ) cũng cho rằng việc bãi bỏ công chứng có thể làm giảm một phần thời gian và chi phí thực hiện giao dịch, nhưng đó chỉ là lợi ích trước mắt.

Nếu rủi ro giao dịch tăng, bao gồm tranh chấp giao dịch vô hiệu hoặc có sự gian lận, thì theo đại biểu, chi phí bỏ ra để giải quyết còn lớn hơn.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam. Ảnh: Phạm Hải

Đại biểu khẳng định đất đai là loại tài sản đặc biệt, có giá trị lớn nên việc kiểm soát tính hợp pháp của giao dịch trước khi đăng ký quyền sử dụng đất không chỉ là nhu cầu của các bên mà còn là yêu cầu của quản lý Nhà nước. Trong bối cảnh các cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ, bà Lam đề nghị duy trì quy định công chứng bắt buộc với một số giao dịch bất động sản, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm rút ngắn quy trình.

Làm rõ băn khoăn của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết công chứng, chứng thực chỉ là một thủ tục, không nhất thiết phải đưa vào luật. Theo ông, trong dự thảo nghị định đã truyền tải nội dung này.

Bộ trưởng cũng khẳng định sẽ “không mất đi quyền, nghĩa vụ hợp pháp của người dân trong quá trình giao dịch về đất đai”.

“Bằng hình thức này hay hình thức khác, Nhà nước sẽ luôn đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người sử dụng đất” - ông Hùng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng. Ảnh: Phạm Hải

Ông đồng thời nhấn mạnh về việc cần nghiên cứu kỹ mối quan hệ giữa Luật Đất đai và Luật Công chứng để có quy định hài hòa, phù hợp, vừa bảo đảm quyền lợi của người dân vừa thực hiện mục tiêu giảm thủ tục hành chính theo tinh thần Nghị quyết số 21 của Trung ương.