Sửa Luật Đất đai phải tạo dư địa cho động lực phát triển mới

Định hướng chính sách sửa đổi Luật phải giải quyết căn bản điểm nghẽn

Kết luận phiên thảo luận ở hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 sáng 21/8, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, có 30 đại biểu phát biểu trực tiếp. Hầu hết ý kiến đều thống nhất với các định hướng chính sách và sự cần thiết, cấp bách của việc sửa đổi toàn diện Luật Đất đai năm 2024; đồng thời đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ và dự thảo, trong đó tập trung vào một số nội dung.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Quán triệt sâu sắc quan điểm, định hướng của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương, nhất là Nghị quyết số 21-NQ/TW; thể chế hóa đầy đủ quan điểm: đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt, nguồn lực quan trọng để phát triển đất nước; quyền sử dụng đất là yếu tố đầu vào quan trọng cho đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội.

Đồng thời, thay đổi tư duy từ quản lý hành chính về đất đai sang quản trị hiện đại, từ quản lý an toàn sang kiến tạo phát triển, lấy hiệu quả sử dụng đất làm thước đo chính sách; hoàn thiện pháp luật theo hướng kiến tạo đi trước, mở đường cho sự phát triển.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận nội dung thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Định hướng chính sách sửa đổi Luật phải giải quyết căn bản các điểm nghẽn từ thực tiễn; tiếp tục rà soát, nhận diện đúng nguyên nhân, phân định rõ những vướng mắc, bất cập, xác định đúng vấn đề cần sửa đổi.

“Việc sửa đổi Luật không chỉ để xử lý tình huống trước mắt mà phải có tầm nhìn dài hạn, phải đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật để tạo nền tảng thể chế đồng bộ, liên thông, thống nhất, minh bạch, ổn định và khả thi; nhằm giải phóng, phát huy mọi nguồn lực, tạo dư địa cho các mô hình kinh doanh, phương thức đầu tư và động lực phát triển mới”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu.

Đối với mỗi chính sách đề xuất sửa đổi, phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và yêu cầu phát triển; tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, đồng thời bảo đảm vai trò quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực đặc biệt quan trọng này.

Rõ tiêu chí thu hồi đất, hạn chế vận dụng tùy tiện

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát kỹ, hoàn thiện các nội dung, định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai theo đúng tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW.

Cụ thể, về phân loại đất, theo hướng chỉ phân loại thành các loại hợp lý, cần thiết để quản lý theo chỉ tiêu.

Toàn cảnh Quốc hội thảo luận tại hội trường. Ảnh Khánh Duy

Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, theo hướng tiếp tục nghiên cứu để hướng tới một quy hoạch thống nhất trên phạm vi một đơn vị hành chính, bảo đảm tích hợp, đồng bộ, không chồng lấn, không chia nhỏ các chỉ tiêu.

Về giá đất, tài chính đất đai, theo hướng thể chế hóa đầy đủ định hướng của Trung ương: giá đất do Nhà nước quyết định, căn cứ mục tiêu phát triển từng thời kỳ, bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho sản xuất, kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, theo hướng quy định rõ trong Luật các tiêu chí cụ thể để xác định dự án thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, hạn chế tối đa việc vận dụng chủ quan, tùy tiện. Rà soát kỹ, chặt chẽ các trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành bố trí tái định cư.

Đồng thời, nghiên cứu thể chế hóa quan điểm chuyển mạnh từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất, bằng các yếu tố có thể kiểm tra như chỗ ở, hạ tầng tái định cư, trường học, y tế, sinh kế, việc làm, thu nhập của người dân, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh Khánh Duy

Về giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá, đấu thầu, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục làm rõ nội hàm chính sách theo hướng quy định rõ các trường hợp phải đấu giá, đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư, thực hiện dự án đầu tư có sử dụng đất; các trường hợp giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá, đấu thầu, vừa bảo đảm chống thất thoát, lợi ích nhóm, vừa không làm chậm quá trình phê duyệt, triển khai các dự án có sức lan tỏa lớn.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh cải cách hành chính và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý nhằm nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đất đai; tăng cường phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực cho chính quyền địa phương phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên yêu cầu sau phiên họp này, Tổng Thư ký Quốc hội phối hợp với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính khẩn trương tổng hợp, gửi Chính phủ đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội để chỉ đạo tiếp thu, hoàn thiện, thông qua chính sách, làm cơ sở cho việc soạn thảo, xây dựng hồ sơ dự án Luật Đất đai, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.

Sẽ có trên 15 luật được sửa đổi, bổ sung cho đồng bộ Luật Đất đai

Trước đó, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh Khánh Duy

Theo Bộ trưởng, đa số ý kiến đại biểu tán thành với 7 chính sách và sự cần thiết sửa đổi Luật Đất đai để thể chế các chủ trương, chính sách của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; đồng thời tiếp tục giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn, tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế để khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội, phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đại biểu góp ý trực tiếp vào các nội dung của dự thảo Luật Đất đai sửa đổi được Chính phủ gửi kèm theo hồ sơ chính sách trình Quốc hội, nhằm thông tin kịp thời tới các đại biểu.

“Cơ quan chủ trì soạn thảo xin nghiêm túc tiếp thu, nghiên cứu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nói.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh Khánh Duy

Đối với một số ý kiến đề nghị sửa đổi căn cơ, toàn diện Luật Đất đai và các luật có liên quan, không để xảy ra tình trạng Luật này thì thông mà luật khác lại “nghẽn”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ liên quan rà soát các luật có liên quan cần phải sửa để thống nhất, đồng bộ với Luật Đất đai.

“Dự kiến sau khi Luật Đất đai thông qua sẽ có trên 15 luật được sửa đổi, bổ sung cho đồng bộ với Luật Đất đai”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng thông tin.

Tại phiên thảo luận, nhiều ý kiến quan tâm đến công chứng trong quá trình giao dịch đất đai. Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, công chứng chỉ là một thủ tục hành chính, không nhất thiết quy định trong luật và hiện dự thảo Nghị định có đề cập đến nội dung này.

Bộ trưởng cho biết thêm, sẽ nghiên cứu để giữa Luật Đất đai và Luật Công chứng sẽ quy định nội dung này cho hài hòa, hợp lý, khoa học nhất, theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW là giảm thủ tục hành chính.