Bộ Xây dựng đề xuất nhiều ưu đãi về thuế, tín dụng để phát triển nhà ở cho thuê

Liên quan đến phát triển nhà ở cho thuê, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, cho biết Bộ Xây dựng đang sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và một số quy định pháp luật liên quan để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 10 tới. Việc sửa đổi nhằm thể chế hóa đầy đủ quan điểm, định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển nhà ở.

Địa phương phải chủ động chuẩn bị quỹ đất

Theo đó, Bộ Xây dựng định hướng phát triển nhà ở theo bốn nhóm gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Trong đó, nhà ở cho thuê sẽ được ưu tiên phát triển với mức giá phù hợp từ nguồn lực Nhà nước. Đồng thời, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu các chính sách ưu đãi về đất đai, tài chính, thuế và tín dụng đối với các dự án nhà ở cho thuê dài hạn nhằm thu hút doanh nghiệp và các quỹ đầu tư dài hạn tham gia.

Ông Hưng cho rằng dù thị trường bất động sản đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều bất cập.

Lãnh đạo các bộ, ngành khảo sát khu vực bố trí nhà ở xã hội. Ảnh: V.LONG

Đáng chú ý là tình trạng lệch pha cung - cầu khi nguồn cung nhà ở cao cấp còn nhiều trong khi thiếu nghiêm trọng nhà ở giá phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Bên cạnh đó, thị trường chủ yếu phát triển nhà để bán, còn nhà ở cho thuê dài hạn rất hạn chế. Giá nhà tại nhiều đô thị lớn tăng quá nhanh, vượt xa thu nhập của người lao động khiến việc sở hữu nhà ngày càng khó khăn.

Một nguyên nhân khác là cơ chế ưu đãi hiện nay chưa đủ hấp dẫn để doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc nhà ở cho thuê.

Để thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê, Bộ Xây dựng vừa đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát nhu cầu nhà ở trên địa bàn, đặc biệt là nhu cầu thuê nhà của người lao động, công chức, chuyên gia và các nhóm dân cư khác.

Địa phương cũng cần rà soát quỹ đất tại các khu đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao và các khu vực đô thị hóa nhanh để chuẩn bị quỹ đất sạch, đầu tư hạ tầng đồng bộ phục vụ phát triển nhà ở cho thuê.

Theo ông Hưng, các địa phương có thể chủ động đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê bằng nguồn vốn ngân sách địa phương, đồng thời sử dụng hiệu quả Quỹ nhà ở quốc gia để tạo lập quỹ nhà cho thuê với mức giá phù hợp khả năng chi trả của người dân.

Gỡ nút thắt về đất đai

Ông Vũ Sỹ Kiên, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng nhà ở cho thuê sẽ là một trong những động lực quan trọng của thị trường bất động sản trong thời gian tới.

Vì vậy, ông Kiên đề xuất có thể thí điểm phát triển nhà ở cho thuê tại hai khu vực. Thứ nhất là các khu vực phát triển theo mô hình TOD, nơi tập trung nhiều người trẻ và chuyên gia. Nhà nước có thể ưu đãi mạnh về tiền sử dụng đất để thu hút doanh nghiệp đầu tư.

Thứ hai là các khu công nghiệp, nơi có nhu cầu rất lớn về nhà ở cho thuê dành cho công nhân và người lao động thu nhập thấp.

Nhiều dự án nhà ở thương mại trên địa bàn Hà Nội chưa hoàn thiện được chuyển sang làm nhà ở cho thuê. Ảnh: CTV

TS. Lê Xuân Nghĩa, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia cho rằng phát triển nhà ở cho thuê không phải là mô hình mới trên thế giới nhưng còn khá mới tại Việt Nam.

Theo ông, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là nguồn vốn. Nhà ở cho thuê cần nguồn vốn đầu tư dài hạn trong khi các ngân hàng thương mại chủ yếu huy động vốn ngắn và trung hạn nên rất khó cho vay với thời gian dài và lãi suất thấp.

Thực tế, gói tín dụng ưu đãi 145.000 tỉ đồng dành cho nhà ở xã hội đến nay mới giải ngân khoảng 2%. Nguyên nhân là doanh nghiệp khó đáp ứng điều kiện vay, còn ngân hàng cũng gặp áp lực về chi phí vốn.

Vì vậy, TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng nếu Việt Nam muốn hình thành thị trường nhà ở cho thuê trong khoảng 10 năm tới thì cần sử dụng nguồn vốn đầu tư công và vốn từ Chính phủ thay vì chỉ trông chờ tín dụng ưu đãi.

Ông đề xuất phát hành trái phiếu Chính phủ kỳ hạn dài khoảng 20 năm với lãi suất thấp để tạo nguồn vốn ổn định cho lĩnh vực này.

Bên cạnh vốn, công tác quản lý vận hành cũng rất quan trọng. Theo kinh nghiệm từ nhiều nước châu Âu, Chính phủ thường đảm nhận việc chuẩn bị quỹ đất, quy hoạch và nguồn vốn, sau đó giao cho các đơn vị chuyên nghiệp hoặc hiệp hội có năng lực quản lý, vận hành các khu nhà ở cho thuê.

Theo TS Lê Xuân Nghĩa, Việt Nam cũng nên nghiên cứu mô hình này nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực Nhà nước, đồng thời thu hút khu vực tư nhân tham gia đầu tư và quản lý để phát triển thị trường nhà ở cho thuê một cách bền vững.