Bộ Y tế cảnh báo về tay chân miệng tăng nhanh với chủng EV71

Bệnh nhi xuất hiện các mụn nước ở tay chân miệng

Nguy cơ bệnh diễn biến nặng tăng lên

Theo ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây chủ yếu qua đường tiêu hóa, thường tăng vào các tháng 3–5 và 9–10. Tuy nhiên, nếu không triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống, số mắc và số ca nặng có thể tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.

Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc tay chân miệng và 8 trường hợp tử vong. Riêng trong tháng 3, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. Phần lớn ca bệnh tập trung ở trẻ dưới 5 tuổi, nhóm tuổi sinh hoạt tập trung tại nhà trẻ, mẫu giáo, có nguy cơ lây lan rất cao nếu không được phát hiện sớm và cho nghỉ học kịp thời.

Điểm đáng chú ý trong đợt gia tăng này là kết quả xét nghiệm một số mẫu bệnh phẩm cho thấy sự hiện diện của EV71 với tỷ lệ đáng lưu ý. Đây là chủng vi rút từng được ghi nhận có liên quan tới nhiều trường hợp tay chân miệng diễn biến nặng, biến chứng thần kinh, tim mạch và có thể dẫn tới tử vong nếu không được theo dõi sát.

Theo ông Võ Hải Sơn, thời tiết nóng ẩm đến sớm là điều kiện thuận lợi để mầm bệnh lưu hành. Khi kết hợp với sự xuất hiện của EV71, nguy cơ ghi nhận ca nặng càng rõ rệt hơn. Trong khi đó, đối tượng mắc bệnh chủ yếu là trẻ nhỏ, nhóm chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ, thường xuyên tiếp xúc gần, dùng chung đồ chơi, vật dụng, khiến vi rút dễ lây lan nhanh trong lớp học.

Nguy cơ bệnh tay chân miệng diễn biến nặng tăng lên khi không được điều trị sớm.

Đáng lo ngại là nhiều phụ huynh vẫn có tâm lý chủ quan khi thấy trẻ chỉ sốt nhẹ, nổi ban, loét miệng, cho rằng bệnh sẽ tự khỏi nên không đưa trẻ đi khám sớm. Điều này có thể khiến trẻ bỏ lỡ "thời điểm vàng" để theo dõi các dấu hiệu chuyển nặng, vốn có thể diễn tiến rất nhanh chỉ trong 24–48 giờ.

Thực tế cho thấy, phần lớn ca nặng đều có biểu hiện ban đầu khá kín đáo như sốt cao khó hạ, giật mình chới với, run tay chân, nôn nhiều, quấy khóc liên tục. Nếu gia đình và nhà trường không nhận diện sớm, nguy cơ biến chứng sẽ tăng cao.

Siết giám sát trong trường học, phát hiện sớm để chặn lây lan

Trước diễn biến dịch, ngành y tế đang phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và chính quyền địa phương để tăng cường giám sát ca bệnh từ cộng đồng đến trường học. Hệ thống phát hiện sớm hiện nay dựa trên nhiều kênh: báo cáo từ cơ sở khám chữa bệnh, thông tin từ trường học, và phản ánh từ cộng đồng.

Tại các cơ sở điều trị, những trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng đều được theo dõi sát và nhận hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên nhằm cấp cứu, điều trị kịp thời, hạn chế tối đa tử vong.

Trong môi trường trường học, các biện pháp phòng dịch đang được nhấn mạnh trở lại: tăng cường vệ sinh lớp học, đồ chơi, bề mặt tiếp xúc thường xuyên; bảo đảm phòng học thông thoáng, đủ ánh sáng; hướng dẫn giáo viên nhận biết sớm dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi mắc tay chân miệng.

Các cơ sở giáo dục được yêu cầu theo dõi sát sức khỏe trẻ hằng ngày. Khi phát hiện trẻ có biểu hiện sốt, loét miệng, nổi ban ở tay, chân, mông, cần thông báo ngay cho gia đình và hướng dẫn trẻ nghỉ học để tránh lây lan.

Theo khuyến cáo của Cục Phòng bệnh, sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường – gia đình, ngành y tế là yếu tố quyết định trong việc kiểm soát dịch tay chân miệng. Nếu chỉ một mắt xích lơ là, bệnh có thể nhanh chóng bùng phát thành ổ dịch trong lớp học.

Với phụ huynh, việc theo dõi sát sức khỏe trẻ, đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi, là biện pháp quan trọng nhất. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, cần đưa đến cơ sở y tế để được khám và hướng dẫn chăm sóc. Trẻ mắc bệnh tuyệt đối không đến lớp cho tới khi khỏi hẳn.

Tay chân miệng là bệnh có thể phòng ngừa hiệu quả bằng những biện pháp rất đơn giản như rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi, khử khuẩn bề mặt, ăn chín uống sôi. Tuy nhiên, nếu chủ quan, bệnh vẫn có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng.