Người phụ nữ 35 tuổi nhập viện điều trị vì 5 năm bị 'tra tấn' bởi tiếng nói không có thật

Những đợt điều trị bằng thuốc chống loạn thần tại tuyến cơ sở giúp triệu chứng dịu đi phần nào, nhưng chưa bao giờ biến mất hoàn toàn. Khi thấy đỡ, chị tự ý bỏ thuốc.

Bệnh vì thế tái phát nhiều lần, càng ngày càng nặng hơn. Đợt gần nhất, chị phải xin nghỉ việc, sống thu mình trong phòng, luôn trong trạng thái lo sợ tột độ, hay đi lại lộn xộn trong phòng. Bệnh nhân ăn uống thất thường.

Đây là thông tin về một trong số những bệnh nhân được gia đình đưa đến Viện Sức khỏe Tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng kiệt quệ cả thể chất lẫn tinh thần.

Qua thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán chị mắc tâm thần phân liệt thể paranoid kèm hội chứng ảo giác hoang tưởng rất nặng, trong đó ảo thanh kháng thuốc là triệu chứng nổi bật.

PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần chia sẻ thông tin với báo chí.

Chia sẻ với báo chí chiều 13/4, ThS.BSNT Nguyễn Thị Hoa, Phó Trưởng phòng Tâm lý Lâm sàng - Viện Sức khỏe Tâm thần cho hay, với chị T., ngoài điều chỉnh thuốc, các bác sĩ quyết định áp dụng thêm liệu pháp kích thích từ xuyên sọ lặp lại (rTMS) theo phác đồ chuyên biệt cho ảo thanh. Đây là phương pháp điều biến thần kinh không xâm lấn, sử dụng từ trường tác động vào các vùng não liên quan đến xử lý ngôn ngữ và tri giác âm thanh.

Sau 14 ngày điều trị, nữ bệnh nhân cho biết các "tiếng nói" giảm rõ rệt về tần suất và cường độ. Chị ngủ được, ăn uống tốt hơn, không còn hoảng loạn. Khi xuất viện, chị có thể trò chuyện bình thường, duy trì điều trị ngoại trú và chuẩn bị quay lại công việc.

Các bác sĩ Viện Sức khỏe Tâm thần cho biết tỉ lệ ảo thanh trên người bệnh tâm thần phân liệt hiện nay khoảng 60-80% (trung bình 70%). Đáng lo ngại, có một nhóm bệnh nhân dù đã dùng ít nhất hai thuốc chống loạn thần khác nhau nhưng ảo thanh vẫn tồn tại dai dẳng hàng ngày.

Qua các nghiên cứu tỉ lệ tăng dần trong vòng 100 năm qua, do sự điều chỉnh về tiêu chuẩn chẩn đoán cho rằng ảothanh lời nói là tiêu chuẩn chính trong chẩn đoán tâm thần phân liệt.

Ảo thanh là triệu chứng dương tính điển hình của tâm thần phân liệt, gặp ở 60–80% người bệnh. Đáng lo ngại, có một nhóm bệnh nhân dù đã dùng ít nhất hai thuốc chống loạn thần khác nhau nhưng ảo thanh vẫn tồn tại dai dẳng hàng ngày.

PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần cho biết, rTMS không phải kỹ thuật mới trong y học thần kinh, tâm thần. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở việc xây dựng phác đồ cá thể hóa, nhắm trực tiếp vào triệu chứng ảo thanh kháng trị, thay vì áp dụng chung chung như trước đây.

Về cơ chế, rTMS sử dụng từ trường cường độ cao nhưng an toàn, xuyên qua hộp sọ để tạo ra các dòng điện rất nhỏ trong não, dựa trên định luật cảm ứng điện từ Faraday. Những dòng điện này giúp điều chỉnh hoạt động bất thường ở các vùng não liên quan đến việc xử lý âm thanh và ngôn ngữ – nơi được cho là "nguồn phát" của ảo thanh.

Tuy nhiên, rTMS không thay thế thuốc mà đóng vai trò liệu pháp bổ trợ. Việc chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ, đặc biệt với người có tiền sử động kinh hoặc có thiết bị kim loại trong sọ não.

Quang cảnh buổi chia sẻ thông tin với báo chí chiều 13/4.

Theo các chuyên gia, ý nghĩa lớn nhất của rTMS không chỉ nằm ở việc giảm triệu chứng ảo thanh, mà còn ở khả năng rút ngắn thời gian chịu đựng của người bệnh với những "tiếng nói ám ảnh" kéo dài nhiều năm. Khi triệu chứng được kiểm soát sớm, người bệnh có cơ hội phục hồi chức năng xã hội, quay lại làm việc và hòa nhập cộng đồng nhanh hơn.

Từ ca bệnh của chị T., các bác sĩ nhận thấy nhiều bệnh nhân từng rơi vào trạng thái tuyệt vọng vì ảo thanh kháng thuốc nay đã có thêm lựa chọn điều trị. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tâm thần phân liệt là bệnh mạn tính, dễ tái phát và gây gánh nặng lớn cho gia đình cũng như xã hội.