Bộ Y tế nêu định hướng quản lý giá thiết bị y tế

TS.BS Nguyễn Minh Lợi, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế (Bộ Y tế). Ảnh: Tuấn Dũng.

Sáng 1/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo cung cấp thông tin về việc xây dựng, ban hành các chính sách y tế tiêu biểu trong quý IV/2026. Một trong những nội dung được quan tâm là định hướng đổi mới quản lý giá thiết bị y tế.

Thiết bị y tế sẽ phải niêm yết, kê khai giá trực tuyến

Trao đổi tại họp báo, TS.BS Nguyễn Minh Lợi, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế (Bộ Y tế), cho biết quản lý giá thiết bị y tế lần đầu được quy định tại Nghị định 98/2021.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, một số quy định bộc lộ điểm chưa phù hợp, dẫn đến những hạn chế trong công tác quản lý giá. Qua chỉ đạo của Chính phủ, cùng quá trình kiểm tra, theo dõi và rà soát một số vụ việc liên quan đến giá, Bộ Y tế nhận thấy cần cụ thể hóa khung nguyên tắc quản lý ở cấp luật, làm cơ sở để quy định cụ thể các nội dung liên quan.

Theo ông Lợi, đây là cơ sở để tiếp tục quy định chi tiết các nội dung liên quan quản lý giá thiết bị y tế. Dự thảo các quy định mới cũng đã được lấy ý kiến rộng rãi.

Về định hướng quản lý giá, đại diện Bộ Y tế cho biết lần này cơ quan quản lý tiếp cận theo nguyên tắc quản lý theo vòng đời và chuỗi cung ứng.

Theo đó, thiết bị y tế sẽ được quản lý xuyên suốt từ khâu nhập khẩu, cấp phép đến mua sắm, thuế, hải quan, đấu thầu và thanh toán bảo hiểm. Dữ liệu giữa các cơ quan quản lý sẽ được liên thông, chia sẻ nhằm tăng khả năng theo dõi và kiểm soát.

Qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, Bộ Y tế nhận thấy việc liên thông dữ liệu, gắn thông tin với mã định danh của từng thiết bị y tế có thể góp phần minh bạch hóa chuỗi cung ứng. Đồng thời, cơ chế này giúp truy xuất nguồn gốc thiết bị trong quá trình lưu thông và sử dụng.

Cùng với đó, các cơ sở kinh doanh và chủ sở hữu thiết bị y tế sẽ có trách nhiệm giải trình, minh bạch chuỗi cung ứng.

Bộ Y tế đề xuất quản lý giá thiết bị y tế từ gốc, minh bạch từng khâu trong chuỗi cung ứng thay vì chỉ tập trung ở khâu đấu thầu. Ảnh: Đinh Hà.

"Mục tiêu là làm thế nào để đưa giá thiết bị y tế về đúng giá trị, trên nguyên tắc quản lý chuỗi cung ứng và quản lý theo vòng đời, chứ không phải cấm hoặc hạn chế các đơn vị phân phối", ông Lợi nói.

Một điểm mới được Bộ Y tế định hướng là niêm yết và kê khai giá trực tuyến trên hệ thống cơ sở dữ liệu về thiết bị y tế. Hệ thống dự kiến bao gồm những thông tin theo quy định của pháp luật về giá, đồng thời bổ sung các dữ liệu đặc thù của thiết bị y tế. Những thông tin này phục vụ truy xuất nguồn gốc, quản lý giá và công tác quản lý Nhà nước.

Theo Bộ Y tế, việc bổ sung các cơ chế trên được kỳ vọng góp phần minh bạch thị trường thiết bị y tế. Giá thiết bị từ khâu sản xuất, lưu thông, phân phối đến đơn vị sử dụng sẽ được quản lý trên nguyên tắc bảo đảm chất lượng và phù hợp về giá.

TS.BS Vũ Mạnh Hà, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, cho biết thiết bị y tế có hàng trăm nghìn chủng loại, khác biệt lớn về công nghệ, cấu hình, mục đích, phạm vi sử dụng cũng như dịch vụ bảo hành, bảo trì. Vì vậy, không thể áp dụng cơ chế Nhà nước định giá đối với toàn bộ thiết bị.

Theo Thứ trưởng, giá sẽ được kiểm soát thông qua công khai, niêm yết và kê khai trên hệ thống cơ sở dữ liệu về thiết bị y tế, đồng thời liên thông dữ liệu giữa ngành y tế, hải quan, thuế, đấu thầu và bảo hiểm y tế.

Bộ Y tế đang sửa đổi Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh và xây dựng Đề án quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế, dự kiến trình trong tháng 10. Bộ cũng hoàn thiện đề án hiện đại hóa hệ thống phân phối dược giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2035, tập trung minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất toàn chuỗi và kiểm soát chi phí lưu thông.

Bệnh nhân chụp PET/CT tại TP.HCM (ảnh chụp năm 2024). Ảnh: Duy Hiệu.

Phân biệt rõ pháp luật về giá và đấu thầu

Một nội dung được Bộ Y tế lưu ý là cần phân biệt giữa pháp luật về giá và pháp luật về đấu thầu.

Theo Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế, đây là hai hệ thống pháp luật khác nhau. Vì vậy, không thể đồng nhất giá kê khai, giá niêm yết với giá kế hoạch trong quá trình thực hiện đấu thầu.

Giá hình thành trong quá trình đấu thầu chịu tác động của nhiều yếu tố. Ngoài giá thiết bị, còn có thể bao gồm các chi phí liên quan đến nhập khẩu, đào tạo, bảo hành, bảo trì, linh phụ kiện, thay thế, bảo dưỡng... Đây là những yếu tố có thể cấu thành giá kế hoạch.

Trong khi đó, giá trúng thầu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như số lượng mua, thời điểm thanh toán, thời điểm giao hàng và các điều kiện cụ thể của gói thầu.

"Vì vậy cần tiếp cận giá trong đấu thầu theo các quy định của pháp luật về đấu thầu và phân biệt với cơ chế quản lý giá, kê khai giá, niêm yết giá", ông Lợi nói.

Việc phân định này nhằm tránh cách hiểu rằng giá kê khai hoặc giá niêm yết của thiết bị y tế có thể được sử dụng đồng nhất với giá kế hoạch hay giá trúng thầu trong mọi trường hợp.