Bộ Y tế thúc đẩy phát triển dược liệu địa phương và đặt lộ trình chuẩn hóa GACP trước năm 2030

Hình ảnh cây Trinh nữ hoàng cung

Thực trạng phân tán và yêu cầu chuẩn hóa nguồn dược liệu

Dược liệu từ lâu đã đóng vai trò là nguồn nguyên liệu cốt lõi phục vụ sản xuất thuốc, thuốc cổ truyền, vị thuốc cổ truyền và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Bên cạnh giá trị y học, đây còn là lĩnh vực mang lại tiềm năng kinh tế lớn, giúp tạo việc làm và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp tại nhiều địa phương trên cả nước.

Mặc dù việc bảo tồn và phát triển các vùng nuôi trồng, thu hái dược liệu thời gian qua đã thu được những kết quả tích cực, Bộ Y tế đánh giá công tác này tại nhiều nơi vẫn còn mang tính phân tán, quy mô nhỏ lẻ. Mối liên kết giữa các khâu nuôi trồng, thu hái, sơ chế, chế biến và tiêu thụ chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến chất lượng và tính ổn định của nguồn nguyên liệu chưa đồng đều.

Để hiện thực hóa các chiến lược quốc gia về phát triển ngành Dược và Y học cổ truyền, Bộ Y tế nhắc lại quy định tại Thông tư 19/2019/TT-BYT: Chậm nhất đến ngày 01/01/2030, tất cả các cơ sở nuôi trồng, thu hái hoặc khai thác dược liệu tự nhiên phải đáp ứng đầy đủ các nguyên tắc, tiêu chuẩn GACP.

5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm dành cho các địa phương

Trước mốc thời gian này, Bộ Y tế đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp chính:

Xây dựng vùng dược liệu tập trung dựa trên lợi thế bản địa: Các địa phương cần rà soát, đánh giá toàn diện tiềm năng về điều kiện tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn gen và kinh nghiệm sản xuất để xác định các loại dược liệu có giá trị kinh tế và nhu cầu sử dụng cao. Việc mở rộng vùng trồng phải gắn liền với bảo tồn nguồn gen, phát triển giống và nâng cao thu nhập cho người dân.

Chủ động chuẩn bị lộ trình GACP trước ngày 01/01/2030: Sở Y tế các tỉnh có trách nhiệm phối hợp rà soát, thống kê toàn bộ các cơ sở nuôi trồng, thu hái dược liệu trên địa bàn, đặc biệt là các vùng tập trung và cơ sở quy mô lớn. Chính quyền địa phương cần tuyên truyền, hướng dẫn và khuyến khích các doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực, quy trình kỹ thuật để đạt chuẩn GACP đúng hạn.

Hỗ trợ phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị: Bộ Y tế khuyến khích huy động, lồng ghép các nguồn lực và chính sách hỗ trợ để chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, đào tạo tập huấn, đầu tư hạ tầng bảo quản và xây dựng thương hiệu. Đáng chú ý là việc thúc đẩy mô hình liên kết khép kín: Giống – Nuôi trồng, thu hái – Sơ chế, chế biến – Sản xuất thuốc – Tiêu thụ nhằm bảo đảm đầu ra ổn định cho người dân.

Tăng cường công tác quản lý và giám sát: Các cơ quan chuyên môn tại địa phương phải siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh, nuôi trồng và khai thác dược liệu. Sở Y tế chịu trách nhiệm kiểm tra việc thực thi Thông tư 19/2019/TT-BYT, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định pháp luật.

Lồng ghép phát triển dược liệu vào kế hoạch kinh tế - xã hội: UBND các tỉnh, thành phố cần ban hành Kế hoạch thực hiện cụ thể hoặc tích hợp nhiệm vụ phát triển dược liệu chuẩn GACP vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, xác định rõ vùng trọng điểm và lộ trình triển khai đến năm 2030.

Việc chủ động chuẩn hóa vùng trồng và hướng tới tiêu chuẩn GACP trước năm 2030 không chỉ là bước đi bắt buộc theo quy định, mà còn là cơ hội vàng để các địa phương nâng tầm giá trị dược liệu Việt Nam. Sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cùng mối liên kết bền vững giữa doanh nghiệp và người dân sẽ là nền tảng quan trọng giúp dược liệu nội địa bứt phá, khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường y dược./.