Boeing thắng gói thầu F/A-XX, củng cố vị thế trong chương trình tiêm kích Mỹ

F/A-XX sẽ thay thế phi đội Super Hornet

Tiêm kích F/A-XX Ảnh: Boeing

Bộ Chiến tranh Mỹ đã lựa chọn Boeing phát triển tiêm kích thế hệ tiếp theo F/A-XX cho Hải quân, trong khuôn khổ chương trình Next Generation Air Dominance (NGAD - Thống trị Trên không Thế hệ Tiếp theo). Hợp đồng trị giá hơn 20 tỷ USD bao gồm việc phát triển quy mô đầy đủ và chế tạo nhiều máy bay thử nghiệm phục vụ kiểm tra trên mặt đất, khả năng bay, hệ thống điện tử cũng như tích hợp vũ khí.

Theo The EurAsian Times, Lầu Năm Góc cho biết F/A-XX sẽ là dòng máy bay chiến đấu chủ lực mới của Hải quân Mỹ, thay thế dần phi đội F/A-18E/F Super Hornet từ những năm 2030.

Thứ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ phụ trách mua sắm và duy trì lực lượng Michael P. Duffey cho rằng F/A-XX có vai trò quan trọng trong kế hoạch duy trì ưu thế quân sự của Washington, với nhiệm vụ hoạt động trong không phận có tranh chấp, mở rộng tầm hoạt động và tạo lợi thế tác chiến cho lực lượng Mỹ.

“F/A-XX là khoản đầu tư thiết yếu cho an ninh quốc gia Mỹ và năng lực tác chiến trên không trong dài hạn”, ông Duffey nói, đồng thời cho biết Washington sẽ phối hợp với Boeing để nhanh chóng đưa các hệ thống có khả năng kết nối mạng và sức chiến đấu cao vào biên chế.

Các thông số kỹ thuật và chi tiết chương trình F/A-XX hiện được xếp loại mật theo quy định về an ninh quốc gia và kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Boeing lần thứ hai giành chương trình tiêm kích thế hệ 6

Việc Boeing được lựa chọn đánh dấu lần thứ hai trong chính quyền Tổng thống Donald Trump, hãng này giành hợp đồng phát triển máy bay chiến đấu thế hệ 6 của Mỹ.

Tháng 3/2025, Boeing vượt qua Lockheed Martin, nhà phát triển tiêm kích F-35 và F-22, để giành chương trình NGAD dành cho Không quân Mỹ. Dự án sau đó được đặt tên là F-47.

Boeing cho biết hãng đã chuẩn bị cho việc đồng thời phát triển hai dòng tiêm kích thế hệ mới. Steve Parker, Giám đốc điều hành Boeing Defense, Space & Security, nói việc được lựa chọn chế tạo nền tảng thế hệ 6 đầu tiên cho Hải quân Mỹ là một vinh dự đối với tập đoàn.

“Việc phát triển song song hai dòng tiêm kích tiên tiến luôn nằm trong kế hoạch của chúng tôi và chúng tôi đã đầu tư để thực hiện điều đó”, ông Parker nói, khẳng định Boeing có khả năng triển khai đồng thời nhiều chương trình máy bay chiến đấu thế hệ tương lai.

Hãng cho biết công việc xây dựng tại cơ sở sản xuất an ninh ở St. Louis, bang Missouri, vẫn đang được tiến hành. Boeing mô tả đây là cơ sở sản xuất thuộc loại lớn nhất tại Mỹ, được thiết kế để đáp ứng nhiều chương trình máy bay tiên tiến.

Đối thủ của Boeing trong cuộc cạnh tranh F/A-XX là Northrop Grumman. Sau khi kết quả được công bố, Northrop cho biết hãng đã đề xuất một mẫu tiêm kích thế hệ 6 có khả năng sống sót cao và được tích hợp sâu với các hệ thống kỹ thuật số cho Hải quân Mỹ, đồng thời chờ thêm thông tin về quyết định lựa chọn.

Tiêm kích mới được kỳ vọng tác chiến cùng UAV

F/A-XX được phát triển trong bối cảnh Hải quân Mỹ muốn tăng tầm hoạt động và khả năng sống sót của lực lượng không quân của các hạm đội trước sự phát triển của các hệ thống phòng không và tên lửa tầm xa.

Tại phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ hồi tháng 5/2026, Đô đốc Daryl Caudle, Tư lệnh Hải quân Mỹ, cho biết hệ thống tác chiến trên không thế hệ mới cần tăng tầm hoạt động, khả năng sống sót và sức mạnh tấn công, đồng thời có khả năng phối hợp với các hệ thống không người lái.

Ông Caudle cảnh báo việc không đưa năng lực không quân của các hạm đội thế hệ mới vào hoạt động đúng kế hoạch có thể làm gia tăng rủi ro đối với ưu thế trên không, khả năng tấn công tầm xa và tương lai của hoạt động tác chiến từ tàu sân bay trong môi trường có tranh chấp.

F/A-XX vì vậy không chỉ được xem là một mẫu tiêm kích thay thế Super Hornet mà còn là một thành phần trong hệ thống tác chiến trên không kết nối giữa máy bay có người lái và các nền tảng không người lái.

Boeing từng đối mặt hoài nghi về F-47

Việc Boeing tiếp tục được giao một chương trình tiêm kích thế hệ 6 lớn cũng diễn ra trong bối cảnh quyết định trao hợp đồng F-47 cho hãng từng vấp phải những ý kiến hoài nghi.

Sau khi Boeing được chọn phát triển F-47 hồi tháng 3/2025, một số chuyên gia Trung Quốc công khai đặt câu hỏi về kinh nghiệm gần đây của hãng trong các chương trình máy bay quân sự lớn. Wang Ya’nan, Tổng biên tập tạp chí Aerospace Knowledge, khi trao đổi với Global Times, cho rằng Boeing đã không giành được một chương trình máy bay lớn trong nhiều thập kỷ và việc để hãng dẫn dắt một chương trình tiêm kích thế hệ 6 có thể tiềm ẩn rủi ro.

Một số cựu phi công Mỹ cũng từng bày tỏ quan ngại về khả năng thực hiện chương trình F-47 của Boeing. Cựu phi công F-16 C.W. Lemoine dẫn ra những vấn đề từng xuất hiện ở một số chương trình của Boeing, trong khi cựu phi công F/A-18 của Hải quân Mỹ T.K. Hartsock đặt câu hỏi về khả năng đáp ứng tiến độ và tích hợp các công nghệ tiên tiến.

Cựu phi công F-35 và F-16 Hasard Lee cũng từng cho rằng khả năng Boeing hiện thực hóa toàn bộ những mục tiêu đầy tham vọng của F-47 vẫn cần được kiểm chứng. F-47 được kỳ vọng có khả năng cơ động vượt F-22, sở hữu hệ thống cảm biến tương đương hoặc vượt F-35, đồng thời cải thiện khả năng tàng hình và quản lý dấu hiệu hồng ngoại.

Dù vậy, Boeing hiện đã được giao phát triển cả tiêm kích F-47 cho Không quân và F/A-XX cho Hải quân Mỹ. Ông Parker cho biết các khoản đầu tư vào cơ sở sản xuất, công nghệ và đội ngũ nhân sự đã giúp Boeing chuẩn bị cho việc triển khai đồng thời nhiều chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới.

F/A-XX dự kiến trở thành một trong những nền tảng then chốt của không lực hải quân Mỹ từ thập niên 2030, khi Washington bắt đầu thay thế Super Hornet và chuyển sang mô hình tác chiến kết hợp giữa tiêm kích thế hệ mới, thiết bị bay không người lái và các hệ thống tác chiến được kết nối mạng.