Nhiều vấn đề pháp lý xoay quanh xe 'bay' mới của Tesla

Màn ra mắt đầy ngoạn mục của xe bay Roadster. Ảnh: Tesla

Tuy nhiên, bên cạnh những tuyên bố về công nghệ, mẫu xe này vẫn đặt ra nhiều câu hỏi về tính an toàn, quy định cấp phép, trách nhiệm pháp lý và khả năng thương mại hóa.

Theo báo The Nation, ngày 15/10, Tesla, hãng xe điện do tỷ phú Elon Musk lãnh đạo, đã giới thiệu phiên bản thiết kế lại của Roadster, dòng xe từng góp phần tạo dựng tên tuổi của hãng. Sự kiện đánh dấu sự trở lại của mẫu xe này sau khi quá trình sản xuất thế hệ đầu tiên kết thúc vào năm 2012.

Tại sự kiện tổ chức ở cơ sở của SpaceX tại McGregor, bang Texas (Mỹ), chiếc Roadster được trình diễn với khả năng bay lên không trung, lộn vòng và tiếp đất nhờ các bộ đẩy tích hợp. Màn trình diễn diễn ra phía trên một loạt phương tiện khác của Tesla, gồm ô tô điện, xe tải Semi và xe bán tải Cybertruck.

Theo ông Musk, công nghệ này có thể mở ra những khả năng mới cho ngành giao thông vận tải. Tuy nhiên, màn trình diễn cũng làm dấy lên câu hỏi về khả năng ứng dụng thực tế của một chiếc ô tô có thể vừa lưu thông trên đường bộ, vừa thực hiện các thao tác bay.

Tesla cho biết Roadster thế hệ mới dự kiến được đưa vào sản xuất từ năm 2028. Mẫu xe được giới thiệu có khả năng tăng tốc từ 0 lên 100 km/h trong khoảng một giây, nhanh hơn đáng kể so với thế hệ đầu tiên, vốn cần chưa đến 4 giây để đạt tốc độ tương tự.

Tại sự kiện, ông Musk cho biết Roadster sử dụng một bình khí nén áp suất siêu cao cùng 10 vòi phun, chứa khoảng 250 kg không khí. Hệ thống được thiết kế để tạo lực đẩy, đồng thời có khả năng tự nạp lại không khí mà không cần sử dụng thêm nhiên liệu đẩy.

Theo ông Musk, bình khí có thể tự nạp đầy, cho phép người lái thực hiện những thao tác đặc biệt theo nhu cầu. Tuy nhiên, công nghệ này chủ yếu dành cho phiên bản giới hạn. Những chiếc Roadster trang bị hệ thống đẩy nói trên sẽ không được cấp phép lưu thông trên đường phố.

Điều đó đồng nghĩa với việc khả năng trình diễn của chiếc xe chưa thể chuyển thành phương tiện bay được sử dụng rộng rãi. Các vấn đề về an toàn, vận hành và quy định pháp luật vẫn là những rào cản đáng kể.

Rào cản về cấp phép, an toàn và bảo hiểm

Tại Mỹ, việc quản lý một phương tiện vừa có thể chạy trên đường bộ vừa có khả năng bay đặt ra những yêu cầu pháp lý phức tạp. Các quy định từng được thảo luận vào giữa thập niên 2010 cho thấy loại phương tiện này có thể cần đáp ứng cả tiêu chuẩn dành cho ô tô và yêu cầu cấp phép hàng không.

Do công nghệ ô tô bay vẫn còn ở giai đoạn phát triển, việc xác định cơ quan quản lý, tiêu chuẩn an toàn và phạm vi hoạt động phù hợp không hề đơn giản. Những quy định khác nhau giữa các khu vực pháp lý cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng đưa phương tiện vào sử dụng.

Vấn đề bằng cấp của người điều khiển cũng cần được làm rõ. Trường hợp AirCar của công ty Klein Vision (Slovakia) là một ví dụ. Năm 2022, phương tiện này được cấp chứng nhận đủ điều kiện bay tại Slovakia. Sau đó, nhà sản xuất cho biết người vận hành cần có bằng phi công, chứ không chỉ có giấy phép lái ô tô thông thường.

Bản thân ông Musk cũng thừa nhận chưa chắc mẫu Roadster mới đáp ứng đầy đủ quy định tại mọi khu vực pháp lý. Dù vậy, ông nhấn mạnh mục tiêu phát triển một chiếc xe thực thụ có thể lưu thông trên đường bộ.

Ngoài vấn đề cấp phép, việc sử dụng các bình khí nén áp suất cao cũng làm dấy lên lo ngại về an toàn. Nếu hệ thống gặp sự cố, nguy cơ rò rỉ hoặc phát sinh tai nạn có thể khiến việc vận hành, bảo dưỡng và kiểm định phương tiện trở nên phức tạp hơn.

David Thomas, Giám đốc tiếp thị nội dung tại công ty phát triển phần mềm CDK Global của Mỹ, đánh giá đây là một thành tựu kỹ thuật đáng chú ý. Tuy nhiên, ông đặt câu hỏi về khả năng nạp khí nén cho phương tiện và cho rằng việc tìm kiếm công ty bảo hiểm chấp nhận bảo hiểm cho loại xe này có thể là thách thức lớn.

George Agathangelou, Tổng giám đốc kiêm Giám đốc điều hành công ty dịch vụ tài chính Teroxx có trụ sở tại Cyprus, cũng cho rằng ngay cả khi một chiếc xe bay được chứng minh là an toàn và hợp pháp, việc thương mại hóa vẫn là bài toán khó.

Theo ông, các vấn đề cần giải quyết bao gồm yêu cầu về chứng chỉ hàng không của người điều khiển, trách nhiệm pháp lý khi xảy ra tai nạn, phạm vi bảo hiểm và các hạn chế đối với không phận. Một chiếc xe có thể chuyển đổi giữa chế độ chạy trên đường và bay trên không cũng khiến việc xác định nguyên nhân, trách nhiệm trong các vụ va chạm trở nên phức tạp hơn.

Những câu hỏi này cho thấy thành công về mặt kỹ thuật chưa đồng nghĩa với khả năng đưa sản phẩm ra thị trường. Để được sử dụng rộng rãi, Roadster cần vượt qua các quy trình kiểm định, đáp ứng yêu cầu pháp lý và chứng minh tính khả thi về chi phí vận hành.

Tesla cũng không phải doanh nghiệp đầu tiên theo đuổi những thiết kế ô tô có khả năng tạo lực nâng hoặc thay đổi cách di chuyển. Năm 2021, hãng McMurtry của Anh giới thiệu mẫu siêu xe điện Speirling, sử dụng các quạt công suất lớn để tạo lực ép xuống mặt đường. Cách tiếp cận của Tesla khác biệt ở việc tích hợp các bộ đẩy nhằm tạo lực nâng và hỗ trợ chuyển động trên không.

Để chứng minh màn trình diễn không phải sản phẩm được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo (AI), ông Musk đã tổ chức sự kiện cho khán giả trực tiếp chứng kiến chiếc Roadster hoạt động. Trong khi đó, các nhà phân tích của công ty logistics Raman Technology (Trung Quốc) nhận định đây không phải công nghệ phản trọng lực, mà là sự tích hợp công nghệ hàng không vũ trụ vào một chiếc ô tô điện.