Bốn trọng tâm phát triển thương mại điện tử và kinh tế số trong liên kết vùng phía Nam

Trong xu thế phát triển và hội nhập quốc tế sâu rộng, thương mại điện tử và kinh tế số đang mở ra cơ hội mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp và địa phương.

Hoàn thiện quản lý, xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch

Phát biểu tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố phía Nam lần thứ XII năm 2026, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát triển thị trường số, mở rộng đầu ra hàng hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng phát biểu tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố phía Nam lần thứ XII năm 2026

Trong đó, tăng cường quản lý kinh doanh trực tuyến là yêu cầu cấp thiết khi thương mại điện tử ngày càng trở thành kênh phân phối quan trọng. Tuy nhiên, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc và thông tin sai lệch về sản phẩm vẫn gây khó khăn cho công tác quản lý, ảnh hưởng đến doanh nghiệp kinh doanh chân chính và quyền lợi người tiêu dùng.

Theo bà Lê Hoàng Oanh, nhằm tăng cường phối hợp phòng, chống hàng giả, hàng nhái và xử lý vi phạm hành chính trong thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử đã phối hợp với lực lượng Quản lý thị trường phổ biến, hướng dẫn quy định pháp luật, đôn đốc tuân thủ trong kinh doanh trực tuyến; đồng thời chú trọng hoàn thiện quy định xử phạt nhằm nâng cao hiệu quả thực thi tại địa phương.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là thúc đẩy định danh, xác thực điện tử đối với người bán trên các sàn thương mại điện tử thông qua phối hợp với Bộ Công an. Việc xác thực giúp xác định chủ thể kinh doanh, hỗ trợ truy vết vi phạm và xử lý trách nhiệm theo quy định, đồng thời nâng cao tính minh bạch về nguồn gốc, chất lượng hàng hóa và thông tin cung cấp cho khách hàng.

Đối với các Sở Công Thương, cần tăng cường phối hợp giữa đơn vị quản lý thương mại điện tử, lực lượng Quản lý thị trường và các cơ quan liên quan; chủ động tiếp nhận thông tin, kiểm tra dấu hiệu vi phạm và nâng cao năng lực giám sát trên môi trường số. Công tác quản lý cần kết hợp hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ pháp luật với xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, qua đó bảo vệ người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh công bằng và thúc đẩy thương mại điện tử phát triển minh bạch, bền vững.

Phát triển thương mại điện tử theo lợi thế từng địa phương

Giai đoạn 2026-2030, phát triển hệ sinh thái thương mại điện tử đồng bộ là nhiệm vụ quan trọng nhằm mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Bộ Công Thương thông qua Cục Thương mại điện tử đang triển khai các nhiệm vụ phát triển thương mại điện tử, đồng thời hỗ trợ địa phương xây dựng đề án phù hợp với điều kiện thực tế.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử, Bộ Công Thương phát biểu tại Hội nghị

Các địa phương cần xây dựng kế hoạch phát triển thương mại điện tử dựa trên lợi thế ngành hàng, năng lực cung ứng, hạ tầng logistics và nhu cầu thị trường. Với những địa phương có thế mạnh về nông sản, thủy sản và sản phẩm công nghiệp nông thôn, thương mại điện tử giúp kết nối cơ sở sản xuất với nhà phân phối, người tiêu dùng và đối tác xuất khẩu. Tại các trung tâm công nghiệp, thương mại và logistics, nền tảng số hỗ trợ quản lý đơn hàng, phân phối, thanh toán và kết nối chuỗi cung ứng.

Để kinh doanh trực tuyến hiệu quả, doanh nghiệp cần bảo đảm chất lượng sản phẩm, năng lực cung ứng, tiến độ giao hàng và dịch vụ sau bán hàng. Vì vậy, phát triển thương mại điện tử phải gắn với đầu tư kho bãi, vận chuyển, logistics và thanh toán số.

Một định hướng đáng chú ý là phát triển các trung tâm thương mại điện tử (Hub thương mại điện tử) tại những vùng kinh tế trọng điểm, tạo đầu mối kết nối hàng hóa, logistics, thanh toán số và dịch vụ hỗ trợ kinh doanh trực tuyến. Mô hình này có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ dùng chung, giảm chi phí vận hành và mở rộng thị trường.

Đối với khu vực phía Nam, các Hub cần kết nối vùng nguyên liệu, trung tâm sản xuất, đầu mối logistics và thị trường tiêu thụ. Sự tham gia của doanh nghiệp vận tải, ngân hàng, nhà bán lẻ và đơn vị cung cấp nền tảng số sẽ góp phần hoàn thiện chuỗi dịch vụ từ đặt hàng, giao nhận đến thanh toán.

Cục Thương mại điện tử sẵn sàng hỗ trợ chuyên môn, phối hợp với địa phương xây dựng đề án và phát triển hệ sinh thái thương mại số. Các Sở Công Thương cần xác định ngành hàng ưu tiên, nhu cầu hạ tầng, nguồn lực và lộ trình thực hiện, đồng thời đánh giá hiệu quả dựa trên doanh thu, khả năng mở rộng thị trường và mức giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Thúc đẩy xuất khẩu xuyên biên giới, mở rộng thị trường cho hàng Việt

Thương mại điện tử xuyên biên giới mở thêm kênh xuất khẩu, giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận người mua quốc tế, thăm dò nhu cầu thị trường và xây dựng thương hiệu thông qua các nền tảng số.

Bà Lê Hoàng Oanh cho biết, Cục Thương mại điện tử đã làm việc với các nền tảng như: Amazon, Shopee và TikTok Shop nhằm thúc đẩy chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đưa hàng Việt ra thị trường nước ngoài. Đồng thời đề nghị các Sở Công Thương lựa chọn doanh nghiệp có tiềm năng, đủ năng lực tham gia chương trình xuất khẩu trực tuyến.

Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã làm việc với các nền tảng như Amazon, Shopee và TikTok Shop nhằm thúc đẩy chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đưa hàng Việt ra thị trường nước ngoài. 

Để tham gia hiệu quả, doanh nghiệp cần có sản phẩm phù hợp thị trường, chất lượng ổn định, năng lực cung ứng và khả năng xử lý đơn hàng. Bên cạnh đó, cần đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn sản phẩm, an toàn, sở hữu trí tuệ, thuế, hải quan, vận chuyển và chính sách của từng nền tảng.

Các Sở Công Thương cần đánh giá năng lực sản xuất, công nghệ, nhân lực, tài chính và quản trị của doanh nghiệp để lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp. Nội dung đào tạo nên tập trung vào xây dựng gian hàng, quảng bá sản phẩm, quản lý đơn hàng, logistics và chăm sóc khách hàng quốc tế.

Một nội dung được đề cập tại hội nghị là xây dựng cẩm nang hướng dẫn xuất khẩu vào các thị trường lớn, cung cấp thông tin về nhu cầu tiêu dùng, tiêu chuẩn sản phẩm, thủ tục và quy định kinh doanh trên nền tảng số. Các thị trường được quan tâm gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ.

Đối với khu vực phía Nam, thương mại điện tử xuyên biên giới tạo cơ hội mở rộng thị trường cho nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến, hàng tiêu dùng và sản phẩm đặc trưng địa phương. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ về chất lượng, bao bì, năng lực giao hàng và dịch vụ sau bán hàng để duy trì uy tín trên thị trường quốc tế. Hiệu quả chương trình cần được đánh giá qua đơn hàng thực tế, doanh thu xuất khẩu, khả năng duy trì chất lượng và mở rộng khách hàng, thay vì chỉ dựa vào số doanh nghiệp hoặc sản phẩm tham gia.

Phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới theo hướng bài bản sẽ giúp doanh nghiệp đa dạng hóa kênh xuất khẩu, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động.

Kết nối dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước

Kết nối, chia sẻ dữ liệu thương mại điện tử giữa cơ quan quản lý trung ương, địa phương và các đơn vị liên quan là giải pháp nâng cao chất lượng thống kê, hỗ trợ hoạch định chính sách và quản lý hoạt động kinh doanh trên môi trường số.

Cục Thương mại điện tử đã bước đầu triển khai kết nối dữ liệu, hỗ trợ cung cấp khoảng 60–70% dữ liệu tham chiếu phục vụ xử lý thủ tục hành chính cho các địa phương. Cục đề nghị các tỉnh, thành phố hoàn thiện điều kiện kỹ thuật để tham gia kết nối, trong đó ưu tiên phát huy vai trò của các đô thị lớn có quy mô thương mại điện tử cao.

Khi kết nối với dữ liệu sản xuất, logistics và xuất nhập khẩu, cơ quan quản lý có thể đánh giá sát hơn năng lực cung ứng của địa phương và nhu cầu thị trường.

Dữ liệu về doanh số, đơn hàng và giao dịch khi được tổng hợp theo địa bàn sẽ giúp cơ quan quản lý đánh giá quy mô thị trường, nhận diện xu hướng tiêu dùng và xây dựng chính sách sát thực tế. Việc kết nối còn hỗ trợ đối chiếu thông tin, bổ sung cho phương thức quản lý dựa trên báo cáo định kỳ.

Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng thúc đẩy phối hợp với cơ quan Thuế và Hải quan để tích hợp dữ liệu thương mại điện tử xuyên biên giới, phục vụ thống kê xuất nhập khẩu và nâng cao hiệu quả quản lý thuế, hải quan theo quy định.

Để triển khai hiệu quả, các địa phương cần chuẩn hóa dữ liệu, thống nhất quy trình cập nhật, phân quyền khai thác và xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm. Việc chia sẻ thông tin phải bảo đảm an toàn dữ liệu, quyền riêng tư và bảo mật thông tin kinh doanh.

Đối với các Sở Công Thương, dữ liệu thương mại điện tử là cơ sở theo dõi diễn biến thị trường, xác định ngành hàng tiềm năng, xây dựng chương trình xúc tiến thương mại và lựa chọn doanh nghiệp cần hỗ trợ. Khi kết nối với dữ liệu sản xuất, logistics và xuất nhập khẩu, cơ quan quản lý có thể đánh giá sát hơn năng lực cung ứng của địa phương và nhu cầu thị trường.

Khai thác hiệu quả dữ liệu sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định kinh doanh và xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn, đáng tin cậy.

Triển khai đồng bộ để tạo hiệu quả thực chất

Bốn trọng tâm phát triển thương mại điện tử được nêu tại hội nghị gồm: tăng cường quản lý thương mại điện tử, phát triển hệ sinh thái số, thúc đẩy xuất khẩu xuyên biên giới và kết nối dữ liệu có mối liên hệ chặt chẽ, hướng tới xây dựng thị trường minh bạch và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo lãnh đạo Cục Thương mại điện tử, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ phát triển thương mại điện tử sẽ góp phần mở rộng đầu ra cho hàng hóa, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo môi trường kinh doanh số minh bạch.

Để triển khai hiệu quả, các Sở Công Thương cần xây dựng đề án phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030 phù hợp với lợi thế ngành hàng và hạ tầng địa phương; lựa chọn doanh nghiệp đủ năng lực tham gia chương trình xuất khẩu trực tuyến; đồng thời hoàn thiện kết nối dữ liệu, xác định rõ đầu mối, tiến độ và trách nhiệm thực hiện.

Doanh nghiệp cần chủ động đầu tư công nghệ số, chuẩn hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và tuân thủ pháp luật. Năng lực cung ứng, xử lý đơn hàng, giao nhận và chăm sóc khách hàng là những yếu tố quyết định hiệu quả kinh doanh trên nền tảng số.

Phát triển thương mại điện tử cũng cần gắn với tổ chức sản xuất, logistics, thanh toán và hệ thống phân phối. Tăng cường liên kết giữa các địa phương sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường rộng hơn, tận dụng dịch vụ dùng chung và giảm chi phí vận hành.

Triển khai đồng bộ các nhiệm vụ sẽ góp phần mở rộng đầu ra cho hàng hóa, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo môi trường kinh doanh số minh bạch. Qua đó, thương mại điện tử và kinh tế số có thể đóng góp thiết thực hơn vào phát triển ngành Công Thương, thúc đẩy liên kết kinh tế và nâng cao sức cạnh tranh của khu vực phía Nam.