Bóng đá Việt Nam: Chưa thoát được chiếc áo nhà nước

Nhiều đội bóng V.League khó có thể hoạt động nếu thiếu hỗ trợ từ địa phương, từ cơ chế chính sách đến kinh phí (ảnh Anh Tú)

Nhà nước là "bà đỡ"

"Các CLB V.League không tự nuôi nổi mình", đó là câu nói phổ biến với bóng đá Việt Nam hơn thập niên qua. Tuy nhiên nếu nhìn ở bức tranh rộng hơn, đây không chỉ là thực tế riêng với Việt Nam.

Một thống kê từng chỉ ra, giải Ngoại hạng Anh hào nhoáng, có sức hút hàng đầu thế giới nhưng chỉ khoảng 5 đội bóng ở top đầu có khả năng cân đối được tài chính. Phần còn lại đều dựa vào nguồn của các ông chủ. Những đội bóng hàng đầu châu Âu như Manchester United, Barcelona hay Manchester City...đều có những năm lỗ "khủng".

Nếu chỉ nhìn vào giá trị của bóng đá thông qua tiền bán vé, bản quyền truyền hình, áo đấu và vật phẩm lưu niệm...nguồn thu trực tiếp không đủ để bù những khoản chi một CLB phải bỏ ra. Tuy nhiên, giá trị của bóng đá không chỉ dừng lại ở những con số nói trên.

Năm 2016, khi trả lời trước các cổ đông về việc đầu tư cho Đà Nẵng của ngân hàng SHB, bầu Hiển khẳng định tài trợ cho SHB Đà Nẵng, thương hiệu SHB, tầm ảnh hưởng của SHB qua bóng đá lan toả rất nhanh và hiệu quả “tiền tươi thóc thật” chứ không phải chung chung.

“Tại Đà Nẵng, SHB đang có sổ đỏ 5 ha gần chân cầu Thiên Sơn và sổ đỏ 14 ha đất ở tại Liên Chiểu, cũng là đất ở. SHB cũng chuẩn bị có trụ sở đường Nguyễn Văn Linh rất đẹp ở trung tâm Đà Nẵng”, ông nói. Theo vị lãnh đạo này, những tài sản này khi tái cấu trúc sẽ mang lại giá trị rất lớn cho SHB.

Bầu Đức từng chia sẻ trong 20 năm làm bóng đá, ông đã chi khoảng 2.000 tỷ đồng. Tương tự, bầu Thuỵ từng chi rất nhiều tiền cho Xuân Thành Sài Gòn và hiện nay là nhiều lĩnh vực khác liên quan bóng đá thông qua các thương hiệu gắn tên.

Nhiều đội bóng của Việt Nam hiện nay đều cần sự hỗ trợ từ ngân sách địa phương để hoạt động. Có thể kể đến Sông Lam Nghệ An, Thanh Hoá hay Hải Phòng. Câu chuyện của bầu Đoan ở Thanh Hoá cũng cho thấy khi đầu tư vào bóng đá, doanh nghiệp của các ông bầu cũng được ưu ái về dự án ở địa phương.

Khi không nhận được sự hỗ trợ từ địa phương, nhiều đội bóng lập tức lao đao, hoặc thậm chí giải thể, rớt hạng. Đó là trường hợp của Quảng Ninh, Quảng Nam, vốn từng đình đám ở V.League.

Thực tế này cho thấy bóng đá về tổng thể vẫn cần "bà đỡ" là cơ chế, chính sách hoặc nguồn tiền trực tiếp từ nhà nước. Lý do bởi các CLB bóng đá là chiếc máy "ngốn" tiền khủng khiếp.

Đâu là dấu hiệu cam kết lâu dài?

Lịch sử bóng đá Việt Nam gắn liền với nhiều đội bóng và những ông bầu nổi tiếng với đủ vòng xoáy thăng trầm, đa màu sắc. Trong số những cái tên một thời vang bóng không thể không nhắc đến bầu Kiên (CLB Hà Nội), bầu Thắng (Đồng Tâm Long An), bầu Đức (HAGL), bầu Long (Hoà Phát), bầu Trường (Ninh Bình).

Người đến, kẻ đi, có người chỉ gắn bó một thời gian rồi chia tay bóng đá vì không thành công. Hầu hết các ông bầu hoặc doanh nghiệp khi bước vào bóng đá đều chung kịch bản: mua sắm cực mạnh trên thị trường chuyển nhượng, tậu ngôi sao...HAGL trước đây hay Becamex Bình Dương từng sở hữu đội hình được gọi là "Dream team" ở V.League với dàn sao ngoại nổi bật.

Tuy nhiên qua thời gian, không phải ông bầu nào cũng trụ lại với bóng đá dù tuyên bố ban đầu đều hoành tráng. Cho đến thời điểm hiện tại, bầu Đức và bầu Hiển vẫn đầu tư cho bóng đá, dù mỗi người một vị thế.

Bầu Hiển đầu tư lâu dài cho bóng đá và cũng gặt lại nhiều quả ngọt

Điểm chung khi các ông bầu làm bóng đá thể hiện sự cam kết lâu dài thay vì "ăn xổi" đó là đầu tư cho bóng đá trẻ. Cả bầu Hiển và bầu Đức đều bỏ nhiều tiền cho đào tạo trẻ, dù phương thức có thể không hoàn toàn giống nhau.

Không phải ngẫu nhiên, người ta chờ đợi các ông bầu thay vì đổ tiền vào sàn chuyển nhượng, mua sắm ngoại binh và tạo ảnh hưởng lên nhiều đội bóng khiến cuộc chơi trở nên thiếu minh bạch, công bằng...thì dành một phần cho đào tạo trẻ. Đây là sự cam kết lâu dài với bóng đá Việt Nam, tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển căn cơ và có chiều sâu.

Nhiệm kỳ 9 vừa qua của Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) đạt được những thành công rực rỡ bậc nhất trong lịch sử một phần cũng nhờ định hướng đầu tư cho đào tạo trẻ, điều hành chuyên nghiệp gắn với mở rộng quan hệ hợp tác, quốc tế. Những kết quả tích cực này cũng giúp VFF huy động được tối đa nguồn lực xã hội hoá, làm nền tảng cho những thay đổi mạnh mẽ giai đoạn sau.