BRICS và sự phát triển của hệ thống tài chính toàn cầu

Hội nghị thượng đỉnh BRICS ở New Delhi, Ấn Độ ngày 12/9/2026. ( Ảnh: ANI/TTXVN phát)

Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi (Ấn Độ) đã làm nổi bật một sự chuyển đổi từng chỉ mang tính lý thuyết nhưng đang ngày càng trở nên hữu hình: sự xuất hiện của một kiến trúc tài chính toàn cầu đa dạng hơn.

Đối với BRICS và phần lớn các nước đang phát triển, mục tiêu không nhất thiết là thay thế một đồng tiền hoặc trung tâm tài chính thống trị này bằng một đồng tiền hoặc trung tâm khác.

Mục tiêu là tạo ra nhiều lựa chọn hơn, nhiều loại tiền tệ hơn cho thương mại, nhiều kênh thanh toán hơn, nhiều nguồn tài chính phát triển hơn và khả năng bảo vệ tốt hơn trước các cú sốc tài chính từ bên ngoài.

Động lực thiết thực nhất của sự chuyển đổi này là xu hướng ngày càng tăng trong việc thanh toán nhiều giao dịch nội khối BRICS bằng tiền tệ quốc gia.

Đa cực tài chính không đòi hỏi việc tạo ra một loại tiền tệ BRICS duy nhất một cách đột ngột, mà có thể xuất hiện dần dần khi các quốc gia giao dịch thường xuyên hơn bằng tiền tệ quốc gia, kết nối các mạng lưới thanh toán và phát triển các cơ chế thanh toán thay thế.

Bối cảnh này khiến BRICS Pay trở nên quan trọng. Phương thức thanh toán này đang được phát triển như một khuôn khổ thanh toán xuyên biên giới nhằm cải thiện khả năng tương tác giữa các hệ thống thanh toán quốc gia và cung cấp cho doanh nghiệp và người tiêu dùng thêm các cách thức để thanh toán giao dịch.

Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) là đại diện cho khía cạnh thể chế của hệ thống tài chính BRICS. Do các nước BRICS thành lập, NDB cung cấp một nguồn tài chính bổ sung cho cơ sở hạ tầng và phát triển bền vững vượt ra ngoài các thể chế đa phương truyền thống. Cấu trúc quản trị ban đầu của NDB đặc biệt quan trọng.

5 thành viên BRICS ban đầu của NDB bắt đầu với quyền sở hữu cổ phần và quyền biểu quyết ngang nhau, trái ngược với cấu trúc biểu quyết có trọng số của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), nơi ảnh hưởng phản ánh quyền sở hữu cổ phần và vẫn tập trung ở các nền kinh tế phát triển lớn.

Nhưng tầm quan trọng của NDB không chỉ nằm ở việc cho vay tiền, mà còn liên quan đến cách thức cấu trúc tài chính phát triển. Việc ngày càng nhấn mạnh vào tài chính bằng đồng tiền địa phương phản ánh một trong những điểm yếu dai dẳng nhất của các nước đang phát triển: nhận doanh thu bằng một loại tiền tệ trong khi nợ bằng một loại tiền tệ khác.

Một chính phủ hoặc doanh nghiệp có thể vận hành một dự án hoàn toàn khả thi và tạo ra doanh thu trong nước. Nhưng nếu khoản nợ của họ được tính bằng USD, sự tăng giá mạnh của đồng tiền xanh có thể khiến việc trả nợ trở nên đắt đỏ hơn đáng kể tính theo đồng tiền địa phương.

Với hàng chục tỷ USD được phê duyệt cho cơ sở hạ tầng và phát triển bền vững, NDB chứng minh rằng các tổ chức như vậy có thể tài trợ cho giao thông vận tải, năng lượng sạch, hệ thống cấp nước và các khoản đầu tư sản xuất khác.

Tiến bộ hướng tới đa cực tài chính có thể đến thông qua các thỏa thuận kỹ thuật: hệ thống thanh toán trở nên tương thích hơn, tiền tệ quốc gia được sử dụng thường xuyên hơn trong thương mại, các nguồn tài chính phát triển thay thế mở rộng và các nền kinh tế mới nổi có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong quản trị tài chính toàn cầu.

Mỗi giao dịch được thực hiện thông qua một loại tiền tệ bổ sung, mỗi mạng lưới thanh toán được kết nối thành công, và mỗi dự án phát triển được tài trợ thông qua một tổ chức thay thế đều bổ sung thêm một con đường khác vào hệ thống tài chính toàn cầu.

Đối với các nước đang phát triển, đó chính là ý nghĩa cuối cùng của chủ quyền tài chính: không phải thay thế sự phụ thuộc này bằng sự phụ thuộc khác, mà là có đủ các lựa chọn đáng tin cậy để chính sự phụ thuộc đó bắt đầu giảm đi./.