Bữa ăn học đường an toàn, trách nhiệm từ mỗi khâu

Những suất ăn hằng ngày của học sinh cần đảm bảo chất lượng, dinh dưỡng và an toàn thực phẩm.

Năm học 2026 - 2027, Trường Tiểu học và THCS Thị Xuân, xã Thông Nông dự kiến có 569 học sinh ở cả hai cấp học. Là trường vùng cao, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, việc tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh vừa là yêu cầu chăm sóc, nuôi dưỡng, vừa góp phần giúp các em duy trì việc học tập ổn định. Bữa ăn của học sinh được hỗ trợ từ nhiều chương trình, chính sách của Nhà nước cùng sự đóng góp của phụ huynh. Để có được những suất ăn hằng ngày, nhà trường phải tính toán phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời quan tâm đến chất lượng, dinh dưỡng và ATTP.

Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Huyền, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Thị Xuân, xã Thông Nông chia sẻ: Với học sinh vùng cao, bữa ăn bán trú càng có ý nghĩa khi nhiều em ở xa trường, điều kiện đi lại khó khăn. Có bữa ăn tại trường, các em có thêm thời gian nghỉ ngơi, học tập, hạn chế việc phải di chuyển nhiều lần trong ngày. Nhưng cùng với đó, trách nhiệm của nhà trường trong tổ chức bữa ăn cũng lớn hơn. Chúng tôi xác định, chăm lo bữa ăn cho học sinh không chỉ là bảo đảm các em ăn đủ mà còn phải bảo đảm an toàn, để phụ huynh yên tâm khi gửi con tại trường.

Nếu tại Trường Tiểu học và THCS Thị Xuân, bài toán lớn là tổ chức bữa ăn phù hợp với điều kiện vùng cao, thì tại Trường Mầm non 3 - 10, phường Thục Phán, công tác dinh dưỡng được hỗ trợ bằng công nghệ. Năm học 2026 - 2027, trường có khoảng 500 học sinh tại 16 nhóm, lớp. Công tác tổ chức bữa ăn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Nhà trường áp dụng phần mềm quản lý dinh dưỡng Nutri ALL để tính toán khẩu phần theo từng độ tuổi, từng nhóm lớp. Việc ứng dụng phần mềm giúp nhà trường kiểm soát sự cân đối giữa các nhóm chất, hạn chế sai sót trong định lượng, từ đó nâng cao tính khoa học trong tổ chức bữa ăn.

Cô giáo Nguyễn Nhâm Nhị, Hiệu trưởng Trường Mầm non 3/10 cho biết: Trong năm học mới mỗi ngày trẻ sẽ được tổ chức ăn đầy đủ bữa trưa, bữa phụ và bữa xế chiều, bảo đảm yêu cầu về năng lượng và vi chất dinh dưỡng. Cùng với tính toán khẩu phần, quy trình bảo đảm vệ sinh, ATTP được nhà trường thực hiện nghiêm túc. Ngay từ sáng sớm, tổ giám sát tiến hành tiếp nhận thực phẩm, kiểm tra chất lượng, nguồn gốc, đối chiếu hóa đơn, chứng từ, ghi chép và ký xác nhận trước khi bàn giao cho bộ phận bếp ăn. Thực phẩm chỉ được đưa vào chế biến khi đáp ứng yêu cầu an toàn. Quá trình nấu ăn được tổ chức theo quy trình bếp một chiều, từ sơ chế, chế biến, chia suất đến vận chuyển, hạn chế nguy cơ nhiễm chéo. Các suất ăn được chia theo đúng định lượng của từng nhóm lớp; thực phẩm sau chế biến được lưu mẫu theo quy định.

Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm kiểm tra an toàn thực phẩm tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh.

Theo báo cáo của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, hiện nay toàn tỉnh có 3.298 cơ sở thuộc phạm vi quản lý của ngành y tế, trong đó có 538 bếp ăn tập thể. Từ ngày 1 - 15/8, Chi cục thực hiện giám sát ATTP tại 9 bếp ăn tập thể các trường nội trú, bán trú năm học 2026 - 2027 trên địa bàn tỉnh. Theo ông Lương Duy Đông, Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh, ATTP trong trường học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, thể chất và sự phát triển toàn diện của học sinh.

Ông Đông cho biết: ATTP trong trường học không chỉ là yêu cầu trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục học sinh mà còn là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, các ngành, cơ sở giáo dục, gia đình và toàn xã hội đối với thế hệ tương lai của đất nước. Thời gian qua, các cấp, ngành và cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh quan tâm triển khai nhiều giải pháp kiểm soát nguồn thực phẩm, tổ chức bếp ăn tập thể, vệ sinh môi trường và tuyên truyền kiến thức ATTP. Tuy nhiên, nguy cơ mất ATTP vẫn còn hiện hữu, nhất là tại bếp ăn tập thể, căng tin trường học và các cơ sở kinh doanh thực phẩm khu vực xung quanh trường. Thực phẩm không rõ nguồn gốc, nguyên liệu không bảo đảm chất lượng hoặc những sai sót trong chế biến, bảo quản đều có thể dẫn đến nguy cơ ô nhiễm, ngộ độc thực phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe học sinh.

Ông Lương Duy Đông nhấn mạnh: Yêu cầu quan trọng là phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, người đứng đầu cơ sở giáo dục; đồng thời kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng thực phẩm, từ lựa chọn nguyên liệu đầu vào, tiếp nhận, sơ chế, chế biến, bảo quản đến cung cấp suất ăn cho học sinh. Đây là yêu cầu có tính xuyên suốt, nhằm chủ động phòng ngừa nguy cơ mất ATTP thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Những yêu cầu này càng được đặt ra rõ hơn khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 33/CT-TTg về tăng cường bảo đảm ATTP trong cơ sở giáo dục. Chỉ thị yêu cầu tăng cường phân công, phân cấp trách nhiệm quản lý ATTP theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”, chấm dứt tình trạng chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm. Thực hiện Chỉ thị trên, UBND tỉnh yêu cầu ngành y tế tăng cường kiểm tra, lấy mẫu, kiểm nghiệm nhóm thực phẩm có nguy cơ cao; kịp thời cảnh báo, truy xuất nguồn gốc, thu hồi thực phẩm không bảo đảm an toàn và xử lý nghiêm vi phạm. Đồng thời, hướng dẫn các cơ sở giáo dục kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng từ lựa chọn, tiếp nhận nguyên liệu đến chế biến, bảo quản, vận chuyển và cung cấp suất ăn; thực hiện nghiêm kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn.

Cần kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng thực phẩm, từ lựa chọn nguyên liệu đầu vào, tiếp nhận, sơ chế, chế biến, bảo quản đến cung cấp suất ăn cho học sinh.

Đối với ngành giáo dục và đào tạo, yêu cầu đặt ra là rà soát toàn bộ bếp ăn tập thể, bếp ăn bán trú, căng tin; đánh giá nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và quy trình tổ chức bữa ăn. Các trường chỉ ký hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm, nguyên liệu, suất ăn đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định; không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Đáng chú ý, trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục được xác định trực tiếp. Nhà trường phải phân công lãnh đạo, nhân viên y tế và người liên quan giám sát toàn bộ quá trình tiếp nhận, sơ chế, chế biến, bảo quản, chia và cung cấp suất ăn; bảo đảm đúng thực đơn, đủ định lượng, đáp ứng yêu cầu dinh dưỡng và ATTP, không để xảy ra tình trạng cắt xén khẩu phần, suất ăn của học sinh.

Một điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của tỉnh là tăng cường công khai, minh bạch thông tin về bữa ăn học đường. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu công khai với phụ huynh thông tin về đơn vị cung cấp, nguồn gốc thực phẩm, thực đơn, giá suất ăn và hình ảnh bữa ăn hằng ngày theo điều kiện thực tế. Ban đại diện cha mẹ học sinh được tạo điều kiện tham gia giám sát nguồn thực phẩm, quá trình chia suất ăn và chất lượng bữa ăn. Đây cũng là cách để giải quyết một trong những băn khoăn lớn nhất của phụ huynh: khi con ăn bán trú tại trường, gia đình không trực tiếp nhìn thấy từng khâu của quá trình chuẩn bị bữa ăn. Minh bạch thông tin không chỉ để phụ huynh “yên tâm”, mà quan trọng hơn là tạo ra cơ chế giám sát xã hội đối với bữa ăn học đường. Khi có nhiều chủ thể cùng giám sát, những bất thường về nguồn thực phẩm, chất lượng, định lượng hay quy trình tổ chức bữa ăn sẽ có thêm khả năng được phát hiện sớm.

Một năm học mới bắt đầu cũng là lúc những căn bếp trường học bước vào một chu kỳ phục vụ mới. Phía sau mỗi suất ăn là sức khỏe và sự phát triển của học sinh. Vì vậy, bảo đảm ATTP phải bắt đầu từ trách nhiệm của từng người, được kiểm soát ở từng khâu và không để bất kỳ “khoảng trống” nào trong chuỗi bảo vệ bữa ăn học đường.