Bữa ăn học đường: Điểm tựa cho học sinh vùng khó khăn

Bữa ăn bán trú giúp duy trì cơ hội học tập

Ở những bản làng miền núi, việc đưa trẻ đến trường và duy trì học tập thường xuyên không chỉ phụ thuộc vào khoảng cách địa lý mà còn gắn với điều kiện kinh tế của mỗi gia đình. Đường sá xa xôi, thời tiết khắc nghiệt, sinh kế thiếu ổn định khiến việc bảo đảm ăn uống, đi lại và sinh hoạt cho con em trở thành khó khăn đối với không ít hộ dân. Trong điều kiện đó, bữa ăn bán trú tại trường có ý nghĩa thiết thực, góp phần chăm sóc, nuôi dưỡng và tạo môi trường học tập ổn định cho trẻ.

Trên phạm vi cả nước, cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh vùng khó khăn là một trong những nội dung được quan tâm trong các chính sách giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào DTTS&MN.

Trong giai đoạn trước, CTMTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN đã dành nguồn lực cho phát triển giáo dục, trong đó có việc củng cố hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú và trường phổ thông có học sinh ở bán trú. Cùng với đó, các hoạt động chăm sóc sức khỏe, phòng, chống suy dinh dưỡng trẻ em được triển khai nhằm cải thiện điều kiện phát triển của trẻ em vùng khó khăn.

Bước sang năm 2026, các nhiệm vụ này được tiếp nối trong CTMTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2026–2035, được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 257/2025/QH15.

Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào DTTS&MN xuống dưới 10%, đồng thời tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân.

Để thực hiện các mục tiêu, tổng ngân sách nhà nước bố trí cho Chương trình giai đoạn 2026–2030 khoảng 423.000 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương 100.000 tỷ đồng, ngân sách địa phương khoảng 300.000 tỷ đồng và vốn tín dụng chính sách do ngân sách nhà nước cấp khoảng 23.000 tỷ đồng.

Trong tổng thể nguồn lực đó, việc quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, cải thiện điều kiện tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh vùng khó khăn có ý nghĩa thiết thực. Không chỉ góp phần bảo đảm dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe, những bữa ăn tại trường còn tạo điều kiện để học sinh duy trì việc học, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều bền vững.

Bếp ăn tại một điểm trường trên địa bàn xã Sín Chải, tỉnh Điện Biên. Ảnh: Thanh Hải

Song song với nguồn lực đầu tư từ CTMTQG, chính sách hỗ trợ trực tiếp cho học sinh tiếp tục được thực hiện theo Nghị định số 66/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Theo đó, học sinh, học viên bán trú thuộc diện đủ điều kiện được hỗ trợ tiền ăn 936.000 đồng/tháng, tối đa 9 tháng trong năm học; hỗ trợ 15 kg gạo/tháng trong thời gian tương ứng. Một số trường hợp phải tự túc chỗ ở theo quy định được hỗ trợ thêm 360.000 đồng/tháng.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, các trường học cần có đủ điều kiện tổ chức bữa ăn. Tại những địa bàn vùng cao, nhà bếp, nhà ăn, nguồn nước sạch, công trình vệ sinh, thiết bị bảo quản thực phẩm và nhân lực phục vụ đều là những yếu tố cần được quan tâm.

Vì vậy, việc kết nối chính sách hỗ trợ học sinh với đầu tư cơ sở vật chất có ý nghĩa quan trọng, bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng nhu cầu và mang lại lợi ích thực tế cho học sinh vùng khó khăn.

Phối hợp nguồn lực, nâng chất lượng bữa ăn học đường

Cùng với việc bảo đảm điều kiện tổ chức bán trú, nâng cao chất lượng bữa ăn và chăm sóc dinh dưỡng đang trở thành yêu cầu quan trọng trong các chính sách phát triển giáo dục, chăm sóc sức khỏe học sinh giai đoạn mới.

Ngày 01/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026–2035, trong đó xác định nhiệm vụ nhân rộng mô hình bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, kết hợp tăng cường hoạt động thể lực và theo dõi tình trạng dinh dưỡng của học sinh.

Đối với vùng đồng bào DTTS&MN, việc thực hiện những nhiệm vụ này cần được kết nối với đầu tư hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội cơ bản trong CTMTQG giai đoạn 2026–2035. Yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng nguồn lực mà còn phải lựa chọn đúng nội dung đầu tư, bảo đảm sự phối hợp giữa các chính sách và tính bền vững sau khi công trình được đưa vào sử dụng.

Trong lĩnh vực giáo dục, nhu cầu của từng trường, điểm trường có thể rất khác nhau. Có nơi cần đầu tư nhà bếp, nhà ăn; có nơi cần cải thiện nguồn nước, công trình vệ sinh; có nơi cần trang thiết bị bảo quản thực phẩm hoặc điều kiện chăm sóc sức khỏe học sinh. Việc xác định đúng nhu cầu giúp tránh đầu tư dàn trải, đồng thời tạo điều kiện để chính sách hỗ trợ học sinh phát huy tác dụng.

Phòng ăn tại một điểm trường trên địa bàn xã Sín Chải, tỉnh Điện Biên rất khang trang, sạch sẽ. Ảnh: Thanh Hải

Bên cạnh hạ tầng, chất lượng dinh dưỡng cũng cần được quan tâm. Theo Hướng dẫn dinh dưỡng đối với bữa ăn học đường ban hành kèm Quyết định số 3958/QĐ-BYT ngày 25/12/2025 của Bộ Y tế, bữa trưa của học sinh phổ thông nên cung cấp khoảng 30–40% nhu cầu năng lượng cả ngày, bảo đảm cân đối các nhóm chất và đa dạng thực phẩm. Đối với trường học vùng cao, thực đơn cần phù hợp với lứa tuổi, điều kiện cung ứng và nguồn thực phẩm địa phương, đồng thời đáp ứng yêu cầu về vệ sinh, an toàn thực phẩm.

Để các chính sách phát huy hiệu quả, việc đầu tư và hỗ trợ cần gắn với kết quả thụ hưởng thực tế, từ điều kiện tổ chức bữa ăn, chất lượng khẩu phần đến tỷ lệ chuyên cần và khả năng duy trì sĩ số học sinh.

Trong giai đoạn 2026–2030, khi mục tiêu giảm nghèo bền vững được gắn với phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS&MN, đầu tư cho trẻ em cần được tiếp cận đồng bộ, từ điều kiện học tập, dinh dưỡng đến chăm sóc sức khỏe. Bữa ăn học đường vì thế không chỉ là một khoản hỗ trợ sinh hoạt mà còn góp phần duy trì cơ hội học tập, cải thiện điều kiện phát triển của học sinh và giảm bớt gánh nặng cho gia đình.

Từ những điểm trường vùng sâu, vùng xa, hiệu quả của các CTMTQG cần được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân. Với trẻ em, đó là được đến trường thường xuyên, được chăm sóc trong môi trường an toàn và có điều kiện phát triển tốt hơn. Đầu tư cho bữa ăn học đường vì vậy cũng chính là đầu tư cho cơ hội thoát nghèo bền vững của thế hệ tương lai./.