Bữa cơm trưa ấm lòng học trò vùng cao xứ Nghệ

Tìm giải pháp tổ chức ăn bán trú

Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Yên Tĩnh (xã Yên Na), có 58 học sinh ngoại trú đến từ các bản Cành Toong, Cặp Chạng và bản Hạt không thuộc diện được hưởng chế độ bán trú theo quy định của Nghị định 66 của Chính phủ.

Tuy nhiên trường cách nhà khá xa, đường đèo núi hiểm trở khiến việc đi lại của các em gặp nhiều khó khăn. Quãng đường xa cùng điều kiện gia đình thiếu thốn khiến nhiều em phải mang cơm theo ăn trưa tại lớp, hoặc vội vã đạp xe về nhà rồi lại tất tả quay lại trường cho buổi học chiều.

Sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, lãnh đạo xã Yên Na đã trăn trở tìm giải pháp tổ chức ăn bán trú cho các em không thuộc diện hưởng chế độ theo Nghị định 66.

Các em học sinh rất phấn khởi vì được nghỉ lại buổi trưa tại trường.

Bà Vy Thị Bích Thủy, Bí thư Đảng ủy xã Yên Na, nhớ rõ thời điểm đầu năm học khi bà đăng lời kêu gọi giản dị trên trang Facebook cá nhân, mong nhận được sự chung tay hỗ trợ bữa trưa cho học sinh vùng cao. Đó chỉ là vài dòng chia sẻ mộc mạc nhưng chứa đựng nhiều trăn trở của một người làm công tác cơ sở trước những bữa cơm còn thiếu thốn của học trò. Trong lời kêu gọi, bà viết: “1 nghìn đồng cũng rất quý. Chúng ta hãy bắt đầu từ con số nhỏ nhất”.

Thông điệp tưởng chừng đơn giản ấy lại chạm đến trái tim của nhiều người. Bởi phía sau con số nhỏ bé là niềm hy vọng lớn lao: mỗi người góp một chút, dù rất nhỏ, cũng có thể giúp những đứa trẻ vùng cao có thêm một bữa ăn đủ đầy, ấm áp. Từ những tấm lòng sẻ chia, nguồn động viên lớn đã lan tỏa đến thầy cô và học sinh nơi vùng núi còn nhiều khó khăn.

Ổn định sinh hoạt, phát triển toàn diện

Từng là giáo viên trước khi đảm nhận cương vị lãnh đạo, bà Thủy thấu hiểu sâu sắc những khó khăn của học sinh miền núi. Theo bà, việc tổ chức bán trú không chỉ giúp các em duy trì việc học mà còn tạo điều kiện ổn định sinh hoạt, phát triển toàn diện.

Tuy nhiên, việc triển khai không hề dễ dàng. Yên Na là địa bàn còn nhiều khó khăn, thu nhập người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy. Nhiều gia đình gặp trở ngại khi phải đóng góp kinh phí cho bữa ăn trưa của con tại trường. Dẫu vậy, khi chủ trương được đưa ra, cả hệ thống chính trị và người dân đều đồng lòng ủng hộ.

Nhờ sự chung tay ấy, xã Yên Na đã huy động được hơn 120 triệu đồng để hỗ trợ bữa ăn bán trú và bổ sung cơ sở vật chất cho gần 100 học sinh ngoại trú tại hai trường trên địa bàn.

Trong đó, học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được hỗ trợ 15.000 đồng mỗi bữa; học sinh thuộc hộ nghèo 8.000 đồng; hộ cận nghèo 5.000 đồng. Phần kinh phí còn lại do phụ huynh cùng chia sẻ.

Những bữa cơm trưa giản dị nơi vùng cao có thể chỉ là một thay đổi nhỏ, nhưng đã góp phần làm con đường đến lớp của nhiều học sinh bớt gập ghềnh.

Em Lâm Thị Điểm, học sinh lớp 9B, là một trong những trường hợp khó khăn. Điểm sống tại bản Cành Toong trong gia đình thuần nông. Mẹ em bị tật nguyền, không thể lao động; bố ở nhà chăm sóc gia đình, cuộc sống chủ yếu dựa vào nương rẫy.

Mỗi ngày, Điểm đạp xe đến trường với quãng đường khoảng 10km cả đi lẫn về. Những ngày học hai buổi hoặc có hoạt động ngoại khóa, em thường mang theo cơm để ăn trưa tại lớp.

“Có hôm trời mưa to, đường trơn trượt, em vẫn phải về nhà rồi quay lại trường học buổi chiều. Nhiều khi rất mệt nhưng em vẫn cố gắng đi học đầy đủ”, em Điểm chia sẻ.

Lần đầu tiên được trải nghiệm cuộc sống bán trú, nhiều học sinh tỏ ra háo hức. Với các em, bữa cơm trưa ở trường không chỉ giúp giảm bớt nhọc nhằn trên quãng đường đi học mà còn mang lại niềm vui giản dị khi được quây quần bên bạn bè, thầy cô. “Ở bán trú, em thấy vui nhất là giờ ăn trưa”, em Mộng Thị Thanh Trúc, học sinh lớp 6, hồn nhiên nói.

Theo thầy Nguyễn Văn Thọ, Hiệu trưởng nhà trường, năm học 2025–2026, trường triển khai dạy học 2 buổi/ngày, 5 ngày/tuần nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Trong khi gần 150 học sinh bán trú đã có nền nếp ổn định, nhóm học sinh ngoại trú vẫn gặp nhiều khó khăn khi phải đi lại giữa hai buổi học. Quãng đường xa, điều kiện gia đình hạn chế khiến nhiều em phải về nhà giữa trưa rồi quay lại trường, dẫn đến tỷ lệ vắng học buổi chiều khá cao.

“Nếu không có giải pháp hỗ trợ kịp thời, nhiều em sẽ rất vất vả trong việc duy trì việc học, thậm chí có nguy cơ bỏ học”, thầy Thọ cho biết.

Từ thực tế đó, nhà trường đã đề xuất tổ chức bán trú cho học sinh ngoại trú và nhanh chóng nhận được sự đồng thuận của chính quyền địa phương.

Không chỉ chăm lo bữa ăn, nhà trường còn từng bước nâng cao chất lượng giáo dục. Kỳ thi học sinh giỏi tỉnh Nghệ An năm học 2025–2026 đánh dấu cột mốc đáng nhớ khi lần đầu tiên học sinh của trường đạt giải cấp tỉnh với 1 giải Ba môn Ngữ văn và 1 giải Khuyến khích môn Giáo dục công dân.

Đối với một ngôi trường vùng cao, nơi phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, thành tích ấy là nguồn động viên lớn. Trước đây, học sinh dự thi cấp tỉnh chủ yếu đến từ các trường vùng thuận lợi, nhưng việc tuyển chọn qua vòng thi cấp xã đã mở ra nhiều cơ hội hơn cho học sinh vùng cao.

Những bữa cơm trưa giản dị nơi vùng cao có thể chỉ là một thay đổi nhỏ, nhưng đã góp phần làm con đường đến lớp của nhiều học sinh bớt gập ghềnh. Từ những điều bình dị ấy, hạt giống tri thức đang lặng lẽ được gieo xuống, nuôi dưỡng những ước mơ vươn xa khỏi bản làng.