Bức tranh doanh nghiệp: Sức bật tăng, nền tảng cần củng cố

Trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 111.700 DN đăng ký thành lập mới. Ảnh minh họa: TTXVN

Gam màu sáng - tối trong bức tranh doanh nghiệp

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 6 tháng đầu năm, cả nước có gần 111.700 DN thành lập mới, tăng 22,5% so với cùng kỳ năm trước. Tổng vốn đăng ký đạt hơn 1,35 triệu tỷ đồng, tăng 64,8%; vốn đăng ký bình quân đạt 12,1 tỷ đồng/DN, tăng 34,5%. Tính cả vốn đăng ký bổ sung của các DN đang hoạt động, tổng nguồn vốn đưa vào nền kinh tế đạt gần 3,1 triệu tỷ đồng, tăng 11,3%.

Hoạt động tái gia nhập thị trường cũng khởi sắc với hơn 58.100 DN hoạt động trở lại. Như vậy, tổng số DN gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt gần 170.000, tăng 11,2% so với cùng kỳ, bình quân mỗi tháng có khoảng 28.300 DN tham gia thị trường.

Dòng vốn đầu tư tiếp tục dịch chuyển theo hướng tích cực. Trong khi khu vực dịch vụ vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất về số DN thành lập mới, các lĩnh vực công nghiệp - xây dựng và nông, lâm nghiệp, thủy sản lại ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao hơn, phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư vào khu vực sản xuất.

Tuy nhiên, những tín hiệu tích cực vẫn đi kèm không ít thách thức. Trong 6 tháng đầu năm, có 151.067 DN rút lui khỏi thị trường, tăng 18,8% so với cùng kỳ; gần 24.000 DN hoàn tất thủ tục giải thể, tăng tới 94,7%, cho thấy quá trình sàng lọc đang diễn ra mạnh mẽ.

Theo ông Phạm Ngọc Thạch - Phó Trưởng Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, đây vừa là quá trình thanh lọc tự nhiên của thị trường, vừa phản ánh thực tế nhiều DN vẫn gặp khó khăn do sức cầu phục hồi chậm, chi phí đầu vào tăng và khả năng tiếp cận tín dụng còn hạn chế.

Ông Thạch cũng cho rằng, khu vực DN hiện nay vẫn mang đặc trưng "đông nhưng nhỏ và yếu". Phần lớn DN có quy mô vốn nhỏ, tỷ suất lợi nhuận thấp, trong khi tỷ lệ DN có kế hoạch mở rộng đầu tư còn khiêm tốn. Điều này cho thấy niềm tin thị trường đã cải thiện nhưng chưa chuyển hóa thành động lực đầu tư đủ mạnh.

Nhiều thách thức phía trước

Nửa cuối năm 2026, cộng đồng DN được kỳ vọng sẽ tăng tốc khi nhiều tín hiệu tích cực về đơn hàng và sản xuất dần rõ nét. Theo kết quả điều tra của Cục Thống kê, gần 40% DN dự báo hoạt động sản xuất, kinh doanh quý III sẽ tốt hơn quý trước; 44% cho rằng tình hình tiếp tục ổn định; 37% kỳ vọng đơn hàng mới tăng và 31,2% dự báo đơn hàng xuất khẩu cải thiện.

Tuy nhiên, kinh tế thế giới còn nhiều biến động, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, cùng áp lực chi phí logistics và gián đoạn chuỗi cung ứng vẫn là những thách thức lớn.

Theo ông Ngô Sỹ Hoài - Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, ngành gỗ tiếp tục chịu rủi ro do phụ thuộc lớn vào thị trường Hoa Kỳ, trong khi xung đột tại Trung Đông làm tăng chi phí vận tải và kéo dài thời gian giao hàng. Sáu tháng đầu năm, xuất khẩu gỗ chỉ tăng khoảng 4,4%, đạt 8,5 tỷ USD; đáng chú ý, nhóm sản phẩm chế biến sâu giảm khoảng 4%, cho thấy áp lực nâng cao giá trị gia tăng vẫn rất lớn.

Tương tự, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), dù kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8%, nhưng đơn hàng ngày càng nhỏ lẻ, thời gian giao hàng ngắn và cạnh tranh về giá gay gắt khiến biên lợi nhuận của DN tiếp tục thu hẹp.

Trong lĩnh vực logistics, ông Trần Chí Dũng - đại diện Hiệp hội DN Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) - cho biết, xung đột tại Trung Đông và Biển Đỏ đã trở thành "phép thử khốc liệt" đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Khảo sát của Hiệp hội cho thấy 89% DN logistics bị ảnh hưởng, trong đó 51% chịu tác động nghiêm trọng. Giá cước tăng cao, thời gian vận chuyển kéo dài thêm 10-15 ngày đã làm gia tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, cùng với việc Chính phủ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và tháo gỡ khó khăn, bản thân DN cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, đa dạng hóa thị trường, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp DN duy trì tăng trưởng và hoàn thành mục tiêu sản xuất, kinh doanh năm 2026./.