Bước chuyển trong nếp sống văn minh ở Huế

Các địa phương ven biển ở Huế thường tổ chức tang lễ dài ngày và xây dựng lăng mộ quy mô, Ảnh: VT

Những năm qua, việc triển khai Đề án xây dựng nếp sống văn minh đô thị và nông thôn trên địa bàn TP Huế đã góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và người dân về thực hiện nếp sống văn minh. Nhiều mô hình như tuyến đường văn minh, tuyến đường không rải vàng mã, thôn, tổ dân phố không rác được nhân rộng, tạo chuyển biến tích cực.

Theo Sở VHTT TP, thông qua phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, việc tổ chức tang lễ tại nhiều địa phương ngày càng trang nghiêm, bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh trật tự; nhiều hủ tục dần được xóa bỏ, tình trạng rải vàng mã trên đường đưa tang và tổ chức tang lễ kéo dài được hạn chế. Tuy nhiên, một bộ phận cán bộ, đảng viên và người dân vẫn chưa thực hiện nghiêm nếp sống văn minh trong việc tang; một số đám tang còn dài ngày, phô trương, lãng phí,…

Mới đây, Thành ủy TP Huế đã có Chỉ thị 13 về tăng cường thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang; UBND TP Huế cũng ban hành Quy định thực hiện nếp sống văn minh trong tổ chức lễ tang. Trong đó, quy định thời gian tổ chức lễ tang không quá 72h (tính từ khi mất đến khi đưa tang), hạn chế rải vàng mã trên đường đưa tang, tổ chức tang lễ bảo đảm văn minh, tiết kiệm, an toàn và giữ gìn trật tự xã hội. Đây là lần đầu tiên TP Huế ban hành quy định cụ thể về thời gian tổ chức lễ tang nên nhận được sự quan tâm của cộng đồng dân cư, trong đó rất nhiều ý kiến đồng tình nhưng cũng không ít người băn khoăn vì lo không đủ khoảng thời gian cho công tác tổ chức lễ tang chu đáo.

TS Trần Đình Hằng, Phân Viện trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung cho biết: Huế là vùng đất chịu ảnh hưởng sâu sắc của lễ nghi truyền thống nên việc xem ngày, giờ tốt trong các nghi lễ đã trở thành tập quán lâu đời. Qua nhiều năm nghiên cứu, vấn đề lớn nhất của tang lễ ở Huế là thời gian tổ chức. Trên thực tế, người dân đã có nhiều điều chỉnh để thích ứng với nhịp sống hiện đại, song nhiều gia đình vẫn kéo dài thời gian tang lễ để chờ người thân ở xa trở về.

Theo TS Trần Đình Hằng, quy định giới hạn thời gian tổ chức lễ tang là cần thiết, phù hợp với yêu cầu xây dựng nếp sống văn minh trong bối cảnh hiện nay. Khoảng thời gian 72h có thể hiểu là ba ngày, phù hợp với “tam nhật” trong truyền thống xưa. Để quy định đi vào cuộc sống cần đẩy mạnh công tác truyền thông, tạo sự đồng thuận trong nhân dân; đặc biệt cần có quy định ràng buộc trách nhiệm đối với cán bộ, đảng viên trong thực hiện nếp sống văn minh.

Theo Hòa thượng Thích Huệ Phước, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo TP Huế, giá trị của tang lễ không nằm ở thời gian tổ chức mà ở lòng hiếu kính, sự chân thành và tình cảm của người còn sống đối với người đã khuất. Hòa thượng cho rằng, quy định tổ chức lễ tang không quá 72h phù hợp với yêu cầu bảo đảm vệ sinh môi trường, sức khỏe cộng đồng và xây dựng nếp sống văn minh. Việc tổ chức tang lễ trong ba ngày vẫn bảo đảm đầy đủ các nghi thức truyền thống và các nghi lễ tín ngưỡng khác trong văn hóa của người Huế.

Quy định tổ chức lễ tang trong ba ngày được xem là giải pháp dung hòa giữa việc bảo đảm các nghi lễ truyền thống và yêu cầu xây dựng đời sống văn minh. Ba ngày đủ để người thân, họ hàng, bạn bè đến chia buồn, thực hiện các nghi thức theo phong tục, đồng thời hạn chế những khoản chi không cần thiết và giảm ảnh hưởng đến khu dân cư. Quy định không nhằm làm thay đổi những giá trị truyền thống hay giảm đi sự trang nghiêm trong việc tiễn đưa người đã khuất. Mục tiêu lớn nhất là hướng đến xây dựng nếp sống văn minh, tiết kiệm, phù hợp với điều kiện xã hội hiện nay, đồng thời từng bước loại bỏ những hủ tục, tập quán không còn phù hợp. Chỉ thị 13 của Thành ủy TP Huế cũng nêu rõ, các cán bộ, đảng viên, người đứng đầu phải gương mẫu thực hiện và vận động gia đình, người thân chấp hành các quy định về xây dựng nếp sống văn minh trong tổ chức lễ tang. Đồng thời, xem việc chấp hành quy định về việc tang là một tiêu chí đánh giá, xếp loại cán bộ, đảng viên hằng quý, hằng năm. Thành ủy Huế cũng giao Đảng ủy HĐND, Đảng ủy UBND TP Huế hoàn thiện các chính sách hỗ trợ kinh phí đối với các gia đình, tổ chức, cá nhân thực hiện hỏa táng trên địa bàn; hoàn thiện quy hoạch nghĩa trang theo hướng hiện đại, sử dụng đất tiết kiệm, đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Thiên Bình, Phó Giám đốc Sở VHTT TP Huế cho biết, sau khi UBND TP Huế ban hành Quy định về thực hiện nếp sống văn minh trong tổ chức tang lễ, Sở đã yêu cầu các đơn vị, địa phương xây dựng kế hoạch triển khai, đẩy mạnh tuyên truyền đến cán bộ, đảng viên và nhân dân; tăng cường kiểm tra, giám sát và kịp thời biểu dương các tập thể, cá nhân thực hiện tốt.