Bước đột phá hướng đến đồng kiến tạo tri thức

Từ nghe sang cùng học

Tại một giờ học của lớp Trung cấp Lý luận Chính trị B11-25, khi chủ đề được đặt ra, những cánh tay lần lượt giơ lên. Người liên hệ với công việc đang đảm nhiệm ở cơ sở, người đưa ra một tình huống thực tế, người đặt câu hỏi để cùng giảng viên tìm lời giải.

Một giờ học tại lớp Trung cấp Lý luận Chính trị B11-25.

Không khí tại lớp Trung cấp Lý luận Chính trị B11-25 vì thế trở nên sôi nổi hơn. Những nội dung vốn mang tính lý luận được đặt vào các tình huống cụ thể, để người học không chỉ nghe và ghi nhớ mà trực tiếp tham gia vào quá trình phân tích, trao đổi, phản biện.

Với anh Nguyễn Hải Anh, học viên lớp Trung cấp Lý luận chính trị B11-25, điều ấn tượng nhất ở cách học này là kiến thức không dừng lại trên trang giáo trình mà được kết nối với công việc thực tế.

“Mô hình này rất hiệu quả, mang đến cho học viên trải nghiệm thực tế nhiều hơn. Từ nền tảng được trao, chúng tôi liên hệ trực tiếp đến công việc của mình, áp dụng vào thực tế công tác” - anh Nguyễn Hải Anh chia sẻ.

Học viên trao đổi, thảo luận xoay quanh chủ đề giảng viên đưa ra.

Còn chị Hoàng Thị Hương, học viên lớp Trung cấp Lý luận chính trị B11- 25 cho rằng, chính sự trao đổi hai chiều khiến những tiết học lý luận trở nên gần gũi và dễ tiếp thu hơn.

“Với cách truyền đạt hấp dẫn của thầy cô, đặc biệt là đưa lý luận vào thực tiễn, những tiết học có trao đổi, thảo luận giúp giờ học hào hứng, sôi nổi, học viên hiểu nội dung bài giảng sâu sắc hơn” - chị Hoàng Thị Hương cho biết.

Không khí học tập tại lớp Trung cấp Lý luận Chính trị B11-25 diễn ra sôi nổi.

Những thay đổi ấy cho thấy chuyển biến quan trọng trong lớp học: học viên không còn đứng ở vị trí của người tiếp nhận đơn thuần, mà trở thành một phần của quá trình hình thành tri thức.

Một lớp học, nhiều góc nhìn

Từ những thay đổi trong từng giờ học, Trường Chính trị tỉnh Lào Cai đang tiến thêm một bước khi thử nghiệm những mô hình mới.

Mới đây, nhà trường thí điểm mô hình “Giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới” thông qua một lớp học giả định, kết hợp giữa giảng dạy trực tiếp tại phường Cam Đường và trực tuyến tới điểm cầu phường Văn Phú.

Trường Chính trị tỉnh Lào Cai thực hiện thí điểm mô hình giảng “Giảng viên – học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới” thông qua lớp học giả định.

Trong không gian ấy, mô hình song giảng viên được vận dụng linh hoạt. Một giảng viên tập trung vào nội dung cốt lõi; người còn lại bổ sung những vấn đề thực tiễn, khai thác công nghệ và tăng cường tương tác với học viên.

Chương trình thực nghiệm được triển khai với 3 bài giảng thuộc 3 khoa chuyên môn, do 3 cặp giảng viên phối hợp thực giảng: bài Triết học Mác - Lênin về quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội do Thạc sĩ Nguyễn Thị Ánh Đào và Thạc sĩ Mai Trung Sâm đồng giảng; bài Lịch sử Đảng bộ tỉnh Lào Cai do Tiến sĩ Quách Thị Thương và Thạc sĩ Nguyễn Quý Dũng thực hiện; bài Quản lý nhà nước đối với đất đai, địa giới hành chính và xây dựng ở cơ sở do Thạc sĩ Trần Nhi Hòa và Thạc sĩ Hoàng Khắc Cương phối hợp lên lớp.

Chương trình thực nghiệm được triển khai với 3 bài giảng thuộc 3 khoa chuyên môn, do 3 cặp giảng viên phối hợp thực giảng.

Thay vì cung cấp sẵn tất cả câu trả lời, giảng viên lựa chọn những vấn đề có tính gợi mở, đưa ra tình huống để học viên cùng suy nghĩ, trao đổi và tìm lời giải dựa trên kiến thức lý luận kết hợp với kinh nghiệm thực tiễn.

Tuy nhiên, điểm mới của mô hình không đơn thuần nằm ở việc có hai giảng viên cùng đứng lớp mà quan trọng hơn là cách vấn đề được đặt ra và giải quyết.

Thay vì cung cấp sẵn tất cả câu trả lời, giảng viên lựa chọn những vấn đề có tính gợi mở, đưa ra tình huống để học viên cùng suy nghĩ, trao đổi và tìm lời giải dựa trên kiến thức lý luận kết hợp với kinh nghiệm thực tiễn.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Ánh Đào, Phó Trưởng Khoa Lý luận cơ sở, Trường Chính trị tỉnh Lào Cai, đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang tác động ngày càng rõ đến hoạt động đào tạo.

Tung vấn đề, mở tri thức

Mô hình thí điểm “Giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới” không phải một thử nghiệm tách rời, mà nằm trong yêu cầu đổi mới phương pháp, cách thức tổ chức giảng dạy của các trường chính trị.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Hằng - Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Lào Cai, mô hình được triển khai nhằm cụ thể hóa Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG ngày 20/3/2026 của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh về đổi mới phương pháp, cách thức tổ chức giảng dạy.

"Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, vai trò của người thầy cũng cần được nhìn nhận theo hướng mới. Từ vị trí truyền thụ kiến thức một chiều, giảng viên cần chuyển sang định hướng, dẫn dắt, khơi gợi và phát huy năng lực chủ động của học viên để đồng hành, kiến tạo tri thức và các giá trị mới" - Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Hằng nhấn mạnh.

Để lý luận “chạm” thực tiễn

Trường Chính trị tỉnh Lào Cai hiện có 73 cán bộ, viên chức; 100% giảng viên có trình độ từ thạc sĩ trở lên. Đây là nền tảng quan trọng để nhà trường tiếp tục đổi mới phương pháp đào tạo, bồi dưỡng.

Giai đoạn 2021 - 2025, nhà trường đã tổ chức 209 lớp đào tạo, bồi dưỡng với trên 14 nghìn học viên, trong đó có 76 lớp trung cấp lý luận chính trị và 133 lớp bồi dưỡng.

Các tiết học nghiên cứu thực tế và liên hệ với vị trí công tác của học viên được nhà trường tăng cường.

Cùng với việc cập nhật các chuyên đề theo chủ trương, nghị quyết mới, phương pháp giảng dạy cũng từng bước được đổi mới. Tình huống thực tế, thảo luận nhóm, trao đổi kinh nghiệm, nghiên cứu thực tế và liên hệ với vị trí công tác của học viên được tăng cường.

Mục tiêu không chỉ là giúp học viên “biết” thêm một nội dung lý luận, mà quan trọng hơn là biết vận dụng kiến thức được học để nhìn nhận và giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn. Bởi phần lớn học viên của Trường Chính trị tỉnh Lào Cai là những cán bộ đang công tác tại cơ sở. Những vấn đề họ gặp phải hằng ngày cũng chính là những “bài toán” mà lý luận cần góp phần giải đáp. Khi ấy, khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn được thu hẹp.

Trường Chính trị tỉnh Lào Cai đang từng bước mở ra không gian đào tạo năng động hơn, thực tiễn hơn và chủ động hơn.

Từ những thay đổi trong từng giờ học đến mô hình “Giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới”, Trường Chính trị tỉnh Lào Cai đang từng bước mở ra không gian đào tạo năng động hơn, thực tiễn hơn và chủ động hơn. Đó là bước chuyển quan trọng để hoạt động đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị thực sự đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.