Huy động nguồn lực để nâng cao sức khỏe học đường

Khám sức khỏe định kỳ cho học sinh, sinh viên là hoạt động được Thành phố Hồ Chí Minh duy trì nhiều năm qua quản lý sức khỏe lâu dài. (Ảnh: DƯƠNG LÊ)

Sức khỏe học đường được xác định là nền tảng cốt lõi nhằm nâng cao thể chất, tầm vóc, chủ động phòng ngừa bệnh tật cho thế hệ trẻ từ sớm, từ xa, với chủ trương thiết lập sự gắn kết giữa hai ngành y tế và giáo dục. Một trong những điểm nhấn quan trọng đó là chuyển dịch trọng tâm từ chữa bệnh sang phòng bệnh và nâng cao sức khỏe cho người học ngay trong nhà trường.

Nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của hai nghị quyết nêu trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg ngày 1/6/2026 phê duyệt Chương trình sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035. Mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm của chương trình nhấn mạnh vào yêu cầu triển khai đồng bộ y tế trường học, dinh dưỡng học đường, vệ sinh, hoạt động thể lực, phòng chống bệnh tật, chăm sóc sức khỏe tâm thần và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thực hiện số hóa các dữ liệu sức khỏe học đường.

Thực tế cho thấy, giai đoạn 2019-2025, ở nhiều nơi, các điều kiện bảo đảm về nhân lực, cơ sở vật chất phục vụ công tác y tế trường học còn nhiều hạn chế, nhất là khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Không chỉ vậy, hệ thống chính sách về chăm sóc sức khỏe người học, dinh dưỡng học đường chưa hoàn thiện đầy đủ cho nên việc tổ chức, quản lý hoạt động này vẫn còn nhiều hạn chế…

Từ thực tiễn triển khai, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Vinh Thanh cho rằng, thời gian tới cần phát huy vai trò điều phối của chính quyền, phối hợp chuyên môn giáo dục-y tế và sự tham gia của gia đình, doanh nghiệp, tổ chức xã hội để duy trì chăm sóc sức khỏe học sinh đáp ứng yêu cầu.

Để nâng cao sức khỏe học đường, trước hết cần làm tốt công tác truyền thông, bảo đảm có căn cứ khoa học, phù hợp từng nhóm đối tượng, lứa tuổi và địa bàn; trọng tâm là giúp người học hình thành thói quen lành mạnh, giúp phụ huynh, nhà trường nhận biết sớm nguy cơ và tiếp cận đúng dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Cùng với đó, cần cơ chế phối hợp liên ngành trong công tác chuyên môn; địa phương điều phối; gia đình đồng hành... Huy động nguồn lực phải dựa trên nhu cầu, mục tiêu, đối tượng thụ hưởng và chỉ số đánh giá rõ ràng; việc tiếp nhận, sử dụng phải đúng pháp luật, công khai, có giám sát; không gắn tài trợ với can thiệp chuyên môn, thu thập trái phép dữ liệu hay quảng cáo thương mại trong nhà trường. Những địa phương, cơ sở giáo dục có cách làm hay, sáng tạo cần nhân rộng mô hình điểm bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý kết hợp hoạt động vận động thể lực một cách hiệu quả.

Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại Triệu Ngọc Lâm chia sẻ, sức khỏe học đường từ lâu không còn là câu chuyện riêng của ngành giáo dục hay y tế. Hiện nay, chính sách đã có, mục tiêu đã rõ, nhưng từ văn bản đến sự thay đổi trong sức khỏe và chất lượng sống của từng học sinh vẫn còn một khoảng cách. Chính vì vậy, truyền thông đóng vai trò quan trọng, là cầu nối để thu hẹp khoảng cách đó. Nhưng truyền thông không thể chỉ là phổ biến quyết định, đưa tin lễ phát động hay tổ chức chiến dịch ngắn hạn, mà quan trọng hơn phải giúp mỗi chủ thể hiểu đúng trách nhiệm, biết cần làm gì và chuyển nhận thức thành hành động. Công tác truyền thông cần trả lời năm câu hỏi: Cho ai; nội dung gì; bằng phương thức nào; phối hợp ra sao và đo lường hiệu quả thế nào. Khi những câu hỏi này có câu trả lời, truyền thông mới có thể làm rõ nhu cầu, tạo dựng niềm tin và kết nối nguồn lực xã hội phù hợp…

Vụ trưởng Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Hoàng Đức Minh cho biết, nhằm khắc phục, giải quyết triệt để những khó khăn, hạn chế nêu trên, cần phải có những giải pháp tối ưu, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các cấp, ngành và toàn xã hội. Trong đó, ngành y tế và giáo dục đóng vai trò là nòng cốt, huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội trong việc thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp.

Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định, trước hết cần xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, quy định thuộc thẩm quyền; sửa đổi các quy định danh mục thiết bị, thuốc thiết yếu cho phòng y tế trường học, vị trí việc làm, định mức số người làm việc, về giáo dục dinh dưỡng học đường và tổ chức bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông. Đồng thời, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe người học; xây dựng phần mềm, công cụ và ứng dụng chuyển đổi số trong đánh giá tình trạng dinh dưỡng, xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng khi tổ chức bữa ăn học đường. Xây dựng các mô hình trường học an toàn, nâng cao sức khỏe, y tế trường học thân thiện, linh hoạt, phù hợp các cấp học, trình độ đào tạo…