Bước qua góc khuất, cuộc chuyển mình của ngành cầm đồ tỷ USD

Phía sau quầy giao dịch, công nghệ thay đổi diện mạo ngành cầm đồ

Phía sau chuỗi cửa hàng F88 quen thuộc trên nhiều tuyến phố là một trung tâm điều hành công nghệ, vận hành như “bộ não số” của toàn hệ thống. Tận mắt thấy các màn hình phủ kín dữ liệu, có thể cảm nhận rõ mức độ số hóa trong hoạt động của F88.

Tại Trung tâm điều hành thông minh, hàng trăm phòng giao dịch trên cả nước được kết nối về một đầu mối duy nhất, nơi trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu thời gian thực và các công cụ giám sát hiện đại được sử dụng để quản trị rủi ro và tối ưu vận hành. Trên các màn hình lớn, các chỉ số kinh doanh từ lượng khách đến cửa hàng, dư nợ, tỷ lệ trả nợ đúng hạn, đến hiệu quả hoạt động của từng phòng giao dịch liên tục được cập nhật.

Nguồn: FiinGroup. Đồ họa tư liệu

Nhờ kiểm soát rủi ro chặt chẽ từ khâu thẩm định, vận hành đến thu hồi nợ, tỷ lệ xóa sổ thuần (Net Write-off) trên tổng dư nợ bình quân của F88 được duy trì ở mức 3,5% trong quý I/2026. “Vì khách hàng cầm cố tài sản nên ý thức trả nợ của họ rất cao, do sợ mất xe máy hoặc ô tô - vốn là cần câu cơm” - đại diện F88 bày tỏ.

Không chỉ dừng lại ở công tác vận hành, công nghệ còn được F88 ứng dụng sâu trong quản lý tài sản bảo đảm. Với các khoản vay thế chấp bằng ô tô hoặc xe máy, doanh nghiệp sử dụng hệ thống định vị GPS để theo dõi tình trạng tài sản bảo đảm. Việc lắp đặt thiết bị định vị được thực hiện công khai và có sự đồng thuận của khách hàng trong hợp đồng. Hệ thống có khả năng phân tích hành vi di chuyển của phương tiện và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

“Nếu xe di chuyển ra khỏi khu vực đăng ký hoặc có dấu hiệu bị tháo định vị, hệ thống sẽ cảnh báo sớm để đội thu hồi nợ vào cuộc. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro khách hàng mang xe đi cầm cố nơi khác hoặc có ý định chiếm đoạt tài sản” - đại diện F88 lý giải.

Bên cạnh đó, hệ thống camera tích hợp AI được trang bị tại các phòng giao dịch có thể nhận diện khách hàng, thống kê lưu lượng ra vào; đồng thời, giám sát an ninh và quy trình làm việc, hỗ trợ đánh giá chất lượng phục vụ của nhân viên.

Dù vậy, F88 vẫn duy trì mạng lưới phòng giao dịch vật lý rộng khắp. Do đặc thù cho vay có tài sản bảo đảm đòi hỏi khách hàng phải mang tài sản đến thẩm định trực tiếp trong lần giao dịch đầu tiên.

Sự kết hợp giữa mạng lưới phòng giao dịch và nền tảng số này phản ánh xu hướng chuyển đổi của các chuỗi cầm đồ thế hệ mới, khi công nghệ được ứng dụng xuyên suốt từ thẩm định, quản lý tài sản bảo đảm đến chăm sóc khách hàng. Từ đó, từng bước thay đổi diện mạo ngành cầm đồ truyền thống vốn nhiều góc khuất, định kiến và mở rộng vai trò lĩnh vực cầm đồ trong hệ sinh thái tài chính thay thế.

Báo cáo mới phát hành về thị trường tài chính thay thế Việt Nam 2026 mang tựa đề “Tái cấu trúc, chuẩn hóa mô hình và cơ hội tăng trưởng mới” do Công ty cổ phần FiinGroup cho thấy, quy mô dư nợ tín dụng cho vay thay thế ước đạt khoảng 283 nghìn tỷ đồng, cho thấy vai trò bổ sung ngày càng rõ nét bên cạnh kênh tín dụng ngân hàng truyền thống.

Cầm đồ chiếm gần 68% thị trường tài chính thay thế

Theo FiinGroup, thị trường tài chính thay thế tại Việt Nam hiện được chia thành 4 mô hình chính gồm dịch vụ cầm đồ, cho vay ngắn hạn (Payday), mua trước trả sau (BNPL) và cho vay ngang hàng (P2P Lending). Các mô hình này giúp đáp ứng nhu cầu vay khoản nhỏ và giải ngân nhanh của nhiều người, đặc biệt là những đối tượng khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng, do thủ tục phức tạp và yêu cầu tài sản thế chấp.

Trong đó, cầm đồ là phân khúc dẫn đầu về quy mô, với tỷ trọng 67,9% thị trường tài chính thay thế, với quy mô dư nợ tăng nhanh, gấp 3 lần so với trước Covid-19, lên 10,3 tỷ USD cuối năm 2025.

"Tổng số lượng các cơ sở kinh doanh dịch vụ cầm đồ có xu hướng giảm trong 5 năm qua do công tác kiểm tra rà soát các cơ sở kinh doanh có dấu hiệu “tín dụng đen” và sự phát triển nở rộ của các chuỗi cầm đồ thế hệ mới” - chuyên gia FinGroup nhận định xu thế.

Trong lĩnh vực cầm đồ, các tên tuổi nổi bật có thể kể đến như: F88, Happy Money, Vietmoney và Srisawad - chuỗi hệ thống cầm đồ có vốn đầu tư từ Thái Lan... Lĩnh vực cầm đồ đang dịch chuyển về các mô hình có vận hành minh bạch hơn, quản trị rủi ro tốt hơn và khả năng chuyển hóa dư nợ thành lợi nhuận rõ ràng hơn.

Nhóm khách hàng chính của các doanh nghiệp kể trên là những người “underbanked”, đó là lao động tự do, tiểu thương, hộ kinh doanh nhỏ, hoặc những khách hàng gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng. Họ thường chỉ cần những khoản vốn không quá lớn, nhưng cần được giải ngân nhanh để phục vụ công việc kinh doanh hoặc chi tiêu gia đình. Ngoài ra, thế hệ Z cũng đang trở thành phân khúc khách hàng quan trọng của thị trường tài chính thay thế.

Theo đánh giá của Công ty cổ phần Viet Money, hơn 52% dân số có thu nhập thấp chưa đáp ứng đủ điều kiện tiếp cận tín dụng ngân hàng. Khi cần vốn khẩn cấp, nhiều người khó tiếp cận ngân hàng phải tìm đến các kênh vay phi chính thức hoặc cơ sở cầm đồ thiếu minh bạch, đối mặt nguy cơ mất mát tài sản và tranh chấp phát sinh. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp cầm đồ hiện đại hướng đến việc cung cấp giải pháp tài chính thay thế minh bạch, hợp pháp và thuận tiện hơn.

Cũng theo đại diện F88, doanh nghiệp hướng đến sứ mệnh là từng bước thay đổi cách nhìn của xã hội về ngành cầm đồ, đưa hoạt động này trở thành một dịch vụ tài chính văn minh và minh bạch hơn.

“Trước đây họ thường phải tìm đến các nguồn tín dụng đen với lãi suất cắt cổ và rủi ro cao. F88 mang đến giải pháp thay thế an toàn, hợp pháp và chi phí hợp lý hơn” - đại diện F88 nhìn nhận.

Yếu tố quan trọng nhất đối với nhóm khách hàng này là tốc độ tiếp cận vốn. Trao đổi với một tư vấn viên F88, người này cho biết sau khi hoàn tất hồ sơ và được phê duyệt, khách hàng có thể nhận tiền giải ngân chỉ trong khoảng 20 - 30 phút. Hạn mức vay được xác định dựa trên giá trị tài sản và hồ sơ nghề nghiệp của khách hàng.

Lãi suất vay tại F88 hiện ở mức khoảng 1,6%/tháng; với các khoản vay từ 10 triệu đồng trở lên, thời hạn vay tối đa lên tới 18 tháng và khách hàng có thể làm thủ tục gia hạn khi hợp đồng đến hạn. Đáng chú ý, khoản vay đi kèm phí bảo hiểm bắt buộc tương đương khoảng 10% giá trị khoản vay nhằm bảo vệ khách hàng trước các rủi ro phát sinh liên quan đến tài sản hoặc người vay.

Về khung pháp lý, theo bà Trần Thị Kiều Oanh - Quản lý cấp cao, Khối Nghiên cứu thị trường và tư vấn, FiinGroup, Việt Nam hiện chưa có khung pháp lý toàn diện dành riêng cho tài chính thay thế; tuy nhiên, dịch vụ cầm đồ đã được quy định là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Nghị định số 282/2025/NĐ-CP được coi là “điểm sáng” pháp lý mới cho hoạt động cầm đồ.

“Nghị định số 282/2025/NĐ-CP tạo cơ sở rõ hơn cho hoạt động cho vay qua giấy tờ xe, đồng thời siết chặt các mô hình cầm đồ biến tướng” - bà Oanh đánh giá.