Bước vệ sinh miệng quan trọng không kém đánh răng nhưng nhiều người thường bỏ qua

Từ khi còn nhỏ, chúng ta đã được giáo dục kỹ lưỡng rằng phải đánh răng 2 lần mỗi ngày. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, khi nhắc đến vệ sinh răng miệng, nhiều người thường bỏ sót một bước rất quan trọng.

"Mọi người cần phải hiểu rõ về việc làm sạch lưỡi," bác sĩ Maria Figueroa, nha sĩ kiêm giám đốc chương trình tại hệ thống y tế NYC Health + Hospitals/Lincoln (Mỹ), nhận định. "Việc này cũng quan trọng y như đánh răng vậy", ông nói.

Bên cạnh đánh răng, làm sạch lưỡi cũng là một bước vệ sinh miệng rất quan trọng. Ảnh: Greta Hoffman/Pexels

Thực tế, việc bổ sung thêm một bước vào quy trình vệ sinh răng miệng hàng ngày có vẻ là một yêu cầu hơi quá sức đối với nhiều người. Bác sĩ Thomas Salinas, chuyên gia phục hình răng và trưởng khoa Răng miệng tại trung tâm y tế Mayo Clinic (Mỹ), chia sẻ: "Nói thẳng ra, chỉ riêng việc vận động mọi người dùng chỉ nha khoa thôi đã là một thử thách rất lớn rồi".

Tuy nhiên, khó không có nghĩa là chúng ta nên bỏ qua. Bác sĩ Salinas khẳng định vệ sinh lưỡi là một việc làm "hợp lý và vô cùng hữu ích". "Chúng ta nên duy trì cả việc đánh răng, dùng chỉ nha khoa với làm sạch lưỡi", ông nói.

Vệ sinh lưỡi mang lại lợi ích gì?

Đánh răng giúp làm sạch bề mặt răng, trong khi chỉ nha khoa len lỏi vào các kẽ răng khó chạm tới. Thực hiện tốt cả hai bước này giúp loại bỏ mảng bám sinh học (biofilm) - nơi tích tụ vi khuẩn, virus và các vụn thức ăn, từ đó giảm nguy cơ sâu răng và viêm lợi.

Tuy nhiên, mảng bám này cũng "định cư" trên cả lưỡi. Robert Shields, chuyên gia vi sinh vật răng miệng tại Đại học Florida (Mỹ), giải thích rằng các loài vi khuẩn trên lưỡi khác với vi khuẩn trên răng vì chúng đã thích nghi để sinh tồn trong môi trường ấm áp của lưỡi thay vì lớp men răng cứng.

Lưỡi của con người được bao phủ bởi vô số những nốt nhỏ gọi là gai lưỡi (papillae). Chúng giúp ích cho việc nói, nhai và cảm nhận hương vị. Mảng bám thường tích tụ xung quanh và giữa các gai lưỡi này.

Theo bác sĩ Luana Dias - nha sĩ, nhà khoa học và cộng tác viên sau tiến sĩ tại phòng thí nghiệm của chuyên gia Robert Shields, mảng bám này có thể trở thành một "kho chứa" vi khuẩn, từ đó lan sang các bộ phận khác trong khoang miệng và tiềm ẩn nguy cơ gây ra các vấn đề sức khỏe như viêm lợi.

Dù cần nghiên cứu thêm, một số bằng chứng cho thấy "kho chứa" vi khuẩn này có thể liên quan đến các bệnh lý toàn thân như đái tháo đường và tim mạch.

Sự phát triển quá mức của vi khuẩn cũng là nguyên nhân dẫn đến hôi miệng. Khi các vi khuẩn lưu huỳnh trên lưỡi bị phân hủy, chúng giải phóng nhiều hợp chất gây mùi khó chịu. Các dấu hiệu cho thấy lưỡi cần được làm sạch bao gồm lớp phủ màu trắng trên lưỡi hoặc thường xuyên thấy vị kim loại trong miệng.

Dụng cụ nào là tốt nhất?

Bác sĩ Salinas khuyên nên dùng dụng cụ cạo lưỡi thay vì bàn chải đánh răng. Do việc dùng chung một dụng cụ cho cả răng và lưỡi có thể gây nhiễm chéo vi khuẩn. "Dùng bàn chải không sai, nhưng nếu có thể, dùng dụng cụ cạo lưỡi chuyên dụng vẫn tốt hơn", ông cho biết.

Bác sĩ Figueroa bổ sung thêm rằng lông bàn chải có thể quá cứng đối với bề mặt lưỡi. Bà còn tiết lộ từng gặp nhiều trường hợp những người vệ sinh lưỡi bằng bàn chải đánh răng quá nhiều lần trong ngày, đến mức vô tình tạo thành mô sẹo trên bề mặt lưỡi.

Về chất liệu, bác sĩ Dias khuyên dùng dụng cụ cạo bằng kim loại (như thép không gỉ hoặc đồng) thay vì bằng nhựa - chất liệu có thể bị mòn theo thời gian và để lại những vết trầy xước li ti trên lưỡi. Về phần mình, bác sĩ Figueroa còn ủng hộ các loại bàn chải có tích hợp miếng cạo bằng cao su ở mặt sau vì tính tiện lợi.

Ngoài ra, một quy tắc quan trọng khác là mỗi người nên thay các dụng cụ vệ sinh bằng cao su, nhựa hoặc lông chải sau khoảng 3 tháng.

Cách vệ sinh lưỡi đúng cách

Việc làm sạch lưỡi nên trở thành thói quen hàng ngày, giống như việc rửa mặt vậy. Bác sĩ Figueroa khuyên nên thực hiện 2 lần một ngày cùng với lúc đánh răng: vào buổi sáng và trước khi đi ngủ.

Tuy nhiên, chuyên gia Shields cũng cảnh báo không nên lạm dụng việc này vì các tác động của nó lên hệ vi sinh khoang miệng vẫn còn đang được tranh luận. Một số ý kiến khác còn cho rằng, vệ sinh quá mức có thể loại bỏ cả những vi khuẩn có lợi giúp xử lý chất dinh dưỡng, nên điều quan trọng vẫn là sự điều độ.

Để vệ sinh lưỡi hiệu quả, theo các chuyên gia, nên thè hẳn lưỡi ra ngoài miệng và tập trung vào phần lưỡi phía trước. Điều này giúp những người có phản xạ nôn nhạy cảm dễ thực hiện hơn vì phần sau lưỡi thường là nơi kích hoạt phản xạ này.

Về thao tác, nên thực hiện động tác cọ xát nhẹ nhàng từ trong ra ngoài để cạo được lớp màng biofilm màu trắng bám trên bề mặt. Tuy nhiên, đừng cọ quá mạnh vì làm như vậy chỉ khiến lưỡi bị tổn thương.

Trong quá trình thực hiện, nên rửa dụng cụ sau mỗi lần cạo, và sau khi hoàn tất, hãy rửa sạch rồi để dụng cụ khô tự nhiên để tránh vi khuẩn tích tụ.

Ngoài ra, những người lo lắng về hơi thở có thể dùng thêm nước súc miệng không chứa cồn sau mỗi lần cạo lưỡi, để làm hơi thở thơm mát mà không làm hỏng tế bào miệng hay mất cân bằng hệ vi sinh.

Cuối cùng, bác sĩ Salinas đưa ra một lời khuyên cực kỳ quan trọng: Trong khi vệ sinh lưỡi, hãy tranh thủ kiểm tra hai bên cạnh và mặt dưới của lưỡi. Đây là những vị trí thường xuất hiện các dấu hiệu của ung thư khoang miệng như u cục hoặc vết loét.

"Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa ngay lập tức. Đây có lẽ là lời khuyên quan trọng nhất", ông nhấn mạnh.