Bưởi Đại Minh - đặc sản vùng hồ Thác Bà vươn xa nhờ Chương trình OCOP

Bưởi Đại Minh, hay còn gọi là "bưởi tiến vua" từ lâu đã được xem là đặc sản của người dân xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai. Những năm gần đây, người dân đã biết cách chăm sóc, ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật, nâng tầm trái bưởi quê hương trở thành sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) đặc trưng, vươn xa trên thị trường trong và ngoài tỉnh.

Tương truyền rằng cách đây chừng 5 thế kỷ, có một người tên là Ngô Vi Lã theo Chúa Bầu lên trấn giữ vùng Tuyên Quang chống lại triều đình. Khi Chúa Bầu thất bại, Ngô Vi Lã thay tên đổi họ, đưa vợ con dạt vào vùng núi non cạnh dòng sông Chảy ẩn nấp. Tại đây, ông đã dựng nhà cửa, khai khẩn ruộng đồng, lập nên ngôi làng mới, đặt tên là Khả Lĩnh Trang.

Trong số loài cây ăn quả bản địa có những cây bưởi ngọt, bưởi chua gốc to cả người ôm, quả sai trĩu cành, da mỏng, múi mọng. Bưởi ngọt ngọt mát, có mùi thơm dịu, bưởi chua vẫn có vị ngọt riêng không quá gắt như nhiều giống bưởi chua khác.

Vì nỗi nhớ quê hương, con cháu của Ngô Vi Lã đã bứt những trái bưởi thả xuống dòng sông Chảy trôi về hạ lưu, như gửi một thông điệp cho người ở cuối dòng sông về một vùng cây ăn quả nơi này.

Một vườn bưởi Đại Minh. (Nguồn: Vietnam+)

Bưởi Đại Minh được trồng trên vùng đất ven hồ Thác Bà, nơi có khí hậu ôn hòa và thổ nhưỡng giàu phù sa, tạo nên hương vị đặc trưng khó trộn lẫn.

Quả bưởi có hình dáng tròn đều, trọng lượng từ 0,8-1,2kg, vỏ mỏng, tép bưởi trắng trong, căng mọng, vị ngọt thanh, mát dịu và đặc biệt không có vị đắng. Khi bóc, múi bưởi dóc tép, phần tôm giòn, ăn không bị he, được người tiêu dùng đánh giá cao.

Theo các bậc cao niên ở thôn Khả Lĩnh, cây bưởi tổ của địa phương đã có tuổi đời gần 300 năm. Đến nay, trên địa bàn xã vẫn còn nhiều cây bưởi cổ hơn 100 năm tuổi, hằng năm vẫn ra hoa, kết trái đều đặn, cho thấy sức sống bền bỉ của giống bưởi quý được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Từ xưa, bưởi Đại Minh đã được lựa chọn làm sản vật dâng tiến triều đình nhờ hình thức đẹp, hương vị thơm ngon và được xem là biểu tượng của sự may mắn, sung túc. (Nguồn: Vietnam+)

Từ xưa, bưởi Đại Minh đã được lựa chọn làm sản vật dâng tiến triều đình nhờ hình thức đẹp, hương vị thơm ngon và được xem là biểu tượng của sự may mắn, sung túc. Ngày nay, loại quả đặc sản này tiếp tục được người tiêu dùng ưa chuộng, nhất là vào dịp Tết Nguyên đán, trở thành niềm tự hào của người dân địa phương.

Không chỉ nổi bật bởi hương vị thơm ngon, bưởi Đại Minh còn có giá trị dinh dưỡng cao và khả năng bảo quản tốt, có thể giữ được từ 6-7 tháng sau thu hoạch, thuận lợi cho việc vận chuyển và tiêu thụ.

Bưởi Đại Minh còn có giá trị dinh dưỡng cao và khả năng bảo quản tốt, có thể giữ được từ 6-7 tháng sau thu hoạch, thuận lợi cho việc vận chuyển và tiêu thụ. (Nguồn: Vietnam+)

Thời vụ thu hoạch bưởi Đại Minh kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12 âm lịch. Vào mùa bưởi chín, các vườn bưởi trên địa bàn xã Đại Minh trở nên nhộn nhịp với cảnh người dân thu hái, đóng hàng, vận chuyển đi tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

Nhiều thương lái tìm đến tận vườn đặt mua từ sớm, góp phần tạo đầu ra ổn định và nâng cao giá trị cho sản phẩm của người trồng bưởi. Mỗi năm, hàng triệu quả bưởi Đại Minh được đưa ra thị trường và tiêu thụ hết, trở thành một trong những nông sản chủ lực của địa phương.

Cây bưởi Đại Minh ngày càng khẳng định vai trò là cây trồng mũi nhọn trong phát triển kinh tế nông nghiệp của địa phương, góp phần giúp hàng trăm hộ dân nâng cao thu nhập, từng bước thoát nghèo và vươn lên làm giàu. Nhờ chú trọng chăm sóc, sản xuất theo hướng an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm, nhiều gia đình đã có nguồn thu ổn định từ vài trăm triệu đồng mỗi năm từ cây bưởi.

Với doanh thu hơn 270 tỷ đồng mỗi năm, cây bưởi đã trở thành cây trồng mũi nhọn mang lại sinh kế bền vững cho người dân xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai. Hiện toàn xã có hơn 938ha bưởi, sản lượng đạt khoảng 22.000 tấn mỗi năm, trong đó nổi bật nhất là bưởi Đại Minh - giống bưởi chiếm hơn một nửa diện tích canh tác (khoảng 548ha). Ngoài ra, người dân còn trồng một số giống khác như bưởi Xuân Vân, bưởi da xanh, bưởi đỏ Hòa Bình...

Là một trong những hộ gia đình có diện tích trồng bưởi lớn nhất xã Thác Bà, gia đình bà Nguyễn Lê Hằng Nga, thôn Khả Lĩnh, hiện đang canh tác khoảng 4ha bưởi với nhiều giống khác nhau như bưởi Đại Minh, bưởi Diễn, Cát Quế và bưởi đỏ Hòa Bình. Mỗi năm, gia đình bà thu hoạch trên 50.000 quả bưởi thành phẩm, tùy độ tuổi của cây mà giá bán cũng chênh lệch khá lớn.

Với những cây trăm tuổi giá bán tại vườn 30.000 đồng/quả, cây có tuổi đời thấp nhất thì cũng được 7.000-8.000 đồng/quả. Riêng vườn bưởi 400 gốc đang cho thu hoạch mỗi năm đem về nguồn thu trên 400 triệu đồng/năm cho gia đình.

Đặc biệt, từ khi bưởi Đại Minh được công nhận là sản phẩm OCOP vào năm 2019, giá trị và uy tín của cây bưởi địa phương ngày càng được khẳng định. Người trồng bưởi như gia đình bà Nga cũng tự tin hơn trong việc mở rộng quy mô, đầu tư chăm sóc, áp dụng quy trình sản xuất an toàn để nâng cao chất lượng sản phẩm.

Việc triển khai Chương trình OCOP không chỉ giúp bưởi Đại Minh nâng tầm thương hiệu mà còn hình thành chuỗi sản xuất giá trị, đưa quả bưởi Thác Bà vươn xa, trở thành niềm tự hào của nông sản Lào Cai.

Bà Nguyễn Lê Hằng Nga cho biết: "Từ khi có chứng nhận OCOP, mỗi cây bưởi trong vườn của tôi được đeo một cái biển mà khi khách đến mua nhìn thấy thì rất yên tâm. Tôi cũng không phải suy nghĩ đầu ra của bưởi vì khách đặt mua hết."

Để nâng cao chất lượng và giá trị của quả bưởi, người dân xã Thác Bà nói chung và gia đình bà Nga nói riêng đã chú trọng sản xuất theo hướng nông nghiệp sạch, đạt tiêu chuẩn VietGAP, hoàn toàn sử dụng phân bón hữu cơ và các chế phẩm sinh học. Do đó, tất cả các khâu từ chăm sóc, cắt tỉa, bón phân cho đến thu hoạch đều được tuân thủ nghiêm ngặt.

Từ khi bưởi Đại Minh được công nhận là sản phẩm OCOP hạng 4 sao, nhiều hộ dân ở xã Thác Bà đã mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, hướng tới sản xuất nông nghiệp sạch, bền vững.

Bưởi Đại Minh có vị ngọt thanh, mát dịu và đặc biệt là không bị đắng. (Nguồn: TTXVN)

Gia đình ông Nguyễn Mạnh Ân, thôn Khả Lĩnh, là hộ đi đầu trong việc chuyển đổi mô hình trồng, chăm sóc và thu hái bưởi theo tiêu chuẩn VietGAP. Tham gia chuỗi sản xuất hữu cơ, ông Ân nhận thấy giá trị từ cây bưởi được nâng lên rõ rệt: rễ cây khỏe hơn, quả đẹp và đồng đều hơn, thời gian bảo quản lâu hơn. Cũng nhờ đó, toàn bộ sản lượng bưởi Đại Minh của gia đình được các doanh nghiệp bao tiêu và phân phối ổn định, giúp người trồng yên tâm sản xuất. Với cách làm này, năm 2025, vườn bưởi của ông Ân cho thu nhập hơn 200 triệu đồng.

Có thể khẳng định Chương trình OCOP đã và đang mang đến “làn gió mới” cho nông thôn, thay đổi tư duy, tập quán sản xuất và khát vọng vươn lên của người dân.

Với những người nông dân xã Thác Bà, thành công của sản phẩm bưởi Đại Minh không chỉ thể hiện ở giá trị kinh tế tăng cao mà còn ở nhận thức thay đổi từ sản xuất gắn với thương hiệu, từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

Việc phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đặc trưng địa phương như bưởi Đại Minh đã góp phần tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập, hạn chế di dân từ nông thôn ra thành thị, đồng thời giữ gìn bản sắc và sự phát triển bền vững của vùng quê./.

Với những người nông dân xã Thác Bà, thành công của sản phẩm bưởi Đại Minh không chỉ thể hiện ở giá trị kinh tế tăng cao mà còn ở nhận thức thay đổi từ sản xuất gắn với thương hiệu, từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. (Nguồn: Vietnam+)