Buôn Ma Thuột quy hoạch 6 phân khu, mở rộng không gian phát triển du lịch đến năm 2050

Buôn Ma Thuột được định hướng phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, kết hợp mở rộng không gian đô thị với khai thác các lợi thế du lịch và bản sắc Tây Nguyên. Ảnh: Báo Đắk Lắk điện tử

Tổ chức không gian đô thị gắn với các cực phát triển du lịch

Ngày 30.10, tỉnh Đắk Lắk tổ chức hội nghị sơ kết việc triển khai Kết luận số 67-KL/TW ngày 16.12.2019 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 72/2022/QH15 ngày 15.11.2022 của Quốc hội và công bố Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050.

Theo Quyết định số 3499/QĐ-UBND ngày 29.10.2026 của UBND tỉnh Đắk Lắk, phạm vi nghiên cứu quy hoạch khoảng 37.738ha, gồm 5 phường Buôn Ma Thuột, Tân An, Tân Lập, Thành Nhất, Ea Kao và xã Hòa Phú. Quy hoạch được chia thành hai giai đoạn: ngắn hạn đến năm 2035 và dài hạn đến năm 2050.

Buôn Ma Thuột được định hướng phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, gắn với hệ thống cảnh quan “5 suối, 2 hồ”, gồm 6 phân khu chức năng, 9 trung tâm, 2 trục động lực và 2 hành lang phát triển. Không gian đô thị dự kiến mở rộng về phía Đông và Đông Nam, tăng cường kết nối với khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và hành lang biên giới Việt Nam - Campuchia.

Đáng chú ý, quy hoạch xác định du lịch là một trong những chức năng quan trọng của đô thị. Các trung tâm đa chức năng, dịch vụ du lịch được định hướng hình thành ven hồ Ea Nhái, hồ Ea Kao và sông Sêrêpốk. Đây là cơ sở để phát triển các sản phẩm du lịch gắn với cảnh quan tự nhiên, nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa và dịch vụ đô thị.

Trong 6 phân khu, phường Ea Kao được xác định là khu vực có vai trò nổi bật về thương mại, dịch vụ và du lịch sinh thái, lấy hồ Ea Kao làm hạt nhân. Khu vực này đồng thời được định hướng phát triển các trung tâm công nghệ, giáo dục và đổi mới sáng tạo, ưu tiên các không gian du lịch, nghỉ dưỡng và sinh thái.

Các khu vực còn lại được tổ chức theo những chức năng bổ trợ cho cấu trúc đô thị và hoạt động du lịch. Phường Buôn Ma Thuột tiếp tục giữ vai trò hạt nhân hành chính, thương mại, dịch vụ và văn hóa; phường Tân An phát triển đô thị sinh thái chất lượng cao; phường Tân Lập trở thành khu đô thị động lực phía Đông. Phường Thành Nhất hướng đến mô hình đô thị sinh thái kết hợp nông nghiệp công nghệ cao, trong khi xã Hòa Phú phát triển công nghiệp sạch, logistics và dịch vụ hậu cần.

Cách tổ chức này tạo điều kiện phân bố các hoạt động du lịch, dịch vụ và không gian đô thị theo lợi thế từng khu vực, thay vì tập trung toàn bộ vào khu vực trung tâm hiện hữu.

Khai thác lợi thế hồ, sông suối và bản sắc văn hóa Tây Nguyên

Một trong những điểm nhấn của quy hoạch là khai thác hệ thống cảnh quan tự nhiên làm nền tảng phát triển du lịch. Hồ Ea Kao, hồ Ea Nhái và sông Sêrêpốk được xác định là những không gian có thể hình thành các trung tâm dịch vụ, du lịch gắn với mặt nước và cảnh quan sinh thái.

Riêng khu vực hồ Ea Kao, định hướng phát triển không chỉ dừng ở du lịch sinh thái mà còn gắn với thương mại, dịch vụ, nghỉ dưỡng và các hoạt động trải nghiệm. Việc nghiên cứu các tuyến giao thông kết nối hồ, đường cảnh quan ven hồ và sản phẩm du lịch đặc trưng sẽ góp phần mở rộng không gian khai thác, tạo thêm hoạt động dịch vụ cho khu vực.

Bên cạnh cảnh quan tự nhiên, hệ thống 33 buôn làng hiện hữu được xác định là nguồn lực quan trọng để tạo bản sắc riêng cho đô thị. Việc gìn giữ không gian cư trú, kiến trúc truyền thống và văn hóa các dân tộc Tây Nguyên được đặt trong mối liên hệ với phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa và trải nghiệm cộng đồng.

Định hướng này hướng tới hình thành nét đặc trưng “buôn trong phố, phố trong buôn”, kết hợp không gian đô thị hiện đại với những giá trị văn hóa bản địa. Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, phong tục, kiến trúc và sinh hoạt cộng đồng có thể trở thành chất liệu phát triển sản phẩm du lịch, thay vì chỉ được khai thác dưới hình thức tham quan đơn lẻ.

Một trụ cột khác là xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành “Thủ phủ cà phê toàn cầu”. Quy hoạch định hướng phát triển thương hiệu cà phê quốc tế gắn với nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, du lịch cao cấp và du lịch hội nghị, hội thảo (MICE). Các không gian quảng trường, đại lộ, phố cà phê và công trình mang dấu ấn riêng được đặt ra như những điểm nhấn trong cấu trúc đô thị.

Nếu được tổ chức đồng bộ, văn hóa cà phê có thể trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, kết nối vùng nguyên liệu, hoạt động sản xuất, chế biến, thưởng thức và trải nghiệm văn hóa. Đây cũng là hướng mở rộng chuỗi giá trị du lịch, tạo sự liên kết giữa dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao và thương hiệu địa phương.

Kết nối hạ tầng, bảo tồn cảnh quan để phát triển du lịch bền vững

Để khai thác hiệu quả các không gian du lịch, quy hoạch đặt ra yêu cầu tăng cường kết nối giao thông giữa trung tâm đô thị với các khu vực cảnh quan, buôn làng và vùng phụ cận. Hệ thống cao tốc, quốc lộ, đường vành đai, Cảng hàng không Buôn Ma Thuột và định hướng đường sắt Tây Nguyên được kỳ vọng cải thiện khả năng tiếp cận của du khách, đồng thời mở rộng liên kết giữa Buôn Ma Thuột với duyên hải Nam Trung Bộ và các địa phương trong vùng.

Theo định hướng quy hoạch, Cảng hàng không Buôn Ma Thuột đến năm 2050 duy trì cấp 4C, bổ sung đường cất hạ cánh số 2, nâng công suất lên 7 triệu hành khách và 15.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Hệ thống giao thông công cộng trong đô thị cũng được nghiên cứu phát triển, gồm xe buýt, minibus và mạng lưới xe buýt nhanh BRT. Đây là những điều kiện hạ tầng quan trọng để hỗ trợ hoạt động du lịch và dịch vụ trong dài hạn.

Tuy nhiên, mở rộng không gian du lịch cần đi cùng yêu cầu bảo vệ tài nguyên. Quy hoạch chú trọng bảo tồn hệ thống sông, suối, hồ nước, hành lang xanh và các vùng nông nghiệp, lâm nghiệp; đồng thời kiểm soát ngập lụt, bảo vệ nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Với những khu vực phát triển du lịch ven hồ, ven sông, việc kiểm soát xây dựng, mật độ khai thác và bảo vệ hệ sinh thái có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng cảnh quan cũng như sức hấp dẫn lâu dài của điểm đến.

Giai đoạn 2026-2035, tỉnh dự kiến triển khai chương trình phát triển đô thị, quy chế quản lý kiến trúc, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết; ưu tiên đầu tư hạ tầng kỹ thuật khung cùng các dự án động lực. Giai đoạn sau năm 2035 đến năm 2050 tập trung hoàn thiện các khu chức năng và quản lý phát triển theo quy hoạch được duyệt.

Với định hướng mới, Buôn Ma Thuột có cơ hội mở rộng không gian du lịch từ những điểm đến đơn lẻ thành hệ thống sản phẩm liên kết giữa sinh thái, văn hóa, nghỉ dưỡng và du lịch cà phê. Tuy nhiên, hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc cụ thể hóa quy hoạch bằng danh mục dự án ưu tiên, hạ tầng kết nối và cơ chế quản lý phù hợp. Bảo tồn cảnh quan, gìn giữ bản sắc buôn làng và kiểm soát phát triển xây dựng sẽ là những yếu tố quan trọng để du lịch trở thành động lực tăng trưởng, đồng thời giữ được bản sắc riêng của đô thị Tây Nguyên.