Bứt phá giới hạn tăng trưởng truyền thống

Bứt phá mạnh mẽ từ thể chế đồng bộ

- Ông đánh giá như thế nào về sự phát triển bứt phá mạnh mẽ trong lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS ở nước ta?

- Lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS của Việt Nam đã bước vào giai đoạn “tăng tốc, bứt phá” hơn hẳn so với giai đoạn trước. Rất nhiều thành tựu nổi bật có thể kể đến như: hệ sinh thái ĐMST tiếp tục phát triển với sự ra mắt của Sàn Giao dịch KHCN quốc gia - “bàn tay nối dài” giữa nghiên cứu, sản xuất và thị trường, kết nối với các sàn giao dịch tại địa phương trên phạm vi toàn quốc; Việt Nam xếp hạng 44/139 quốc gia về Chỉ số ĐMST toàn cầu; hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam xếp hạng thứ 55/100 toàn cầu.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thanh Hóa Trần Duy Bình. Ảnh: Mỹ Hạnh

Bên cạnh đó, hạ tầng số, dữ liệu số, các cơ sở dữ liệu quốc gia và các nền tảng dùng chung được hình thành đồng bộ, tạo nền móng vững chắc cho quốc gia số. Phủ sóng 5G đạt trên 90% dân số; tốc độ internet cố định của Việt Nam vào Top 10 thế giới; tỷ lệ triển khai IPv6 trên 67%, đứng thứ 7 thế giới… Đặc biệt, ngày càng nhiều thành tựu KHCN hiện đại được ứng dụng nhanh chóng và rộng rãi trong các lĩnh vực đời sống, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội.

- Theo ông, đâu là yếu tố “then chốt” tạo ra những bứt phá ngoạn mục trong lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia thời gian qua?

- Thể chế là điều kiện tiên quyết và then chốt để KHCN, ĐMST và CĐS phát triển, trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển lĩnh vực này. Trong đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia là cú hích mạnh nhất. Quyết sách quan trọng này đã giúp giải phóng tư duy khoa học, thôi thúc hành động với những mục tiêu rất cụ thể giúp xóa bỏ rào cản để tạo ra đột phá trong lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS.

Cùng với Nghị quyết 57, hàng chục Luật trong lĩnh vực này đã được Quốc hội ban hành, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, đồng bộ các chính sách trong Nghị quyết 57, tạo khung pháp lý vững chắc, giúp khai thông nhiều “điểm nghẽn” trong thực tiễn, tạo ra những bứt phá mạnh mẽ.

Thực thi mạnh mẽ, quyết liệt hơn

- Với sự phát triển mạnh mẽ đó, “KHCN, ĐMST và CĐS đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế nước ta”, thưa ông?

- Trong tiến trình phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước luôn coi KHCN là yếu tố quyết định và nền tảng cho sự phát triển bền vững. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị cùng với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực này ngày càng khẳng định vai trò quan trọng của KHCN, ĐMST và CĐS trong chiến lược phát triển đất nước. Chỉ tính riêng năm 2025, doanh thu trong lĩnh vực KHCN đã đạt 5,465 triệu tỷ đồng, đóng góp ngân sách nhà nước đạt 115 nghìn tỷ đồng, đóng góp trực tiếp vào GDP đạt 1,4 triệu tỷ đồng. Điều này cho thấy, KHCN, ĐMST và CĐS đã thực sự trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế đất nước.

Cùng với đó, từ Trung ương đến các địa phương và toàn xã hội đang có những sự chuyển biến rõ nét trong tư duy, nhận thức và hành động đối với lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS. Tại các tỉnh, thành phố “KHCN, ĐMST và CĐS” đã trở thành trụ cột ưu tiên trong quy hoạch, chiến lược phát triển. Điều này cho thấy, động lực tăng trưởng từ KHCN, ĐMST và CĐS đã lan tỏa mạnh mẽ tới cơ sở, trở thành phong trào thực thi rộng khắp trên toàn quốc.

- Tại Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng, phát triển KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia được xác định là đột phá chiến lược quan trọng nhằm tận dụng tối đa những động lực phát triển không có trần giới hạn. Ông kỳ vọng như thế nào vào định hướng này trong giai đoạn tới, thưa ông?

- Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định “KHCN, ĐMST và CĐS chính là "chìa khóa" vàng, yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng hùng cường và thịnh vượng của dân tộc ta” và “đột phá, đổi mới sáng tạo mới là yếu tố kỳ diệu để làm nên kỳ tích”.

Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng xác định ưu tiên này xuất phát từ tầm nhìn chiến lược đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, khi công nghệ số và ĐMST trở thành yếu tố quyết định tốc độ và chất lượng phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia. Chỉ có đột phá mạnh mẽ trong những lĩnh vực này mới giúp Việt Nam bứt phá khỏi giới hạn tăng trưởng truyền thống.

Với định hướng đó, tôi mong rằng trong giai đoạn tới, các chủ trương lớn của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS sẽ tiếp tục được thực thi mạnh mẽ, quyết liệt hơn nữa. Đặc biệt, chú trọng hơn nữa việc ưu tiên bố trí nguồn lực tương xứng cho KHCN, huy động tốt hơn các nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công - tư, đầu tư theo nhiệm vụ chiến lược, tránh dàn trải. Đồng thời, tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài trong lĩnh vực KHCN - “phần mềm quyết định” của mọi đột phá.

Với định hướng đúng đắn và cách làm bài bản, quyết liệt, Việt Nam hoàn toàn có thể hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 như kỳ vọng của toàn Đảng, toàn dân.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Đào Cảnh thực hiện