BVSC: Sai phạm của lãnh đạo có thể khiến Hóa chất Đức Giang mất quyền khai thác các mỏ hiện hữu

Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (Mã: DGC) đang là tâm điểm trên truyền thông khi hàng loạt nhân sự cấp cao bị khởi tố, bắt tạm giam do có nhiều vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng.

3 sai phạm được cơ quan chức năng làm rõ bao gồm: đổ thải trái phép quy mô lớn gây ô nhiễm môi trường; khai thác trái phép quặng apatit giá trị lớn; che giấu doanh thu gây thất thoát thuế Nhà nước.

Riêng Chủ tịch HĐQT Đào Hữu Huyền bị khởi tố vì cả 3 tội danh trên và Phó Chủ tịch thường trực Đào Hữu Duy Anh (con trai ông Huyền) cũng bị bắt do vi phạm quy định về kế toán nghiêm trọng.

Những biến động trên gây lo ngại đáng kể đến hoạt động quản trị và sản xuất của doanh nghiệp, tiến độ khai thác và các dự án kinh doanh.

Rủi ro về giấy phép

Theo một báo cáo nhanh của Chứng khoán Bảo Việt (BVSC), các sai phạm của ban lãnh đạo khiến DGC có thể đánh mất quyền khai thác tại các mỏ hiện hữu và khó được gia hạn trong tương lai, đồng thời không còn có cơ hội tham gia vào các dự án quy mô lớn như bauxite – nhôm.

"Đây là thông tin tiêu cực, làm gia tăng lo ngại về năng lực quản trị và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của nhà đầu tư", chuyên gia đánh giá.

Khai trường 25 tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Ảnh: DGC.

Hệ quả là Đức Giang phải đối mặt cả tiêu cực trong ngắn hạn lẫn dài hạn.

Về ngắn hạn, việc thiếu nguồn quặng nội địa buộc doanh nghiệp phải chuyển sang nhập khẩu với chi phí cao trong bối cảnh địa chính trị biến động, kéo theo áp lực lên giá vốn và biên lợi nhuận.

Thêm vào đó, chất lượng quặng nhập khẩu kém hơn khiến sản xuất Phốt pho vàng (P4) gặp hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, trong khi giá cổ phiếu cũng chịu áp lực mạnh và có thể phát sinh thêm chi phí pháp lý, truy thu.

Về dài hạn, khi không còn lợi thế tài nguyên và cơ hội tham gia các dự án trọng điểm, doanh nghiệp nhiều khả năng bị chiết khấu định giá, đồng thời dư địa tăng trưởng bị thu hẹp đáng kể, kéo theo xu hướng siết chặt quản lý đối với toàn ngành hóa chất – khai khoáng.

BVSC giữ quan điểm thận trọng với cổ phiếu DGC, đồng thời chờ đánh giá thêm về bộ máy lãnh đạo mới và khả năng ổn định hoạt động trước khi xem xét lại cơ hội đầu tư.

Nhiều dự án chưa thành hình

Hệ sinh thái của Đức Giang hiện được mở rộng đáng kể, trong đó lớn nhất phải kể đến tổ hợp của công ty con Đức Giang Lào Cai - nơi sản xuất đa dạng P4, axit photphoric, phân bón và phụ gia thức ăn chăn nuôi.

Công ty Photpho Apatit Việt Nam (Đức Giang sở hữu 51%) cũng là đơn vị lớn trong mảng sản xuất phốt pho vàng với công suất 20.000 tấn/năm.

Trong lĩnh vực khai khoáng, tập đoàn này sở hữu công ty thành viên Apatit Đức Giang, chủ yếu khai thác quặng apatit tại tỉnh Lào Cai. Công ty Đức Giang Đình Vũ là đơn vị hoạt động trong mảng logistics...

Đối với các dự án đầu tư cho tương lai, tập đoàn này đặt trọng tâm vào "át chủ bài" Đức Giang Nghi Sơn - công ty làm chủ đầu tư Tổ hợp Xút chất dẻo tại hanh Hóa với tổng quy mô vốn khoảng 12.000 tỷ đồng.

Theo báo cáo tài chính quý IV/2025, tập đoàn lũy kế rót được 711 tỷ đồng cho dự án nhà máy hóa chất Nghi Sơn, tăng thêm 576 tỷ trong năm ngoái. Dự án vẫn đang trong quá trình xây dựng.

Lãnh đạo doanh nghiệp xem tổ hợp trên là “át chủ bài” trong thời gian tới khi hoạt động tại nhà máy Lào Cai đã đến giai đoạn không thể phát triển thêm. Tập đoàn cũng nhắm đến nhiều khách hàng như Lọc hóa dầu Nghi Sơn và nhiều nhà máy nhiệt điện trong khu vực.

Dự án tổ hợp bô xít - alumin - nhôm tại Lâm Đồng (Đăk Nông cũ) cũng đang bỏ ngõ, dù lãnh đạo doanh nghiệp nhiều lần cho biết vẫn theo đuổi để sớm có giấy phép đầu tư tổ hợp sản xuất bô xít này.

Siêu dự án này do công ty Đức Giang Đăk Nông đề xuất có tổng vốn đầu tư hai giai đoạn lên tới 57.000 tỷ đồng (khoảng 2,3 tỷ USD). Sản lượng khai thác theo kế hoạch là 14,4 triệu tấn quặng bô xít/năm với 3 nhà máy tuyển quặng có công suất 5,8 triệu tấn quặng tinh/năm.

Dự án bất động sản đầu tay Tổ hợp công trình Công cộng, trường học và Nhà ở Đức Giang cũng mới được triển khai sau khi UBND TP Hà Nội chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư từ tháng 11/2025.

Tổ hợp có diện tích hơn 47.470 m2, tổng mức đầu tư ước 4.500 tỷ đồng, được góp toàn bộ bằng vốn tự có của Đức Giang. Thời gian thực hiện dự án từ quý IV/2025; dự kiến nghiệm thu hoàn thành dự án, đưa vào kinh doanh, khai thác, sử dụng các công trình từ Quý I/2026 đến quý IV/2030.

Bộ đệm 13.000 tỷ đồng

Theo báo cáo của Chứng khoán SHS, khai trường 25 của Đức Giang chỉ được cấp phép khai thác đến hết năm 2026. Do vậy, rủi ro lớn của tập đoàn hiện tại nằm ở tiến độ gia hạn/mở rộng Khai trường 25 và 19B.

Nếu thủ tục kéo dài làm việc đưa mỏ vào khai thác chậm hơn kỳ vọng, công ty sẽ phải phụ thuộc vào quặng mua ngoài/nhập khẩu, qua đó làm tăng chi phí đầu vào và ảnh hưởng tiêu cực đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Đức Giang còn đối mặt với rủi ro môi trường đáng kể do hoạt động trong lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản, vốn phát sinh nhiều chất thải có nguy cơ gây ô nhiễm.

Trong bối cảnh yêu cầu pháp lý và giám sát môi trường ngày càng được chú trọng (Luật Hóa chất 69/2025/QH15 có hiệu lực từ 17/1/2026), nếu công tác kiểm soát ô nhiễm tại mỏ và nhà máy không theo kịp, công ty có thể chịu áp lực lớn từ việc chi phí tuân thủ tăng, rủi ro pháp lý, phản ứng tiêu cực từ cộng đồng, tổn hại đến hình ảnh, thậm chí bị đình chỉ hoạt động.

"Với vị thế đầu ngành, đây là rủi ro lớn, Đức Giang cần quan tâm nhiều hơn đến công tác đảm bảo môi trường tại mỏ và các nhà máy sản xuất", chuyên gia SHS lo ngại.

Ngoài ra, thuế xuất khẩu P4 tăng lên 10% từ tháng 1/2026, và tiếp tục tăng lên 15% từ tháng 1/2027 theo Nghị định 199/2025/NĐ-CP có thể gây ảnh hưởng tiêu cực tới Đức Giang trong ngắn hạn, đặc biệt khi mảng P4 đóng góp phân nửa doanh thu.

Hai lãnh đạo chủ chốt của Đức Giang bị bắt do sai phạm về khai thác khoáng sản và kế toán. Ảnh: (L.P)

Dù đối mặt với những rủi ro đáng kể, song lưu ý rằng Đức Giang vẫn có một vị thế hàng đầu trong lĩnh vực hóa chất cơ bản tại Việt Nam, nhất là vị thế số một trong mảng sản xuất phốt pho vàng, tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt trong ngành.

Không những thế, tập đoàn còn có bức tranh tài chính khá lành mạnh trước khủng hoảng. Lượng tiền mặt, tương đương tiền và tiền gửi ngắn hạn đạt 13.106 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng thêm 23% so với đầu năm và chiếm 2/3 tổng tài sản.

Lượng tiền thanh khoản cao này đây được xem như "bộ đệm phòng thủ" tốt doanh nghiệp trong bối cảnh khủng hoảng quản trị, điều hành hiện nay.

Đức Giang cũng ghi nhận lượng hàng tồn kho kỷ lục 1.681 tỷ đồng, tăng hơn 70% trong năm ngoái. Lượng hàng dự trữ có thể giúp duy nghiệp duy trì thêm hoạt động ngắn hạn và hưởng lợi khi giá P4 vẫn tiếp tục neo ở mức cao do biến động địa chính trị.

Huy Lê