Hà Nội có thể được ban hành quy định có nội dung khác với quy định của cấp trên

Chiều 18/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Thứ trưởng Bộ tư pháp Phan Chí Hiếu.

Thuyết trình về nội dung cơ bản của dự thảo Luật, Thứ trưởng Bộ tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, mục đích sửa đổi luật nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô.

Với định hướng đó, dự thảo mới tập trung phân quyền cho Hà Nội, tạo không gian tối đa nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Theo thống kê, có 180 thẩm quyền được giao cho chính quyền thành phố Hà Nội, gồm 49 thẩm quyền đã được quy định từ Luật Thủ đô năm 2024 và Nghị quyết số 258 của Quốc hội; 47 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên và 84 thẩm quyền mới chưa có quy định của cơ quan nhà nước cấp trên...

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng.

Thẩm tra dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Thường trực Ủy ban tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024.

Về việc trao quyền cho chính quyền Thủ đô được ban hành các quy định có nội dung khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, ông Hoàng Thanh Tùng đánh giá, đây là một cơ chế phân quyền rất mạnh, có thể tạo dư địa linh hoạt trong quản trị đô thị và cho phép thử nghiệm các chính sách mới phù hợp với điều kiện phát triển đặc thù của Thủ đô.

Để bảo đảm việc phân quyền mạnh nhưng vẫn giữ được kỷ cương, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi lĩnh vực được phép ban hành quy định khác với quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên, chỉ nên giới hạn trong những lĩnh vực gắn với yêu cầu quản trị đô thị đặc thù hoặc cần thử nghiệm chính sách mới.

Cùng đó, cần quy định rõ nguyên tắc, điều kiện và quy trình ban hành các văn bản này, bao gồm yêu cầu đánh giá tác động chính sách và tham vấn các cơ quan, tổ chức có liên quan.

"Cần thiết kế cơ chế áp dụng có thời hạn hoặc theo hình thức thí điểm đối với các quy định khác với quy định chung, kèm theo trách nhiệm báo cáo, giám sát và tổng kết việc thực hiện để kịp thời điều chỉnh khi phát sinh bất cập. Xác định rõ đây là cơ chế hết sức đặc thù, chỉ áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội mà không áp dụng cho các địa phương khác", Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhấn mạnh.

Cần tạo nguồn lực "khổng lồ" cho Thủ đô

Nêu ý kiến tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng việc thiết kế các chính sách ưu đãi, đặc thù cần hướng tới mục tiêu giúp Hà Nội tạo ra giá trị lớn hơn, làm cho "miếng bánh to hơn" và cả nước được hưởng nhiều hơn, chứ không phải ưu tiên riêng cho Hà Nội.

"Cần làm rõ cơ chế đặc thù tại dự thảo sẽ làm cho Thủ đô phát triển và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước. Dự tính 5 năm tới mỗi năm sẽ thu ngân sách trung bình hơn 3 triệu tỷ thì Hà Nội và TP.HCM sẽ đóng góp 2/3 ngân sách", ông Phan Văn Mãi dẫn số liệu.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là một bước tiến mang tính lịch sử với tầm nhìn dài hạn, trọng tâm là trao thẩm quyền tối đa, bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho Thủ đô, đồng thời tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính.

Nhấn mạnh sự cần thiết phân quyền tối đa và tự chủ toàn diện cho Hà Nội, giải quyết điểm nghẽn thủ tục hành chính kéo dài tạo không gian phát triển cho Hà Nội, song Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, những vấn đề như đất đai, môi trường dễ xảy ra tiêu cực, tham nhũng nếu thiếu kiểm soát. Vì thế, cần bổ sung quy định công khai và cơ chế đánh giá hậu kiểm, thí điểm tại dự thảo Luật.

"Cần có khung về cơ chế tài chính, ngân sách và tạo điều kiện nguồn lực 'khổng lồ' để Hà Nội tăng trưởng hai con số, phát triển vượt bậc", Chủ tịch Quốc hội gợi ý.

Với quan điểm cán bộ Hà Nội cần đạt trình độ, năng lực ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần có cơ chế đặc thù để thu hút nhân tài, khắc phục tình trạng "chảy máu chất xám" sang khu vực tư nhân hoặc địa phương khác; đồng thời áp dụng hệ thống đánh giá cán bộ dựa trên kết quả, công khai hằng năm.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại phiên họp.

Sau thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định kết luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất hồ sơ dự án luật đã đủ điều kiện để trình Quốc hội ngay tại Kỳ họp thứ nhất, Khóa XVI, sau khi tiếp thu ý kiến của phiên thảo luận.

"Đây là các cơ chế chính sách rất đặc thù, đặc biệt, Đảng, Nhà nước giao trách nhiệm cao hơn cho Hà Nội thì tạo điều kiện để Hà Nội có cơ chế chính sách đặc biệt - những chính sách này chỉ dành riêng cho Hà Nội" ông Định nhấn mạnh.

Anh Văn