Nghiên cứu kỹ quy định xác định chủ quản nền tảng thương mại điện tử là người khai hải quan

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tham dự phiên thảo luận tại Tổ 5

Tạo thuận lợi cho các hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu

Cơ bản nhất trí với sự cần thiết xây dựng, ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, ĐBQH Trần Minh Trọng (Gia Lai) nhấn mạnh, dự án Luật nhằm đáp ứng yêu cầu liên quan đến mô hình tổ chức bộ máy mới sau sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, chính quyền hai cấp; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; thực hiện chuyển đổi số... nhằm tạo thuận lợi cho các hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu.

Tuy nhiên, theo đại biểu Trần Minh Trọng, thực tiễn trong những năm qua, Bộ đội biên phòng đã bắt giữ hàng nghìn vụ/hàng chục nghìn đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới...

ĐBQH Trần Minh Trọng (Gia Lai) phát biểu

Do đó, để bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới, đại biểu Trần Minh Trọng đề nghị bổ sung tại dự thảo Luật nội dung sửa đổi tiết 2 khoản 1 Điều 88 Luật Hải quan năm 2014 theo hướng: Trường hợp hàng hóa, phương tiện vận tải chưa đưa ra khỏi phạm vi địa bàn hoạt động hải quan, khi lực lượng chức năng có thẩm quyền (Bộ đội biên phòng, Công an) phát hiện hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới thì xử lý theo quy định pháp luật và thông báo cho cơ quan hải quan để phối hợp xử lý.

Việc làm này nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật; tăng cường công tác phối hợp, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; đúng với mục đích xây dựng, ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật hải quan năm 2014 là: "Khắc phục các bất cập của Luật Hải quan năm 2014; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các pháp luật liên quan; tăng cường kiểm tra chặt chẽ với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan".

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại Tổ 5

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại Tổ 5

Nghiên cứu kỹ quy định xác định chủ quản nền tảng thương mại điện tử là người khai hải quan

Đóng góp ý kiến vào dự thảo Luật, ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) cho biết, tại khoản 14 Điều 4 quy định: “Người khai hải quan bao gồm: chủ hàng hóa; chủ phương tiện vận tải; người điều khiển phương tiện vận tải; doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bưu chính, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế trừ trường hợp chủ hàng có yêu cầu khác; chủ quản nền tảng thương mại điện tử; người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa; đại lý làm thủ tục hải quan, người khác được chủ hàng hóa, chủ phương tiện vận tải ủy quyền thực hiện thủ tục hải quan”.

Như vậy, so với luật hiện hành, dự thảo Luật đã bổ sung một số đối tượng vào người khai hải quan là: doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bưu chính, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế, trừ trường hợp chủ hàng có yêu cầu khác; chủ quản nền tảng thương mại điện tử; người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa.

ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) phát biểu

Giao dịch mua bán qua các nền tảng thương mại điện tử ngày càng phát triển và là xu thế. Theo lý giải của cơ quan soạn thảo, sàn giao dịch thương mại điện tử không chỉ là đơn vị kinh doanh vận hành mà còn tham gia vào quan hệ giao dịch giữa người mua và người bán, như: thu tiền của người mua, thanh toán cho người bán, thuê đơn vị vận chuyển, phân phối lợi nhuận cho các bên liên quan… sàn giao dịch thương mại điện tử còn quản lý chính sách bán hàng, chính sách khuyến mại, thủ tục hoàn hàng…

Do vậy, chủ sàn giao dịch thương mại điện tử hoàn toàn có quyền định đoạt hàng hóa. Việc quy định chủ quản nền tảng thương mại điện tử là người khai hải quan phù hợp với Công ước Kyoto về quy định “bất kỳ người nào có quyền định đoạt hàng hóa đều có quyền đóng vai trò là người khai báo”.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại Tổ 5

Ngoài ra, chủ nền tảng thương mại điện tử là người khai hải quan đã được quy định tại dự thảo Nghị định quy định về quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử. Và dự thảo Nghị định đã được lấy ý kiến các thành viên Chính phủ và được các thành viên Chính phủ đồng ý về nội dung này.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu kỹ quy định xác định chủ quản nền tảng thương mại điện tử là người khai hải quan. Quy định này tuy hướng đến tăng cường quản lý hàng hóa qua thương mại điện tử nhưng chưa thật sự phù hợp với bản chất pháp lý của chủ quản nền tảng.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại Tổ 5

Thực tế, phần lớn nền tảng thương mại điện tử chỉ là đơn vị trung gian kết nối người bán với người mua, không trực tiếp sở hữu, quản lý hoặc quyết định các thông tin cốt lõi của hàng hóa như mã số hồ sơ, trị giá, xuất xứ hay điều kiện quản lý chuyên ngành.

Trong khi đó, người khai hải quan phải chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của hồ sơ và nội dung khai báo. Việc giao nghĩa vụ này cho chủ quản nền tảng có thể dẫn đến tình trạng trách nhiệm không đi đôi với quyền kiểm soát thông tin, làm tăng rủi ro pháp lý và chi phí tuân thủ, đặc biệt đối với các nền tảng chỉ cung cấp hạ tầng giao dịch hoặc nền tảng xuyên biên giới.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 5

Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị, chỉ xác định chủ quản nền tảng thương mại điện tử là người khai hải quan khi họ trực tiếp tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hoặc được chủ hàng ủy quyền theo quy định của pháp luật. Đối với các trường hợp còn lại, nên quy định trách nhiệm cung cấp, chia sẻ dữ liệu giao dịch và phối hợp với cơ quan hải quan để vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, vừa phù hợp với chức năng, vai trò của nền tảng thương mại điện tử.