Các hãng hàng không xoay xở trong cơn bão giá xăng dầu

Các hãng hàng không Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn do giá nhiên liệu tăng cao. Ảnh: Hoàng Anh.

Ngành hàng không "chao đảo"

Từ cuối năm 2025, với đà phục hồi mạnh mẽ của du lịch trong nước và toàn cầu, ngành hàng không Việt Nam bước vào năm 2026 với tâm thế sẵn sàng cho một cú bứt phá lịch sử.

Trong khi các "ông lớn" như Vietnam Airlines, Vietjet không ngừng mở rộng mạng bay và đội tàu bay, sự tham gia của các tân binh Sun PhuQuoc Airways, cùng sự trở lại mạnh mẽ của Bamboo Airways và Vietravel Airlines đã khiến cuộc đua chia lại thị phần hàng không Việt Nam nóng hơn bao giờ hết.

Ở thời điểm đó, thị trường hàng không đang tràn đầy hy vọng về bức tranh tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2026. Nhiều hãng đã đặt ra mục tiêu doanh thu và lợi nhuận ở mức rất cao.

Điều này là hoàn toàn có cơ sở, bởi theo Cục Hàng không Việt Nam (Bộ Xây dựng) dự báo, vận tải hàng không trong năm 2026 sẽ đạt mức sản lượng vận chuyển 95 triệu khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa, tương ứng tăng 13% về hành khách và 15% về hàng hóa so với năm 2025.

Tuy nhiên, tình hình chiến sự Trung Đông bất ngờ ấp đến trong thời gian gần đây đã gần như làm đảo lộn toàn bộ bức tranh tăng trưởng của cả ngành.

Theo đó, thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục duy trì xu hướng tăng mạnh trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng. Giá dầu thô Brent dao động quanh mức 110–120 USD/thùng, trong khi WTI ghi nhận khoảng 110–114 USD/thùng.

Tại Châu Á, giá nhiên liệu hàng không (Jet A-1) duy trì ở mức rất cao, phổ biến trong khoảng 220–230 USD/thùng, kéo chênh lệch giá giữa nhiên liệu hàng không và dầu thô tiếp tục nới rộng. Mức giá này cao hơn gần gấp đôi so với dịp đầu năm.

Bên cạnh giá nhiên liệu tăng cao, việc hạn chế nguồn cung nhiên liệu hàng không do ảnh hưởng từ hình chiến sự tại Trung Đông cũng gây ảnh hưởng lớn tới các hãng. Đây là bài toán khó đối với các hãng hàng không, không chỉ về chi phí mà còn liên quan đến việc duy trì hoạt động bay.

Nhiều hãng hàng không trong nước đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu. Nhất là trong bối cảnh các hãng hàng không đang mở rộng mạnh mẽ mạng lưới bay và đội tàu bay trong năm vừa qua do sự hồi phục tích cực của thị trường du lịch sau đại dịch.

Đơn cử như Vietjet, đầu tháng 12/2025, hãng hàng không này đã nhận 22 tàu bay Airbus, Boeing, COMAC nhằm tăng cường đường bay dịp cuối năm và Tết 2026.

Cuối tháng 10, hãng công bố đơn đặt hàng gồm 100 máy bay Airbus A321neo mới tại Anh. Đến nay, Vietjet đã đặt hàng hơn 400 tàu bay, tích cực mở rộng mạng lưới đường bay và phát triển đội tàu hiện đại cùng đối tác chiến lược này nhằm đáp ứng lượng khách vận chuyển tăng liên tục hàng năm.

Tính đến hết quý III/2025, đội tàu bay của Vietjet có 103 chiếc, bao gồm 18 tàu bay khai thác tại Thái Vietjet.

Đi cùng với việc liên tục tăng trưởng về mạng bay, kết quả kinh doanh của Vietjet cũng hết sức tích cực. Trong 9 tháng đầu năm 2025, Vietjet đạt doanh thu 52.328 tỷ đồng, lợi nhuận gộp đạt 6.724 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 1.987 tỷ, tăng 28% so với cùng kỳ 2024. Giá trị công ty không ngừng tăng trưởng.

Hãng hiện khai thác 130 tàu bay trên hơn 170 đường bay và lũy kế đã vận chuyển hơn 250 triệu lượt hành khách.

Vietnam Airlines cũng vừa có kế hoạch bổ sung thêm 30 tàu bay thân rộng của Airbus hoặc Boeing với lịch giao hàng từ năm 2028.

Hiện tại, hãng vận hành 102 tàu bay. Trong đó, đội bay thân rộng có 31 tàu, gồm 14 chiếc A350-900 và 17 chiếc Boeing 787. Đội tàu bay thân hẹp có 65 chiếc A321 và A320.

Trong năm 2025, Vietnam Airlines đã thiết lập 14 đường bay quốc tế, đây là kỷ lục về số đường bay quốc tế mở thêm trong một năm của hãng thời gian qua.

Bước sang năm 2026, Vietnam Airlines đặt mục tiêu chiến lược nhằm hiện thực hóa khát vọng trở thành Hãng hàng không 5 sao quốc tế trước năm 2030. Hãng đặt mục tiêu vận chuyển đạt 29,07 triệu lượt khách, tăng 13,2% so với năm 2025.

2025 cũng là năm Vietnam Airlines ghi nhận kết quả tài chính cao nhất từ trước tới nay. Doanh thu hợp nhất đạt hơn 123 nghìn tỷ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ. Lợi nhuận hợp nhất trước thuế đạt hơn 8.450 tỷ đồng, phản ánh rõ nét hiệu quả phục hồi và tối ưu hoạt động sau giai đoạn nhiều biến động của thị trường.

Tuy nhiên, với những biến động về giá nhiên liệu bay và thiếu hụt, nhiều hãng hàng không cho biết, kế hoạch kinh doanh của họ đang phải thay đổi hoàn toàn. Đây cũng là sức ép rất lớn đối với các hãng về doanh thu lợi nhuận trong năm 2026. Các hãng hàng không vừa hồi phục sau đại dịch, lập tức lại gặp khó khăn do biến động địa chính trị toàn cầu.

Theo một chuyên gia trong lĩnh vực hàng không, nhiên liệu và dầu máy bay chiếm khoảng 30% tổng chi phí hoạt động của các hãng hàng không. Đây cũng là khoản chi lớn nhất trong cấu trúc chi phí của ngành.

Đáng chú ý, khác với nhiều chi phí vận hành mang tính cố định, chi phí nhiên liệu lại biến động mạnh theo các sự kiện địa chính trị toàn cầu. Chính vì vậy, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu bay tăng mạnh trong thời gian gần đây, tác động của nó đến hoạt động của các doanh nghiệp hàng không là rất lớn.

Chi phí tăng buộc nhiều hãng hàng không phải điều chỉnh kế hoạch khai thác, thậm chí cắt giảm chuyến bay để thích ứng với bối cảnh mới.

Bản lĩnh trong "cơn bão" giá nhiên liệu

Theo vị chuyên gia này, trước bối cảnh giá nhiên liệu bay tăng cao, hoạt động của các hãng sẽ chịu ảnh hưởng rất lớn. Đáng quan ngại hơn, đây là sự ảnh hưởng "bất khả kháng", đến từ yếu tố rủi ro địa chính trị toàn cầu, các hãng hàng không không thể can thiệp để thay đổi được tình hình, mà buộc phải chủ động ứng phó.

Với Vietnam Airlines, hãng hàng không này vừa có kế hoạch tạm dừng khai thác trên nhiều đường bay từ ngày 1/4/2026 gồm Hải Phòng - Buôn Mê Thuột, Hải Phòng - Cam Ranh, Hải Phòng - Phú Quốc, Hải Phòng - Cần Thơ, TP.HCM - Vân Đồn, TP.HCM - Rạch Giá. Số chuyến bay bị hủy trên các đường bay khoảng 23 chuyến/tuần.

Hãng xác định mục tiêu ưu tiên duy trì các đường bay kết nối hàng không quốc gia, đảm bảo hoạt động giao thương, du lịch và đối ngoại của đất nước, cũng như duy trì các đường bay huyết mạch nội địa để phục vụ đi lại của người dân trong nước.

Đại diện Vietnam Airlines cho biết, trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không tăng cao và thị trường có nhiều biến động, hãng đã chủ động điều hành khai thác theo hướng linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường và hiệu quả của từng đường bay. Hãng đồng thời tối ưu hóa lịch bay và cơ cấu cung ứng tải nhằm duy trì hệ số sử dụng ghế và nâng cao hiệu quả trên toàn mạng bay.

Vietjet cũng đang gấp rút chuẩn bị kế hoạch chủ động điều chỉnh kế hoạch bay trong bối cảnh thiếu hụt nhiên liệu.

Trong giai đoạn tháng 4 - 5, đặc biệt giai đoạn cao điểm lễ 30/4 - 1/5, Vietjet đảm bảo duy trì khai thác các đường bay với 64 đường bay quốc tế theo lịch bay đã công bố và chỉ điều chỉnh tần suất một số đường bay để đảm bảo phục vụ hành khách.

Thông tin lịch bay thay đổi đã được hãng thông tin tới hành khách qua các kênh bán, cùng với các phương án hỗ trợ hành khách theo chính sách dịch vụ hiện hành.

Theo đại diện Vietjet, hàng không là lĩnh vực chịu ảnh hưởng nhiều bởi các yếu tố bên ngoài như thời tiết, biến động địa chính trị, chiến tranh, dịch bệnh, Vietjet luôn chủ động với các kế hoạch quản trị rủi ro, có các phương án phù hợp để quản trị hiệu quả các nguồn lực, đảm bảo hoạt động khai thác hàng không, đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Trong bối cảnh thế giới chứa nhiều biến động khó lường hiện nay, hãng hàng không rất mong nhận được sự chia sẻ và đồng hành của hành khách, hãng cam kết đảm bảo các đường bay, phục vụ nhu cầu di chuyển của hành khách.

Còn với Bamboo Airways, hãng cho biết trong hai tháng tới sẽ tập trung nguồn lực phục vụ các đường bay trục chính (Hà Nội - TP.HCM - Đà Nẵng) và các tuyến du lịch có nhu cầu cao như Quy Nhơn, Cam Ranh.

Bên cạnh đó, hãng vẫn duy trì khai thác các chuyến bay thuê chuyến quốc tế đến các điểm đến tại Trung Quốc, Philippines, nỗ lực duy trì các chuyến bay cao điểm để phục vụ nhu cầu du lịch, nhưng tần suất có thể thấp hơn so với cùng kỳ năm trước nếu giá dầu không hạ nhiệt.

Bên cạnh việc hủy các đường bay thứ yếu, theo khảo sát của Cục Hàng không Việt Nam thực hiện với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực, có hơn 60% các hãng đã, đang hoặc dự kiến áp dụng tăng phụ thu nhiên liệu hoặc điều chỉnh nâng giá vé kể từ trung tuần tháng 3/2026 dưới hai hình thức chủ yếu.

Hiện tại, các hãng hàng không Việt Nam cũng đang xây dựng phương án phụ thu nhiên liệu trên các đường bay quốc tế và có thể áp dụng từ đầu tháng 4/2026.

Giá nhiên liệu tăng cao và việc tính thêm phụ thu nhiên liệu đang khiến giá máy bay có xu hướng tăng trở lại. Hiện giá vé máy bay của Vietnam Airlines đã tăng cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Đơn cử đường bay Hà Nội - TP. HCM của Vietnam Airlines cuối tháng 3 có mức giá phổ thông từ 2,4 - 3,7 triệu đồng/chặng.

Nếu tính khứ hồi, giá vé dao động 5 - 7 triệu đồng/người, cao hơn rất nhiều khi giá năm ngoái chỉ xấp xỉ 4 - 5 triệu đồng/khứ hồi. Nếu bay vào dịp 30/4, mức giá chặng Hà Nội - TP. HCM sẽ còn tăng cao hơn nhiều.

Theo nhiều doanh nghiệp, nếu tình hình giá nhiên liệu không có những chuyển biến tích cực, không chỉ hoạt động của các hãng, mà đà tăng trưởng của ngành hàng không và du lịch của Việt Nam cũng sẽ chịu ảnh hưởng mạnh mẽ, kéo theo đó là những tác động đến nền kinh tế nói chung.

Phương Linh