Các hãng xe tại Mỹ đề xuất bỏ thuế xăng dầu

Liên minh Đổi mới Ngành Công nghiệp Ôtô (Alliance for Automotive Innovation) vừa đưa ra đề xuất gây chú ý: bãi bỏ thuế xăng dầu liên bang và thay thế bằng một khoản phí áp dụng cho mọi phương tiện, nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt ngân sách bảo trì đường bộ.

Thuế xăng dầu tại Mỹ không còn phù hợp với thời đại

Ông John Bozzella, người đứng đầu tổ chức đại diện cho các hãng xe lớn tại Mỹ như Ford, General Motors, Toyota, Volkswagen, Hyundai..., cho rằng mức thuế xăng 18,4 cent/gallon và 24,3 cent/gallon đối với diesel và kerosene nên bị loại bỏ. Thay vào đó, ông đề xuất áp dụng một khoản phí cố định đối với mỗi phương tiện, được tính dựa trên trọng lượng xe và thu như phí đăng ký.

Từ lâu, thuế xăng dầu là biện pháp giúp người sử dụng phương tiện đường bộ đóng góp gián tiếp vào ngân sách sửa chữa hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, cách tiếp cận này không theo kịp với thời đại điện hóa.

Theo ông Bozzella, cách tiếp cận này sẽ đảm bảo mọi phương tiện đều đóng góp công bằng cho việc duy tu hệ thống giao thông. Ông nhấn mạnh: "Những người lái xe cũ, tiêu hao nhiên liệu nhiều hoặc di chuyển quãng đường dài đang phải gánh phần lớn chi phí. Điều đó là không công bằng".

Một trong những nguyên nhân chính của đề xuất này là sự suy giảm hiệu quả của thuế xăng dầu. Quốc hội Mỹ đã không điều chỉnh mức thuế này kể từ năm 1993. Trong bối cảnh xe điện và xe tiết kiệm nhiên liệu ngày càng phổ biến, nguồn thu từ thuế xăng dầu không còn theo kịp nhu cầu sửa chữa hạ tầng.

Theo đại diện hiệp hội các hãng xe tại Mỹ, mức thuế xăng 18,4 cent/gallon và 24,3 cent/gallon đối với diesel và kerosene nên bị loại bỏ, và thay thế bởi các khoản phí áp dụng cho mọi loại phương tiện, bất kể sử dụng động cơ xăng hay điện.

Ngoài ra, do không được điều chỉnh theo lạm phát, giá trị thực của khoản thuế này đã giảm hơn 60%. Kể từ năm 2008, hơn 275 tỷ USD, bao gồm 118 tỷ USD từ đạo luật hạ tầng năm 2021, đã phải chuyển từ ngân sách chung để bù đắp thiếu hụt cho quỹ đường bộ.

Bất công về đóng góp ngân sách sửa chữa đường bộ giữa xe xăng và xe điện

Đề xuất của ngành công nghiệp ôtô cũng xuất hiện trong bối cảnh nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa muốn áp dụng phí riêng đối với xe điện. Năm ngoái, các Dân biểu đã đề xuất mức phí thường niên 250 USD cho xe điện và 100 USD cho xe hybrid, nhưng chưa được thông qua trong gói luật thuế và chi tiêu lớn. Một số Thượng nghị sĩ thậm chí từng đề xuất mức thuế lên tới 1.000 USD đối với xe điện vào đầu năm 2025.

Xe điện đa phần có khối lượng lớn hơn xe xăng thuộc cùng phân khúc, đơn cử như mẫu GMC Hummer EV này có khối lượng hơn 4,3 tấn, và dễ làm hư hỏng cơ sở hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, các loại phương tiện này không hề đóng góp ngân sách sửa chữa đường bộ gián tiếp qua xăng hay dầu.

Hiện nay, phần lớn ngân sách sửa chữa đường bộ liên bang đến từ thuế xăng và dầu diesel - nguồn thu mà xe điện không hề đóng góp. Trong khi đó, xe điện thường nặng hơn nhiều so với xe sử dụng động cơ đốt trong, khiến cơ sở hạ tầng giao thông bị ảnh hưởng trầm trọng.

Luật giao thông vận tải đường bộ, vốn kéo dài 5 năm hiện tại của Mỹ, sẽ hết hạn vào ngày 30/9 tới, khiến cuộc tranh luận về cách thức tài trợ cho hạ tầng giao thông ngày càng trở nên cấp thiết.

Việt Hà