Các mô hình, chương trình, phong trào của Bộ đội Biên phòng góp phần xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần ở khu vực biên giới

Mô hình "Lớp học tình thương" được Đồn Biên phòng Tuyên Bình, Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh duy trì thực hiện có hiệu quả trong nhiều năm qua, góp phần xóa mù chữ cho trẻ em nghèo ở khu vực biên giới. Ảnh: Đinh Quân

Với vai trò “là lực lượng chuyên trách, lực lượng chiến đấu đầu tiên, bám trụ đến cùng để bảo vệ và giữ vững biên giới quốc gia” theo tinh thần của Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 28/9/2018 của Bộ Chính trị (khóa XII) về Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia, những năm qua, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã lãnh đạo, chỉ đạo toàn lực lượng thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ; khẳng định vai trò nòng cốt, chuyên trách trong xây dựng, quản lý và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; chủ trì giữ gìn an ninh trật tự ở khu vực biên giới, cửa khẩu, vùng biển, đảo; bảo vệ hòa bình, an ninh, văn hóa, pháp luật, tính uy nghiêm và biểu tượng quốc gia tại biên giới, cửa khẩu; thực hiện tốt công tác đối ngoại quốc phòng, đối ngoại biên phòng, xây dựng biên giới hòa bình, ổn định, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển.

Đặc biệt, quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, trong những năm qua, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng luôn xác định, tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt. Giai đoạn 2015-2025, các mô hình, chương trình, phong trào của Bộ đội Biên phòng được triển khai rộng khắp, đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét trên nhiều lĩnh vực, góp phần tăng cường tiềm lực bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Có thể kể đến các mô hình, chương trình tiêu biểu như: “Ngày hội Biên phòng toàn dân”, “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, “Cán bộ tăng cường xã”, “Thầy giáo quân hàm xanh”, “Thầy thuốc quân hàm xanh”, “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”, “Biên cương - Đêm hội trăng rằm”, “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”, “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”, “Bò giống giúp người nghèo nơi biên giới”, “Ánh sáng vùng biên”...

Điều làm nên sức sống của các mô hình, chương trình, phong trào không chỉ thể hiện ở số lượng các hoạt động được triển khai hay giá trị vật chất được hỗ trợ, mà tất cả đều xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của từng địa bàn, nhu cầu cấp thiết của từng đối tượng được thụ hưởng và hướng đến lợi ích thiết thực của nhân dân ở khu vực biên giới. Hiệu quả nổi bật trước hết thể hiện ở việc củng cố hệ thống chính trị cơ sở - nền tảng để củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”.

Từ năm 2015 đến nay, Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố triển khai tăng cường hàng nghìn lượt cán bộ cho các xã biên giới. Hiện nay, có 10 đồng chí tham gia cấp ủy cấp tỉnh, thành phố, 435 đồng chí tham gia cấp ủy cấp xã; 2.626 đảng viên các đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt tại 2.375 chi bộ thôn, bản biên giới. Nhiệm kỳ 2015-2020, 2020-2025, có 9.661 đảng viên đồn Biên phòng được phân công phụ trách 42.247 hộ gia đình ở khu vực biên giới. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng, hiệu lực quản lý của chính quyền địa phương và tăng cường mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân ở địa bàn chiến lược.

Cùng với đó, các chương trình an sinh xã hội có bước chuyển mạnh từ việc hỗ trợ đơn thuần sáng tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng biên, từ hỗ trợ trước mắt sang đầu tư phát triển con người, nhất là chăm lo cho thế hệ tương lai ở khu vực biên giới. Bộ đội Biên phòng đã phối hợp với các cấp, các ngành, các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp huy động nguồn lực tài chính lên tới hàng nghìn tỷ đồng để chăm lo, hỗ trợ nhân dân ở khu vực biên giới thông qua các chương trình như: Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” đã hỗ trợ 25.916 lượt học sinh, nhận nuôi 2.190 lượt học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; đến nay đã có 777 em tốt nghiệp trung học phổ thông, 383 em trúng tuyển đại học, cao đẳng và trung cấp; mô hình “Thầy giáo quân hàm xanh” tổ chức 509 lớp xóa mù chữ và phổ cập giáo dục, vận động hơn 110.200 trẻ em đến trường; Chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, Chương trình “Biên cương - Đêm hội trăng rằm” hằng năm đã tặng hàng chục nghìn suất học bổng, hàng trăm nghìn suất quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn... Những kết quả đó không chỉ góp phần thắp sáng ước mơ học tập, nâng cao dân trí mà còn ươm mầm tri thức, tạo nguồn nhân lực tại chỗ gắn với bồi đắp ý thức công dân, trách nhiệm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc cho thế hệ trẻ nơi biên giới.

Hiện nay, các đơn vị đang đẩy mạnh thực hiện mô hình “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” với mục tiêu nâng cao nhận thức, phổ cập kiến thức và kỹ năng số cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ở khu vực biên giới. Mỗi đơn vị cấp đồn và tương đương thành lập tổ “Đồng hành chuyển đổi số” trên cơ sở lực lượng của các chương trình như “Thầy giáo quân hàm xanh”, “Tổ tuyên truyền pháp luật”, “Tổ tư vấn kỹ năng số”. Nội dung trọng tâm là hướng dẫn các kỹ năng số thiết yếu như sử dụng điện thoại thông minh, khai thác dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng định danh điện tử, học tập trên nền tảng số và tham gia thương mại điện tử. Các đơn vị còn triển khai “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm” bằng mã QR để giúp người dân thuận tiện cung cấp thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo đảm an ninh, trật tự ở khu vực biên giới. Đây là một hình thức dân vận sáng tạo, nhạy bén, thể hiện bước phát triển mới, có ý nghĩa chiến lược trong xây dựng thế trận biên phòng toàn dân gắn với “thế trận lòng dân”.

Có thể khẳng định, giá trị nổi bật hơn cả là các mô hình, chương trình, phong trào của Bộ đội Biên phòng đã khơi dậy trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội hướng về biên giới. Từ những hoạt động do Bộ đội Biên phòng khởi xướng, nhiều bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội và các nhà hảo tâm đã đồng hành, hỗ trợ, tạo nên nguồn lực tổng hợp chăm lo phát triển khu vực biên giới ngày càng vững mạnh. Điều đó cho thấy, khi một chủ trương hợp lòng dân, xuất phát từ lợi ích của nhân dân và được tổ chức thực hiện bằng trách nhiệm cao cả thì sẽ tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ, có giá trị bền vững, trở thành sứ mệnh chung của toàn xã hội.

Cán bộ Đồn Biên phòng Lý Sơn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các nhà hảo tâm tổ chức gặp mặt, tặng sách giáo khoa, hỗ trợ học bổng cho các em học sinh trong Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” trên địa bàn đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi trước thềm năm học mới 2026-2027. Ảnh: Tuấn Anh

Qua một chặng đường 10 năm, hiệu quả công tác, tinh thần sáng tạo, sự tận tụy, trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ toàn lực lượng đã trở thành phương châm công tác mang đậm bản sắc của Bộ đội Biên phòng - đó là luôn lấy nhân dân làm trung tâm, hướng mạnh về cơ sở và lấy tinh thần phục vụ nhân dân làm thước đo trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Thực tiễn cũng đã để lại những bài học kinh nghiệm sâu sắc, đó là phải kiên định quan điểm “lấy dân làm gốc”, gắn công tác dân vận với nhiệm vụ chính trị; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội với củng cố tiềm lực quốc phòng, an ninh; huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và các nguồn lực trong xã hội để thực hiện có hiệu quả các mô hình, chương trình, phong trào.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đặt ra đối với khu vực biên giới ngày càng toàn diện hơn. Việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cùng với đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế gắn với tăng cường liên kết vùng và hội nhập quốc tế đang tạo ra những thời cơ mới, đồng thời đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ phương thức xây dựng khu vực biên giới vững mạnh. Trong bối cảnh đó, các mô hình, chương trình, phong trào của Bộ đội Biên phòng cần tiếp tục được nâng tầm để thực sự trở thành một nguồn lực chiến lược trong xây dựng nền biên phòng toàn dân. Theo đó, việc triển khai các mô hình, chương trình, phong trào cần bám sát yêu cầu phát triển của từng địa bàn, gắn với việc củng cố hệ thống chính trị cơ sở, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu vực biên giới. Hiệu quả của các mô hình, chương trình, phong trào không đo bằng số lượng hoạt động được triển khai, mà bằng sự chuyển biến rõ nét của từng địa bàn, cộng đồng dân tộc.

Cùng với đó, cần chuyển mạnh từ việc hỗ trợ sang đồng hành phát triển. Các mô hình, chương trình, phong trào không chỉ hướng tới giảm nghèo trước mắt, mà phải góp phần xây dựng sinh kế bền vững, mang lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng lực số, ý thức chấp hành pháp luật và khả năng tham gia quản lý, bảo vệ biên giới của người dân. Đây chính là giải pháp căn cơ để xây dựng khu vực biên giới phát triển ổn định, thu hẹp khoảng cách với các vùng khác trong cả nước và tạo nền tảng vững chắc cho nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nơi biên giới, hải đảo.

Một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược là tiếp tục tổng kết, rút kinh nghiệm và nhân rộng những mô hình, chương trình, phong trào đã được khẳng định trong thực tiễn. Đặc biệt, cần tiếp tục phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong xây dựng khu vực biên giới vững mạnh. Bộ đội Biên phòng giữ vai trò nòng cốt, nhưng thành công của các mô hình, chương trình, phong trào chỉ bền vững khi có sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc, các ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân trên cả nước. Huy động được sức mạnh tổng hợp cũng chính là tạo thêm nguồn lực để các mô hình, chương trình, phong trào phát triển bền vững.

Thực tiễn đã chứng minh, các mô hình, chương trình, phong trào của Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh đã góp phần quan trọng xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần ở khu vực biên giới. Việc tổng kết, tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào vừa là sự kiện chính trị - xã hội đặc biệt ý nghĩa, là đợt tổng kết thực tiễn quý báu để rút ra những bài học kinh nghiệm và đề ra quyết tâm chính trị cho chặng đường sắp tới. Mỗi điển hình được tôn vinh, khen thưởng không chỉ là một tập thể, cá nhân tiêu biểu, mà còn là minh chứng sinh động cho ý chí, trách nhiệm và tinh thần cống hiến của những người lính mang quân hàm xanh. Đó cũng chính là trách nhiệm chính trị, là mệnh lệnh từ trái tim và quyết tâm cao độ của toàn lực lượng Bộ đội Biên phòng trong hành trình xây dựng biên cương vững mạnh và phát triển.

Thiếu tướng Nguyễn Xuân Toàn, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng