Các nền kinh tế mới nổi chịu sức ép đa chiều
Sau 2 tháng xảy ra xung đột vùng Vịnh, các tác động kinh tế đã lan rộng ra ngoài Trung Đông, tạo sức ép đa chiều lên các nền kinh tế mới nổi, buộc nhiều quốc gia phải tăng chi ngân sách để 'giảm sốc'. Dù vậy, một số nhà sản xuất ở xa lại được hưởng lợi từ giá dầu tăng.

Một khu chợ đêm ở Rio de Janeiro, Brazil. ẢNH: The Guardian
Tháng 3 vừa qua, Qatar ghi nhận thâm hụt thương mại lần đầu tiên trong lịch sử ở mức 1,2 tỷ USD sau khi việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến xuất khẩu giảm hơn 90% và nhập khẩu giảm một nửa. Các nhà kinh tế của ngân hàng JPMorgan có trụ sở tại New York (Mỹ) dự báo nền kinh tế Qatar sẽ suy giảm 9% trong năm nay sau thiệt hại đối với một nhà máy khí hóa lỏng (LNG), mức suy giảm này còn sâu hơn dự báo 6,1% của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đối với Iran.
Sự tăng vọt của chi phí năng lượng và kéo theo đó là áp lực lạm phát đã hạn chế khả năng cắt giảm lãi suất của các ngân hàng trung ương. Theo IMF, trong kịch bản xấu, giá dầu và khí có thể tăng tới 80%-100% so với đầu năm 2026, đồng thời đẩy dự báo lạm phát tại các nền kinh tế mới nổi tăng thêm tới 130%. Đây là yếu tố khiến chi phí sinh hoạt tăng mạnh, đặc biệt tại các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu năng lượng. Để giảm tác động xã hội, nhiều chính phủ đã buộc phải mở rộng trợ cấp năng lượng hoặc áp trần giá.
Tuần trước, Philippines đã tăng lãi suất, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Lan, Hungary, Cộng hòa Czech, Ấn Độ và Nam Phi bắt đầu có quan điểm cứng rắn hơn do lo ngại về “hiệu ứng vòng hai”, trong đó tiền lương và các chi phí gián tiếp quan trọng khác tăng lên. JPMorgan cho biết thị trường ở hầu hết 15 nền kinh tế mới nổi lớn mà họ theo dõi đang phản ánh kỳ vọng về chính sách tiền tệ thắt chặt hơn trong sáu tháng tới. Các nhà kinh tế cũng đang dự đoán điều này.
Các chính phủ ở các thị trường mới nổi đã chi hàng trăm tỷ USD/năm để hỗ trợ các hộ gia đình giảm thiểu tác động của giá năng lượng cao. “Chúng tôi nhận thấy rủi ro tài chính ngày càng gia tăng ở các thị trường mới nổi do việc khống chế giá cả, cắt giảm thuế và trợ cấp nếu cú sốc năng lượng này kéo dài hơn nữa”, chuyên gia kinh tế Johanna Chua thuộc Citigroup, Hồng Công cho biết. Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Ấn Độ, Hungary và Ba Lan là những quốc gia đặc biệt dễ bị tổn thương.
The Guardian dẫn phân tích của tập đoàn tài chính UBS của Thụy Sĩ đối với báo cáo lạm phát từ các nền kinh tế tiên tiến và mới nổi cho biết giá năng lượng toàn cầu tăng 5,5% chỉ riêng trong tháng 3 - mức tăng hàng tháng lớn nhất trong ít nhất 25 năm qua. Khi giá năng lượng tiếp tục tăng, chi phí trợ cấp cũng phình to, tạo áp lực trực tiếp lên ngân sách. IMF cảnh báo các biện pháp trợ giá diện rộng tuy giúp hạ nhiệt lạm phát trong ngắn hạn nhưng rất tốn kém và khó rút lại, đồng thời làm méo mó tín hiệu thị trường.
Tuy nhiên, cú sốc năng lượng lại tạo ra một nhóm “người hưởng lợi” tương đối rõ nét. Đồng nội tệ của Brazil và Kazakhstan đã tăng giá hơn 9% kể từ đầu năm đến nay. Chính phủ Brazil, một nước xuất khẩu năng lượng, thậm chí tính toán sử dụng phần thu tăng thêm từ dầu để bù đắp cho việc giảm thuế nhiên liệu trong nước nhằm kiềm chế lạm phát. Nhưng lợi ích này không hoàn toàn “miễn phí”. IMF cảnh báo các nước xuất khẩu dầu dù hưởng lợi ngắn hạn vẫn đối mặt rủi ro biến động giá và xu hướng chi tiêu theo chu kỳ có thể làm suy yếu ổn định kinh tế về dài hạn nếu không kiểm soát tốt.
Nguồn SGGP: https://sggp.org.vn/cac-nen-kinh-te-moi-noi-chiu-suc-ep-da-chieu-post850274.html











