Loạt chính sách kinh tế nổi bật có hiệu lực từ tháng 5/2026

Luật Bảo hiểm tiền gửi có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Ảnh: Quang Vinh

Tăng cường an toàn hệ thống tài chính

Ngày 10/12/2025, Quốc hội ban hành Luật số 111/2025/QH15 về Luật Bảo hiểm tiền gửi có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, thiết lập khung pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và củng cố sự ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng.

Luật quy định tổ chức bảo hiểm tiền gửi là đơn vị tài chính nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện chính sách bảo hiểm bắt buộc. Nguồn vốn hoạt động bao gồm vốn điều lệ, phí bảo hiểm tiền gửi và quỹ dự phòng nghiệp vụ.

Đáng chú ý, Luật cho phép tổ chức bảo hiểm tiền gửi tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý tổ chức tín dụng yếu kém thông qua các biện pháp như cho vay đặc biệt, mua trái phiếu dài hạn và cử nhân sự tham gia quản trị.

Ngoài ra, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước được trao quyền quy định hạn mức chi trả bảo hiểm linh hoạt trong từng thời kỳ, tối đa bằng toàn bộ số tiền gửi trong trường hợp đặc biệt để đảm bảo an toàn hệ thống. Đây là bước ngoặt quan trọng nhằm tăng cường niềm tin công chúng và năng lực ứng phó trước các rủi ro khủng hoảng trong ngành ngân hàng.

Điều chỉnh cơ chế bảo lãnh vay vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Ngày 31/3/2026, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 12/2026/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn tại ngân hàng thương mại ban hành kèm theo Quyết định số 3/2011/QĐ-TTg ngày 10/1/2011 của Thủ tướng Chính phủ. Quyết định có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong cơ chế bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) vay vốn tại các ngân hàng thương mại.

Theo đó, quy trình xác định lãi suất đối với dư nợ vay bắt buộc bảo lãnh bằng đồng USD được chuẩn hóa chặt chẽ. Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chịu trách nhiệm cung cấp mức lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại trong nước để làm căn cứ cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam quyết định lãi suất áp dụng. Quyết định này cũng chính thức dừng triển khai các hoạt động bảo lãnh vay vốn mới theo quy định cũ tại Quyết định số 03/2011/QĐ-TTg. Việc cập nhật các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa công tác quản lý tài chính công mà còn tạo sự minh bạch trong chi phí vay vốn của doanh nghiệp.

Quy định mới về xuất xứ hàng hóa EVFTA: Tăng ưu đãi thuế quan

Thông tư 14/2026/TT-BCT của Bộ Công thương có hiệu lực từ ngày 10/5/2026, đã cụ thể hóa các quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định EVFTA, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho hàng hóa Việt Nam tiến sâu vào thị trường châu Âu.

Theo quy định mới, để hưởng ưu đãi thuế quan, hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai bên cần đáp ứng các chứng từ chứng nhận xuất xứ linh hoạt. Đối với hàng hóa từ EU vào Việt Nam, doanh nghiệp có thể sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ từ các nhà xuất khẩu đủ điều kiện hoặc đã đăng ký trong cơ sở dữ liệu điện tử của EU. Đặc biệt, với các lô hàng trị giá dưới 6.000 EUR, bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng được phép phát hành chứng từ tự chứng nhận.

Ở chiều ngược lại, hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang EU cũng áp dụng các cơ chế chứng nhận tương tự, bao gồm C/O hoặc tự chứng nhận xuất xứ theo quy định của Bộ Công thương. Những thay đổi này không chỉ đơn giản hóa thủ tục chứng minh nguồn gốc mà còn giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan, từ đó nâng cao vị thế cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu…