Các nước thận trọng trước khả năng tham gia liên minh bảo vệ eo biển Hormuz

Tàu của hải quân tuần tra tại eo biển Hormuz ngày 1/3/2026. Ảnh: rnz.co.nz/TTXVN

Ngày 16/3, Australia tuyên bố sẽ không điều tàu hải quân đi bảo vệ các tàu chở dầu ở eo biển Hormuz. Đài Phát thanh Truyền hình Australia (ABC) dẫn lời Bộ trưởng Cơ sở hạ tầng, Giao thông, Phát triển khu vực và Chính quyền địa phương Catherine King cho biết Australia sẽ không điều tàu hải quân tới khu vực này và hiện chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó với một cuộc “khủng hoảng kinh tế” do những xung đột hiện nay tại Trung Đông gây ra.

Bộ trưởng Catherine King cho biết tính đến ngày 16/3, dự trữ nhiên liệu của Australia đạt mức tương đương 37 ngày tiêu thụ xăng, 30 ngày sử dụng dầu diesel và 29 ngày đối với nhiên liệu máy bay, sau khi chính phủ nước này nới lỏng yêu cầu dự trữ tối thiểu và tạm thời điều chỉnh tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu, cho phép hàm lượng lưu huỳnh cao hơn.

Hai đồng minh khác của Mỹ ở châu Á – Thái Bình Dương là Nhật Bản và Hàn Quốc đều cho biết sẽ cân nhắc kỹ lời đề nghị của phía Mỹ, trên cơ sở tham vấn chặt chẽ với Washington. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết nước này đang cân nhắc những biện pháp khả thi trong khuôn khổ pháp lý nhằm bảo đảm an toàn cho các tàu có liên quan đến Nhật Bản và thủy thủ đoàn tại Trung Đông trong bối cảnh xung đột Mỹ-Israel với Iran.

Trong khi đó, Ấn Độ cho rằng các cuộc đàm phán trực tiếp với Iran là phương thức hiệu quả nhất để khôi phục hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz. Trả lời phỏng vấn tờ Financial Times, Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar cho biết các cuộc đàm phán giữa New Delhi và Tehran, vốn đã giúp 2 tàu chở khí đốt treo cờ Ấn Độ đi qua eo biển này vào ngày 14/3, là ví dụ điển hình về những kết quả mà ngoại giao có thể mang lại. Do vậy, Ngoại trưởng S. Jaishankar cho rằng giải pháp chính là các bên cùng tham gia thương lượng và phối hợp.

Về phần mình, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ Lưu Bằng Vũ (Liu Pengyu) khẳng định tất cả các bên đều có trách nhiệm đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định và Trung Quốc sẽ tăng cường liên hệ với các bên liên quan để giảm leo thang căng thẳng.

Từ châu Âu, Chính phủ Pháp thông báo đang thảo luận với một số nước về sứ mệnh quốc tế có khả năng hộ tống các tàu qua eo biển, song lưu ý điều này chỉ được triển khai với điều kiện giao tranh tạm lắng. Trước đó, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã thảo luận với ông Trump về tầm quan trọng của việc mở lại eo biển Hormuz nhằm chấm dứt tình trạng gián đoạn tuyến vận tải biển toàn cầu. Trong một phát biểu từ Không lực Một, Tổng thống Trump cho biết ông Starmer đã từ chối đẩy các tàu sân bay của Anh vào “tình thế nguy hiểm”.

Trong lời kêu gọi ngày 15/3, Tổng thống Trump mong muốn khoảng 7 quốc gia điều tàu chiến để duy trì eo biển Hormuz luôn thông suốt, song không nêu tên các nước. Trước đó, ông hối thúc Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Anh và Pháp đưa tàu chiến tới tuyến hàng hải chiến lược này.

Liên quan xung đột tại Trung Đông, Hội đồng Liên bang (Chính phủ) Thụy Sĩ đã từ chối 2 yêu cầu của Mỹ về việc bay qua không phận trong chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Theo phóng viên TTXVN tại Thụy Sĩ, Thông cáo báo chí của Chính phủ Thụy Sĩ nêu rõ các yêu cầu được chấp thuận trong bối cảnh xung đột tại Iran tiếp diễn gồm 1 chuyến bay bảo dưỡng và 2 chuyến bay của máy bay vận tải. Tuy nhiên, Chính phủ Thụy Sĩ đã bác hai yêu cầu bổ sung khác.

Luật trung lập của Thụy Sĩ cấm nước này cho phép các bên tham chiến sử dụng không phận của nước này cho các mục đích quân sự liên quan trực tiếp đến cuộc xung đột. Chính phủ Thụy Sĩ lưu ý các chuyến bay mang tính nhân đạo hoặc y tế, bao gồm việc vận chuyển người bị thương, cũng như những chuyến bay không liên quan đến xung đột, vẫn được phép.

Cũng theo thông cáo, các yêu cầu trong tương lai “rõ ràng không liên quan đến xung đột” có thể được chấp thuận. Tuy nhiên, các đơn xin bay qua không phận sẽ bị từ chối nếu “vượt quá mức trung bình thông thường và không thể xác định được mục đích của các chuyến bay”.

Nguyễn Hằng - Phạm Ánh (TTXVN)