Các ông lớn dầu khí 'rục rịch' rời điểm nóng Trung Đông

Động thái này đánh dấu sự dịch chuyển rõ rệt trong cách các “ông lớn” năng lượng phân bổ vốn, khi xung đột và gián đoạn nguồn cung không còn được xem là rủi ro tạm thời mà đang trở thành yếu tố cấu trúc của thị trường.

Các tập đoàn dầu khí lớn đang âm thầm tái định hình chiến lược toàn cầu. Nguồn: Arab Weekly

Exxon Mobil gần đây đưa ra kế hoạch có thể đầu tư tới 24 tỷ USD vào các mỏ dầu nước sâu tại Nigeria, trong khi Chevron mở rộng hoạt động tại Venezuela. BP mua cổ phần tại các lô dầu ngoài khơi Namibia còn TotalEnergies ký thỏa thuận thăm dò với Thổ Nhĩ Kỳ. Theo Wood Mackenzie, các dự án này có thể tạo ra tới 120 tỷ USD giá trị trong những năm tới.

Sự bùng phát xung đột tại Trung Đông, cùng các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng và tình trạng tắc nghẽn tại Eo biển Hormuz, đã khiến khoảng 20% dòng chảy dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đối mặt với nguy cơ gián đoạn. Điều này không chỉ đẩy giá năng lượng tăng mạnh mà còn buộc các công ty phải đánh giá lại mức độ tập trung rủi ro trong danh mục đầu tư.

Giá dầu Mỹ hiện dao động quanh mức 88 USD/thùng, cao hơn đáng kể so với vùng trung bình 60 USD trước khi xung đột bùng phát. Mức giá cao kéo dài đang tạo ra dòng tiền lớn, cho phép các tập đoàn quay lại những khu vực thăm dò từng bị bỏ qua hoặc bị coi là không khả thi về mặt kinh tế.

“Đừng bao giờ đánh giá thấp sức hấp dẫn của hoạt động thượng nguồn khi cơ hội xuất hiện. Trước đây chỉ là ý tưởng, còn bây giờ họ có đủ nguồn lực để thực hiện”, Edward Chow, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định.

Tuy nhiên, chiến lược hiện nay không đơn thuần là mở rộng sản lượng. Các công ty đang tìm cách tối đa hóa lợi ích từ giá cao trong khi vẫn giữ kỷ luật tài chính, tránh lặp lại chu kỳ chi tiêu quá mức từng khiến lợi nhuận suy giảm trong quá khứ.

Về dài hạn, mục tiêu quan trọng hơn là đảm bảo nguồn cung cho thập niên tới. Theo Wood Mackenzie, ngành dầu khí cần bổ sung khoảng 300 tỷ thùng trữ lượng mới để đáp ứng nhu cầu toàn cầu đến năm 2050, trong khi các khu vực truyền thống ngày càng đối mặt với rủi ro chính trị và vận hành.

Điều này đang thúc đẩy một làn sóng đa dạng hóa địa lý chưa từng có. Exxon, Chevron, Shell, BP và TotalEnergies đều đang mở rộng hoạt động tại các khu vực ít rủi ro hơn, từ bờ biển Tây Phi đến đông Địa Trung Hải.

Trong những tháng gần đây, Exxon đã ký các thỏa thuận thăm dò tại Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Gabon, đồng thời tiến gần hơn tới kế hoạch khoan ngoài khơi Hy Lạp. Chevron tăng cường đội ngũ thăm dò sau thương vụ mua lại Hess trị giá 53 tỷ USD và dành khoảng 7 tỷ USD cho các dự án ngoài khơi trong năm nay.

Tại Venezuela, Chevron tiếp tục củng cố vị thế thông qua các thỏa thuận hoán đổi tài sản, nhằm mở rộng quyền khai thác tại các khu vực giàu dầu nặng – loại nhiên liệu phù hợp với nhiều nhà máy lọc dầu tại Mỹ.

Dù vậy, các công ty vẫn thận trọng với Trung Đông. Nhiều chuyên gia cho rằng các tập đoàn phương Tây sẽ hạn chế ký kết các thỏa thuận lớn trong khu vực cho đến khi xung đột được kiểm soát hoàn toàn.

Trong bối cảnh đó, giá dầu cao không chỉ là yếu tố thúc đẩy lợi nhuận mà còn đóng vai trò như một tín hiệu định hướng chiến lược.

“Giá dầu cao kéo dài là động lực lớn nhất cho hoạt động thăm dò”, Schreiner Parker, chuyên gia tại Rystad Energy, nhận định. “Trong trung và dài hạn, mỗi thùng dầu từ Vịnh Ba Tư sẽ mang thêm phần bù rủi ro, buộc các công ty phải tìm kiếm cơ hội ở những khu vực mới.”