Các quốc gia đồng loạt cấm trẻ em dùng mạng xã hội

Theo Channelnewsasia, giới chuyên gia nhận định rằng nhiều cơ quan quản lý internet hiện đang quyết tâm hơn bao giờ hết trong việc thực thi lệnh cấm, bất chấp những nỗ lực xoa dịu từ phía các hãng công nghệ.

Ông Galvin Lee, chuyên gia kinh tế tại Đại học Taylor (Malaysia), cho biết: "Các nền tảng có thể tung ra các tính năng mới hữu ích để giảm bớt áp lực, nhưng những thay đổi nhỏ về sản phẩm khó có thể xoay chuyển được làn sóng chính sách hiện nay."

Làn sóng này đang lan rộng mạnh mẽ. Cuối năm ngoái, Australia là quốc gia đầu tiên ban hành luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội (MXH), bao gồm cả TikTok, YouTube, Instagram và Facebook. Sau bước đi mang tính lịch sử này, các nhà chức trách tại Đông Nam Á, Châu Âu, Brazil và một số bang của Mỹ cũng đang khẩn trương nghiên cứu để áp dụng mô hình tương tự.

Các ứng dụng MXH được cài trên một điện thoại cá nhân. Ảnh: iStock

Từ Pháp đến Ấn Độ, nhà chức trách đang tranh luận về việc hạn chế trẻ em truy cập các ứng dụng MXH. Tại Mỹ, bang Florida cho biết đã áp dụng lệnh cấm sử dụng MXH với trẻ em dưới 14 tuổi. Một số bang như California và New York thông qua luật yêu cầu dán nhãn cảnh báo tác hại với thanh thiếu niên khi dùng MXH.

"Các chính phủ nhận ra rằng đã đến lúc họ phải là bên nắm quyền kiểm soát," ông Galvin Lee nhấn mạnh.

Nhiều nhà chức trách hiện nay ưu tiên phương pháp "phòng ngừa". Họ thà bị cáo buộc là quản lý quá chặt chẽ còn hơn bị coi là thờ ơ khi các tác hại trực tuyến vẫn tiếp tục bủa vây trẻ em.

Tuy nhiên, ông Benjamin Loh từ Đại học Taylor cảnh báo MXH đã ăn sâu vào đời sống giới trẻ, nên nếu "cắt cơn" quá đột ngột mà không có lộ trình và công cụ giám sát hiệu quả, trẻ em có thể tìm đến những hành vi lách luật đầy rủi ro.

Các chuyên gia thống nhất rằng, một chính sách bền vững không chỉ dừng lại ở lệnh cấm bằng văn bản. Nó cần một cuộc vận động toàn diện bao gồm:

Công cụ thực thi mạnh mẽ: Buộc các nền tảng phải xác minh độ tuổi một cách minh bạch.Nâng cao năng lực số: Giáo dục trẻ em và phụ huynh về an toàn không gian mạng. Mô hình cùng quản lý: Chính phủ đưa ra tiêu chuẩn, nhưng cho phép các nền tảng linh hoạt về kỹ thuật để đáp ứng tiêu chuẩn đó.

"Lệnh cấm có thể là một công cụ thô sơ, nhưng nó tạo ra trách nhiệm tuân thủ không thể né tránh đối với các công ty đang kiếm lợi nhuận từ hệ thống này," ông Galvin Lee kết luận.

Tại Việt Nam, dù chưa có lệnh cấm tuyệt đối trẻ dưới 16 tuổi, nhưng Chính phủ đã có những động thái rất quyết liệt tương đồng với xu hướng thế giới, thông qua các văn bản pháp luật mới nhằm siết chặt quản lý và bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Điểm tương đồng lớn nhất giữa Việt Nam và các nước như Australia hay Malaysia là việc xác thực danh tính: Nghị định 147/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ cuối năm 2024) quy định bắt buộc người dùng MXH phải xác thực tài khoản bằng số điện thoại hoặc số định danh cá nhân.

Thay vì một lệnh cấm mang tính ngắt kết nối hoàn toàn, nghị định này yêu cầu chỉ những tài khoản đã xác thực mới được quyền viết bài, bình luận hoặc livestream. Điều này giúp loại bỏ các tài khoản ẩn danh - "mảnh đất" thường nảy sinh các hành vi bắt nạt và nội dung độc hại nhắm vào trẻ em.

Việt Nam đang đi theo hướng tăng cường vai trò của cha mẹ thay vì cấm đoán cực đoan: Trẻ em dưới 16 tuổi khi tham gia MXH phải có sự đồng ý và đăng ký thông tin thông qua cha mẹ hoặc người giám hộ. Pháp luật Việt Nam nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình trong việc giám sát nội dung và thời gian tiếp cận mạng của con cái.

Chính phủ Việt Nam cũng đang đẩy mạnh việc yêu cầu các nhà mạng lọc bỏ các nội dung rác, tin giả và các xu hướng độc hại có thể gây ảnh hưởng lệch lạc đến tâm sinh lý trẻ vị thành niên.

Anh Kiệt