Các yếu tố nguy cơ khiến ung thư gan gia tăng và ngày càng trẻ hóa

Ung thư gan đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa tại Việt Nam, trong đó nhiễm virus viêm gan B, viêm gan C và thói quen uống rượu bia là những yếu tố nguy cơ hàng đầu. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, khó phát hiện sớm, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn.

Ung thư gan có thể di căn tới nhiều cơ quan trên cơ thể.

Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là nhiễm virus viêm gan B và C. Hai loại virus này gây tổn thương gan mạn tính, dẫn đến xơ gan và tiến triển thành ung thư gan. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm viêm gan B khá cao; khoảng 81% bệnh nhân ung thư gan có HBsAg dương tính, trong khi ở dân số chung chỉ khoảng 15%. Ước tính khoảng 60% ca ung thư tế bào gan liên quan viêm gan B và khoảng 25% liên quan viêm gan C.

Xơ gan là yếu tố nguy cơ lớn khác. Đây là hậu quả của quá trình tổn thương gan kéo dài, khiến mô gan bị thay thế bằng mô sẹo. Tại Việt Nam, có khoảng 52–80% bệnh nhân ung thư gan được ghi nhận có xơ gan, chủ yếu liên quan đến viêm gan mạn tính hoặc uống rượu bia kéo dài.

Bên cạnh đó, các chất độc hại trong môi trường cũng góp phần làm tăng nguy cơ. Đáng chú ý là aflatoxin – độc tố do nấm mốc sinh ra trong các thực phẩm như lạc, đậu, ngũ cốc bị mốc. Khi sử dụng thực phẩm nhiễm độc tố này, gan có thể bị tổn thương lâu dài. Ngoài ra, một số hóa chất như dioxin, tetraclorua carbon, hợp chất màu azo hoặc nitrosamin cũng được ghi nhận có khả năng gây ung thư gan trong các nghiên cứu thực nghiệm.

Chế độ ăn uống và lối sống không lành mạnh là yếu tố không thể bỏ qua. Việc lạm dụng rượu bia, tiêu thụ thực phẩm mốc, ăn uống thiếu cân đối, ít vận động, thừa cân béo phì dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ. Tình trạng này nếu kéo dài có thể tiến triển thành xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Ung thư gan thường không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn sớm. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau tức vùng gan, chán ăn, mệt mỏi, sụt cân, sốt nhẹ hoặc vàng da. Khi bệnh tiến triển, có thể xuất hiện cổ trướng, lách to, vàng da rõ, thậm chí biến chứng nặng như xuất huyết tiêu hóa, vỡ khối u hoặc di căn đến phổi, xương, não.

Các chuyên gia khuyến cáo, để giảm nguy cơ mắc bệnh, người dân cần chủ động phòng ngừa từ sớm. Những người có nguy cơ cao như viêm gan B, C mạn tính, xơ gan hoặc uống rượu bia nhiều nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là siêu âm gan và xét nghiệm máu mỗi 6 tháng. Đồng thời, cần tiêm vaccine viêm gan B đầy đủ, hạn chế rượu bia, tránh thực phẩm mốc và duy trì lối sống lành mạnh nhằm bảo vệ chức năng gan.

Hữu Thông