Cách tế bào 'xác sống' có thể trốn tránh hệ miễn dịch

Khi bị tổn thương hoặc chịu áp lực kéo dài, một số tế bào bước vào trạng thái lão hóa. Chúng ngừng phân chia nhưng không chết ngay, đồng thời có thể tiết ra các phân tử gây viêm và làm thay đổi hoạt động của những tế bào xung quanh.

Tình trạng này đôi khi được gọi bằng tên không chính thức là “tế bào xác sống”. Tên gọi không có nghĩa tế bào đã chết, mà phản ánh việc chúng vẫn tồn tại trong mô dù không còn hoạt động như tế bào bình thường. Khi tích tụ theo thời gian, chúng có thể góp phần gây viêm mạn tính và rối loạn chức năng mô.

Có một loại protein giúp các tế bào “zombie” có hại thoát khỏi hệ thống miễn dịch, hé lộ một phương pháp mới tiềm năng để chống lại tác hại của quá trình lão hóa.

Cơ thể có cơ chế miễn dịch để nhận diện và loại bỏ một phần tế bào lão hóa. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng là vì sao một số tế bào vẫn tồn tại lâu dài, ngay cả khi có thể gây tác động bất lợi.

Nhóm nghiên cứu do Selim Chaib, trợ lý giáo sư nghiên cứu tại Khoa Y của Trung tâm y tế Cedars-Sinai (Mỹ) dẫn dắt đã xác định PD-L2 là một protein có thể tham gia vào quá trình này.

PD-L2 vốn thuộc nhóm phân tử điều hòa tương tác miễn dịch. Nghiên cứu cho thấy, tế bào lão hóa ở người tạo ra nhiều PD-L2 hơn tế bào trẻ hơn, đồng thời mức protein này tăng theo tuổi ở một số mô. Điều đó gợi ý PD-L2 có thể giúp tế bào lão hóa tránh bị hệ miễn dịch loại bỏ.

Minh họa tế bào lão hóa và tương tác với hệ miễn dịch.

Phát hiện này không có nghĩa PD-L2 là nguyên nhân duy nhất khiến tế bào lão hóa tích tụ. Quá trình lão hóa chịu ảnh hưởng của nhiều cơ chế, từ tổn thương DNA, rối loạn chuyển hóa đến thay đổi tín hiệu miễn dịch. PD-L2 được xem là một mắt xích đáng nghiên cứu thêm.

Để kiểm tra vai trò của PD-L2, các nhà khoa học thực hiện thí nghiệm trên chuột bằng cách loại bỏ hoặc ngăn hoạt động của protein này. Cả hai cách tiếp cận đều làm giảm sự tích tụ tế bào lão hóa và giảm một số chất gây viêm mà các tế bào đó giải phóng.

Nhóm còn ghi nhận những thay đổi ở chức năng cơ thể: chuột xử lý đường huyết tốt hơn và có lực nắm mạnh hơn. Kết quả gợi ý việc tác động vào PD-L2 có thể ảnh hưởng không chỉ đến số lượng tế bào lão hóa mà còn đến một số chức năng suy giảm theo tuổi.

Nghiên cứu được công bố trên Cell Metabolism.

Do PD-L2 xuất hiện ở mức cao hơn trong một số tế bào lão hóa, các nhà nghiên cứu cho rằng protein này có thể được khảo sát như dấu ấn trong máu để theo dõi tình trạng tích tụ tế bào lão hóa.

Tế bào lão hóa có thể giải phóng các phân tử gây viêm.

Tuy nhiên, một protein tăng theo tuổi không nhất thiết là chỉ dấu đặc hiệu cho tế bào lão hóa. Nhiều tế bào miễn dịch và bệnh lý khác cũng có thể ảnh hưởng đến mức PD-L2. Cần xác định liệu xét nghiệm máu có phân biệt được các nguồn khác nhau của protein hay không.

Phát hiện mới làm rõ một cơ chế tiềm năng giúp tế bào lão hóa tồn tại trong cơ thể. Thay vì chỉ tìm cách tiêu diệt những tế bào này, giới nghiên cứu có thể tìm cách ngăn chúng né tránh hệ miễn dịch.

Video: Giải mã tế bào zombie - Kẻ đẩy nhanh quá trình lão hóa trong cơ thể