Cải cách hành chính thuế - hải quan: Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

Đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Phát biểu khai mạc Diễn đàn “Ngành Thuế và ngành Hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số” tổ chức ngày 8/10, Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính Phạm Thu Phong cho biết, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, hiện đại và hội nhập sâu rộng.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Đảng và Chính phủ đã xác định rõ yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng thể chế, hoàn thiện chính sách, cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Đại diện cơ quan Thuế, Hải quan và các chuyên gia trao đổi, giải đáp những vướng mắc trong thực thi chính sách đến doanh nghiệp. Ảnh: Thanh Hằng

Ông Phạm Thu Phong cho rằng, trong tiến trình ấy, ngành Thuế và ngành Hải quan giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ thực hiện chức năng quản lý thu ngân sách nhà nước, hai ngành còn là lực lượng tiên phong trong cải cách thể chế, hiện đại hóa quản lý, tạo thuận lợi thương mại, đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo lập môi trường bình đẳng, tuân thủ pháp luật và góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

“Đặc biệt, dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, ngành Thuế và ngành Hải quan đã đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hiện đại hóa. Từ dịch vụ thuế điện tử, dịch vụ công trực tuyến toàn trình đến hóa đơn điện tử; từ hải quan điện tử đến thông quan tập trung hướng tới xây dựng hải quan số, hải quan thông minh; triển khai ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước về thuế và hải quan... Những cải cách thực chất đó đã giúp giảm thời gian, chi phí tuân thủ, nâng cao tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh” - ông Phạm Thu Phong nhấn mạnh.

Đi đầu trong chuyển đổi số

Chia sẻ về kết quả công tác cải cách hành chính thuế tại diễn đàn, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đặt mục tiêu bứt phá với tốc độ tăng trưởng hai con số, yêu cầu đặt ra cho cơ quan quản lý là phải chủ động đồng hành, hỗ trợ và mở đường cho doanh nghiệp phát triển.

Để giúp người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuận lợi nhất với chi phí thấp nhất và bảo đảm tính minh bạch, ngành Thuế xác định chuyển đổi số là chìa khóa cốt lõi làm thay đổi căn bản phương thức vận hành và đã tập trung nguồn lực cho công tác này.

Ông Mai Sơn cho biết, đến nay, hạ tầng công nghệ thông tin của ngành Thuế đã phát triển toàn diện, đáp ứng nghiệp vụ quản lý thuế cốt lõi và dịch vụ thuế điện tử. Quá trình chuyển đổi toàn diện này được thể hiện rõ qua 4 giải pháp công nghệ trọng điểm của ngành Thuế.

Trong đó, eTax Mobile đang dần khẳng định là kênh giao dịch “một cửa” trên thiết bị di động tích hợp VNeID, hỗ trợ kê khai, nộp thuế và trợ lý ảo Chatbot 24/7.

Hệ thống hóa đơn điện tử được triển khai toàn quốc từ ngày 1/7/2022, đã tiếp nhận và xử lý khoảng 29 tỷ hóa đơn, tạo nên nguồn Big Data quan trọng cho công tác quản lý thuế.

Trước sự bùng nổ của kinh tế số, ngành Thuế đã chủ động nâng cấp Cổng thông tin thương mại điện tử, hiện quản lý dữ liệu của khoảng 95.000 doanh nghiệp; 1,2 triệu hộ/cá nhân kinh doanh và 282 nhà cung cấp nước ngoài.

Hạ tầng công nghệ thông tin được quy hoạch tập trung, kết nối liên thông với Bộ Tài chính, Bộ Công an, Kho bạc Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại. Công tác an toàn thông tin được duy trì theo mô hình 4 lớp với hệ thống giám sát 24/7 nhằm bảo vệ dữ liệu quốc gia và bảo đảm tính liên tục của hệ thống.

Ông Mai Sơn cho rằng, sự chuyển dịch này đem lại 3 lợi ích cốt lõi là rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ; giảm thiểu sai sót, tăng tính minh bạch nhờ tự động hóa tính toán và đối soát; nâng cao năng lực cảnh báo rủi ro nhờ phân tích dữ liệu lớn để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Ở lĩnh vực Hải quan, ông Trần Đức Hùng - Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho biết, quá trình cải cách trong lĩnh vực Hải quan đang có thêm nền tảng pháp lý từ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Theo ông Trần Đức Hùng, những thay đổi của Luật tập trung vào các yêu cầu đang đặt ra trong thực tiễn quản lý, trong đó có cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy hải quan số, hoàn thiện quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và bổ sung quy định đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử.

Luật cũng được xây dựng phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới, đồng thời rút ngắn thời hạn kiểm tra sau thông quan xuống tối đa 20 ngày. Những thay đổi này tạo hành lang pháp lý để cơ quan Hải quan tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, đồng thời giúp doanh nghiệp có cơ sở rõ ràng hơn trong thực hiện thủ tục và tuân thủ pháp luật.

Như vậy, cải cách không chỉ dừng ở việc giảm một số thủ tục riêng lẻ, mà đang hướng tới tái thiết kế quy trình nghiệp vụ, tạo cơ sở pháp lý cho hải quan số và từng bước hình thành phương thức quản lý dựa trên dữ liệu.

Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận xét, ngành Thuế và ngành Hải quan là hai trong số những ngành đi đầu về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Trong lĩnh vực hải quan, việc triển khai thông quan điện tử đã tạo ra những thay đổi căn bản về phương thức thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu. Đối với lĩnh vực thuế, hóa đơn điện tử cùng nhiều thủ tục kê khai, nộp và hoàn thuế trên môi trường điện tử đã mang lại sự thuận tiện rõ rệt cho người dân và doanh nghiệp.

Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, đây là những chuyển biến tích cực, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh./.