Cải cách thể chế, triển khai hiệu quả hải quan số, hải quan thông minh

Tinh gọn và thúc đẩy chuyển đổi số

Cục Hải quan cho biết, thực hiện Quyết định số 382/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, kể từ ngày 1/3/2025, ngành Hải quan đã chính thức chuyển đổi mô hình từ 35 cục hải quan địa phương thành 20 chi cục hải quan khu vực. Việc tinh gọn 53,77% đầu mối tổ chức là đòn bẩy chiến lược để ngành Hải quan tối ưu hóa nguồn lực, quyết tâm đưa số thu ngân sách vượt ngưỡng 516.500 tỷ đồng trong năm 2026.

Bước sang năm 2026, các nhiệm vụ được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực như hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, xây dựng Hải quan số, hiện đại hóa công tác quản lý rủi ro, quản lý giám sát hải quan, mở rộng Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN, đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và trang thiết bị kiểm tra giám sát hải quan.

Toàn cảnh buổi làm việc. Ảnh: H.Nụ

Trong công tác hoàn thiện thể chế, Cục Hải quan tiếp tục tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế phục vụ yêu cầu cải cách, hiện đại hóa hải quan, chuyển đổi số và tạo thuận lợi thương mại.

Tính đến cuối tháng 4/2026, Cục Hải quan đã hoàn thành 3 đề án trình Chính phủ, 3 đề án trình Bộ Tài chính và 7 đề án cấp Cục theo Chương trình công tác trọng tâm năm 2026 của Cục. Đồng thời, hoàn thành thêm 7 đề án trình Chính phủ, 7 đề án trình Bộ Tài chính và 22 đề án cấp Cục ngoài Chương trình công tác trọng tâm. Trong đó, đã trình Chính phủ phê duyệt 1 Nghị định, trình Bộ Tài chính phê duyệt, ban hành 3 Thông tư.

Hiện nay, Cục đang tiếp tục xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật trọng yếu (1 Luật, 3 Nghị định, 5 Thông tư). Trong đó, đối với nhiệm vụ xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan năm 2014, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết về điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026, trong đó bổ sung Luật Hải quan vào Chương trình lập pháp năm 2026 và trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp tháng 10/2026.

Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ cho biết hạ tầng kỹ thuật của ngành đã có bước nhảy vọt đáng kể. Trong đó, chìa khóa để giải bài toán khối lượng tờ khai tăng vọt (hơn 6,6 triệu tờ khai) trong khi biên chế cắt giảm chính là mô hình Thông quan tập trung và hệ sinh thái Hải quan thông minh, hướng tới mục tiêu 100% thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến hoàn toàn.

“Dấu ấn lớn nhất trong tháng 5/2026 chính là việc triển khai thí điểm mô hình Thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III. Đây là mô hình mang tính cách mạng, bảo đảm tính thống nhất, khách quan trong thực thi nghiệp vụ” - Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ nhấn mạnh.

Hoàn thiện thể chế, quyết liệt triển khai các nhiệm vụ trọng tâm

Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn biểu dương Cục Hải quan đã đạt được những kết quả nổi bật trong công tác hoàn thiện thể chế; quyết liệt, kịp thời sắp xếp triển khai theo mô hình chính quyền 2 cấp; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho thuương mại; nỗ lực chuyển đổi số, hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách; đạt thành tích cao trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, đặc biệt là công tác phòng chống ma túy; đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế.

Chuyển đổi số không phải là phong trào mà là nhiệm vụ sống còn để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội đã đề ra. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số thì nhiệm vụ của ngành Hải quan là rất quan trọng.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc. Ảnh: H.Nụ

Theo đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn yêu cầu ngành Hải quan phải tập trung vào 8 vấn đề cốt lõi về thể chế; công nghệ thông tin; cải cách hành chính; chống buôn lậu, gian lận thương mại; thu ngân sách; hội nhập quốc tế; sắp xếp hoàn thiện tổ chức bộ máy và đầu tư cơ sở vật chất phục vụ các nhiệm vụ chuyên môn.

Bên cạnh đó, sức ép về tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại đang đặt ra yêu cầu rất lớn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng yêu cầu ngành Hải quan cần phải đẩy mạnh 2 nhiệm vụ trọng tâm là cải cách thể chế và chuyển đổi số để kéo giảm chi phí logistics, khơi thông nguồn lực quốc gia.

Tiếp thu toàn diện chỉ đạo, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ cho biết, ngành Hải quan sẽ tiếp tục hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao và phấn đấu thu ngân sách vượt 10%. Trong đó, tập thể ngành Hải quan sẽ cụ thể hóa đẩy mạnh cải cách thể chế, nỗ lực hết mình để biến mục tiêu Hải quan số thành hiện thực, đóng góp vào sự minh bạch hóa nền tài chính quốc gia. Ngoài ra, ngành dự kiến cắt giảm toàn bộ 16 điều kiện kinh doanh trong năm 2026.