Cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, tăng cảnh báo sức khỏe trên bao bì
Sáng 21/11, với 465/481 đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Luật cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, cấm bán trên môi trường điện tử và đặt lộ trình tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý về dự án luật. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Trước khi các đại biểu bấm nút thông qua dự án luật, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo theo hướng giữ nguyên các biện pháp quản lý kinh doanh, mua bán thuốc lá theo quy định hiện hành; duy trì cơ chế cấp phép, kiểm soát mạng lưới, số lượng điểm bán và hạn chế khả năng tiếp cận, giảm nguồn cung thuốc lá, đặc biệt đối với thanh thiếu niên.
Chính phủ xác định thuốc lá là sản phẩm chứa chất gây nghiện, gây tác hại đối với sức khỏe con người, do đó kinh doanh sản phẩm thuốc lá vẫn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Việc duy trì quản lý chặt chẽ giấy phép bán buôn, bán lẻ thuốc lá là một trong những công cụ nhằm giảm nguồn cung, giảm khả năng tiếp cận và nhu cầu sử dụng thuốc lá.
Về các hành vi bị nghiêm cấm, để tăng cường quản lý theo hướng giảm nhu cầu sử dụng, từng bước giảm nguồn cung, phù hợp với nguyên tắc của Luật hiện hành, mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030, cũng như cam kết khi Việt Nam tham gia Công ước khung của Tổ chức Y tế thế giới về kiểm soát thuốc lá, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, chỉnh lý quy định rõ những hành vi bị nghiêm cấm và các biện pháp kiểm soát, giảm sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước.
Cụ thể, dự thảo đã chỉnh lý, bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm đối với thuốc lá giả; sản phẩm được thiết kế có hình thức hoặc mô phỏng bao thuốc lá, gói thuốc lá, điếu thuốc lá; thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm có cấu tạo, chức năng, cách thức sử dụng tương tự.
Quy định cấm cũng bao quát các khâu sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và chứa chấp các sản phẩm này; đồng thời bổ sung quy định cấm đối với thiết bị, bộ phận chứa nguyên liệu và nguyên liệu dùng cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm thuốc lá khác, trừ trường hợp được pháp luật cho phép.
Dự thảo cũng bổ sung hành vi nghiêm cấm đe dọa, cản trở, trả thù, xúc phạm, xâm hại người yêu cầu, nhắc nhở, phản ánh, tố giác hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm.

Với 465/481 đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Đối với việc kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước, dự thảo quy định Bộ trưởng Bộ Công thương công bố công khai sản lượng thuốc lá được phép sản xuất và nhập khẩu để tiêu thụ trong nước của từng doanh nghiệp theo lộ trình giảm sản lượng do Chính phủ quy định. Việc kiểm soát vẫn được thực hiện thông qua quản lý sản lượng sản xuất, nhập khẩu, nguyên liệu thuốc lá, tem sản phẩm và nguồn gốc thuốc lá, bảo đảm mục tiêu giảm nguồn cung.
Về việc tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, Chính phủ nhận thấy việc tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá là hết sức cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông về tác hại của thuốc lá, giúp người tiêu dùng nhận diện rõ hơn những nguy cơ đối với sức khỏe, từ đó nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng giao Chính phủ quy định lộ trình mức tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe phù hợp với từng thời kỳ. Chính phủ thống nhất chủ trương nâng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ mức 50% hiện nay lên mức cao hơn.
Chính phủ sẽ cụ thể hóa ngay nội dung này trong nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật lần này, trong đó quy định cụ thể mức diện tích cảnh báo sức khỏe trên mỗi mặt chính trước và mặt chính sau của bao, tút, hộp thuốc lá; dự kiến thực hiện từ ngày 1/7/2029. Như vậy, việc tăng diện tích cảnh báo sức khỏe sẽ được cụ thể hóa thành quy định pháp luật với lộ trình thực hiện cụ thể, không chỉ dừng ở định hướng hoặc cam kết chính sách.
Về ý kiến đề nghị cấm thuốc lá theo thế hệ từ năm 2010, Bộ trưởng cho biết, đây là chính sách còn rất mới trên thế giới, chưa có đủ số liệu, bằng chứng thực tiễn để đánh giá hiệu quả toàn diện. Đến nay, số quốc gia chính thức triển khai hoặc ban hành chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ ở phạm vi toàn quốc còn hạn chế.
Bên cạnh đó, việc tổ chức thực hiện chính sách này tại Việt Nam còn đặt ra nhiều thách thức. Tình trạng bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi vẫn xảy ra tại nhiều địa phương; việc kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm chưa thường xuyên, đồng bộ; xác minh độ tuổi tại các điểm bán lẻ còn hạn chế, trong khi mạng lưới điểm bán thuốc lá trên toàn quốc rất lớn.
Chính phủ cho rằng cần tập trung nguồn lực thực hiện hiệu quả các giải pháp đã được chứng minh, như tăng thuế thuốc lá, kiểm soát chặt việc bán thuốc lá cho người chưa thành niên, mở rộng môi trường không khói thuốc, hỗ trợ cai nghiện và tăng cường thực thi pháp luật.
Do vậy, theo tinh thần chỉ đạo của Quốc hội là chỉ đưa vào Luật những vấn đề thực sự cấp thiết, có cơ sở thực tiễn, Chính phủ xin phép Quốc hội tiếp tục theo dõi, đánh giá nội dung này và chưa đưa vào dự thảo Luật lần này.
Về đề xuất bổ sung địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, Chính phủ nhận thấy việc thực hiện nghiêm quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá, cũng như bổ sung địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn là cần thiết. Luật hiện hành đã quy định các nhóm địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà nhưng có nơi dành riêng cho người hút thuốc lá; địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà nhưng không cấm hút thuốc trong khuôn viên; và địa điểm cấm hút thuốc lá cả trong nhà và trong khuôn viên.
Khoản 4 Điều 12 của Luật hiện hành đã giao Chính phủ quy định việc chuyển các địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà nhưng có nơi dành riêng cho người hút thuốc lá thành địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà, phù hợp với từng thời kỳ.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, Chính phủ xin tiếp thu các đề xuất và sẽ nghiên cứu, xác định phương án phù hợp, bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn, phù hợp với điều kiện thực tế để quy định tại nghị định.
* Với 473/481 đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật gồm: Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.
Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết dự thảo Luật đã được rà soát, hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Với 473/481 đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật gồm: Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Các nội dung sửa đổi tập trung hoàn thiện quy định về quản lý dịch vụ bảo vệ trẻ em; quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời sản phẩm và chuỗi cung ứng, hạn chế tình trạng mua bán lòng vòng, nâng giá thiết bị y tế. Đối với lĩnh vực dược, dự thảo bổ sung các biện pháp tăng cường quản lý giá thuốc, quy định về thời điểm công bố giá, phương pháp xác định giá, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và liên thông dữ liệu dược.
Dự thảo Luật đồng thời chỉnh lý quy định về phân loại thiết bị y tế, quản lý giá theo hướng bảo đảm quyền tự quyết định giá của doanh nghiệp gắn với yêu cầu quản lý; hoàn thiện việc xác định mức độ khuyết tật, thẩm quyền cho phép thực hiện kỹ thuật mới, phương pháp mới trong khám bệnh, chữa bệnh và các quy định liên quan đến người cao tuổi.
Các quy định về bảo hiểm y tế cũng được điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, thay đổi hình thức tổ chức khám bệnh, chữa bệnh và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
