Căn bệnh khiến hàng loạt cơ quan suy yếu từ bên trong

Từ mù lòa, suy thận đến nguy cơ phải cắt cụt chi, tiểu đường có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng. Dinh dưỡng và lối sống đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh.

 Tiểu đường type 2 không chỉ khiến đường huyết tăng cao mà còn âm thầm phá hủy nhiều cơ quan. Ảnh: Unsplash.

Tiểu đường type 2 không chỉ khiến đường huyết tăng cao mà còn âm thầm phá hủy nhiều cơ quan. Ảnh: Unsplash.

Trong cuốn sách Ăn gì không chết - Sức mạnh chữa lành của thực phẩm, tiến sĩ, bác sĩ Michael Greger và Gene Stone phân tích cơ chế gây bệnh cũng như vai trò của dinh dưỡng trong kiểm soát tiểu đường type 2.

Theo hai tác giả, tiểu đường xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả. Đây là hormone giúp vận chuyển glucose từ máu vào tế bào để tạo năng lượng.

Có thể hình dung insulin như chiếc chìa khóa mở cửa tế bào, giúp glucose đi vào bên trong. Khi thiếu insulin hoặc xuất hiện tình trạng kháng insulin, glucose không được hấp thu hiệu quả mà tích tụ trong máu, khiến đường huyết tăng cao kéo dài.

Tiểu đường được chia thành hai thể chính. Ở người mắc type 1, hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào beta của tuyến tụy, khiến cơ quan này mất khả năng sản xuất đủ insulin. Người bệnh cần tiêm insulin để bù đắp lượng hormone thiếu hụt.

Trong khi đó, tiểu đường type 2 chiếm khoảng 90-95% tổng số trường hợp. Người bệnh vẫn có thể sản xuất insulin nhưng các tế bào trong cơ thể giảm đáp ứng với hormone này. Tình trạng tích tụ mỡ trong cơ và gan được xem là một trong những yếu tố cản trở hoạt động của insulin, khiến glucose khó đi vào tế bào và tiếp tục tồn đọng trong máu.

Đường huyết cao có thể dẫn đến mù lòa, suy thận, đoạn chi

Điều đáng lo ngại của tiểu đường là những tổn thương có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Khi đường huyết thường xuyên ở mức cao, lượng glucose dư thừa gây tổn thương mạch máu và dây thần kinh trên khắp cơ thể.

Đây là nguyên nhân khiến người mắc tiểu đường đối mặt với hàng loạt biến chứng nguy hiểm. Tổn thương mạch máu có thể ảnh hưởng đến tim và não, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Tại thận, tình trạng tăng đường huyết kéo dài làm tổn thương các mạch máu nhỏ có chức năng lọc máu, dẫn đến suy giảm chức năng thận, thậm chí suy thận giai đoạn cuối. Ở mắt, tổn thương các mạch máu võng mạc có thể gây giảm thị lực và mù lòa.

Bệnh còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh ngoại biên, khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng tê bì, ngứa ran hoặc đau ở tay chân. Khi dây thần kinh bị tổn thương, người bệnh có thể mất cảm giác ở bàn chân mà không nhận ra những vết thương nhỏ.

 Đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương tim, thận, mắt và hệ thần kinh. Ảnh: Unsplash.

Đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương tim, thận, mắt và hệ thần kinh. Ảnh: Unsplash.

Kết hợp với tình trạng tuần hoàn máu kém, các vết thương này thường lâu lành, dễ nhiễm trùng và có thể dẫn đến hoại tử, buộc phải cắt cụt chi dưới trong trường hợp nghiêm trọng.

Thay đổi chế độ ăn có thể cải thiện bệnh

Theo hai tác giả, tiểu đường type 2 có mối liên hệ chặt chẽ với chế độ ăn uống và lối sống. Chế độ ăn giàu chất béo, nhiều năng lượng, kết hợp tình trạng thừa cân, béo phì và ít vận động có thể làm tăng nguy cơ kháng insulin.

Do đó, điều chỉnh dinh dưỡng và kiểm soát cân nặng là những yếu tố quan trọng trong phòng ngừa cũng như điều trị bệnh. Lựa chọn thực phẩm lành mạnh, hạn chế năng lượng dư thừa và duy trì vận động thường xuyên có thể giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

 Sách Ăn gì không chết - Sức mạnh chữa lành của thực phẩm. Ảnh: NXB Trẻ.

Sách Ăn gì không chết - Sức mạnh chữa lành của thực phẩm. Ảnh: NXB Trẻ.

Trong cuốn sách, hai tác giả kể câu chuyện về Millan, một thành viên của cộng đồng NutritionFacts.org. Bà được chẩn đoán mắc tiểu đường type 2 năm 30 tuổi, sau nhiều năm sống chung với tình trạng béo phì và liên tục tăng giảm cân do thử nhiều chế độ ăn kiêng.

Bệnh cũng xuất hiện ở nhiều thành viên trong gia đình Millan, khiến bà từng nghĩ mình không thể tránh khỏi nguy cơ mắc bệnh do di truyền và tuổi tác.

Sau khoảng 20 năm sống chung với tiểu đường, bà chuyển sang chế độ ăn thuần thực vật vào thập niên 1990. Thay đổi này giúp bà cải thiện sức khỏe, kiểm soát cân nặng và duy trì thể trạng tốt. Hơn 40 năm sau khi được chẩn đoán, ở tuổi ngoài 70, Millan vẫn tràn đầy năng lượng, thậm chí tham gia hướng dẫn các lớp nhảy Zumba cường độ cao.

Câu chuyện cho thấy yếu tố di truyền không đồng nghĩa một người chắc chắn mắc tiểu đường type 2. Những thay đổi trong chế độ ăn và sinh hoạt vẫn có thể tác động đáng kể đến nguy cơ cũng như tiến triển bệnh.

Một số người mắc tiểu đường type 2 có thể đạt tình trạng thuyên giảm sau khi giảm cân và điều chỉnh lối sống. Tuy nhiên, thuyên giảm không đồng nghĩa bệnh đã được chữa khỏi hoàn toàn. Người bệnh vẫn cần theo dõi đường huyết định kỳ, duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp và tuân thủ điều trị.

Đặc biệt, việc thay đổi chế độ ăn hoặc giảm cân đáng kể cần được trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh thuốc phù hợp, tránh nguy cơ hạ đường huyết.

Phương Anh

Nguồn Znews: https://znews.vn/can-benh-khien-hang-loat-co-quan-suy-yeu-tu-ben-trong-post1697809.html