Căn bệnh không còn cơ hội sống khi phát bệnh

Không ghi nhận vết cắn hay vết cào trên cơ thể, bé trai K.P.T. (4 tuổi, ở Gia Lai) vẫn mắc bệnh dại sau thời gian thường xuyên chơi, ôm ấp và ngủ chung với mèo. Chỉ vài ngày sau khi xuất hiện triệu chứng, bệnh nhi không qua khỏi.

Bệnh dại vẫn âm thầm rình rập

Ngày 7/9, bé T. sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, chán ăn. Gia đình đưa trẻ đến một phòng khám tư nhân kiểm tra, sau đó cho bé tự uống thuốc tại nhà.

Đến chiều 8/9, tình trạng của T. diễn tiến với các biểu hiện mệt mỏi, buồn nôn, sợ nước, sốt và đau đầu. Gia đình đưa trẻ đến Trạm Y tế xã Gào, sau đó bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Gia Lai.

Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán trẻ mắc bệnh dại. Đến sáng 9/9, gia đình xin đưa trẻ về nhà và bệnh nhi không qua khỏi trong cùng ngày.

Qua điều tra dịch tễ, cơ quan chức năng xác định đầu tháng 7, một hộ dân ở thôn Ia Kênh, xã Gào, có 5 con mèo mới sinh và cho gia đình T. 3 con về nuôi.

Trong thời gian này, T. thường xuyên chơi, ôm ấp, bế và ngủ chung với mèo. Khoảng một tuần sau, 2 con mèo có biểu hiện ốm rồi không qua khỏi không rõ nguyên nhân. Con thứ 3 hiện vẫn còn sống.

Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Gia Lai. Ảnh: BVCC.

Điều đáng chú ý là theo gia đình, không phát hiện trên cơ thể T. có vết xước, vết cào hoặc dấu hiệu bị chó, mèo cắn.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Gia Lai phối hợp Trạm Y tế xã Gào đang điều tra dịch tễ, rà soát những người tiếp xúc gần với bệnh nhi và các trường hợp có tiền sử bị chó, mèo cào, cắn trong thời gian gần đây.

Theo CDC tỉnh Gia Lai, đây là trường hợp thứ 5 không qua khỏi do bệnh dại được ghi nhận tại địa phương từ đầu năm 2026 đến nay.

Không riêng Gia Lai, nhiều địa phương khác cũng đang khẩn trương ứng phó với dịch dại.

Tại Hà Nội, từ đầu năm đến nay, CDC thành phố cũng ghi nhận 8 ổ dịch tại Hạ Bằng (2 ổ), Đoài Phương (2 ổ), Hòa Lạc, Thạch Thất, Kiều Phú và Yên Xuân.

Ngay khi phát hiện động vật mắc bệnh dại tấn công người hoặc vật nuôi, CDC Hà Nội phối hợp Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, UBND xã và trạm y tế tiến hành điều tra dịch tễ, giám sát và xử lý ổ dịch.

Các đơn vị đồng thời rà soát những người có nguy cơ phơi nhiễm để hướng dẫn xử trí vết thương, tư vấn và tiêm vaccine phòng dại kịp thời.

Theo các số liệu thống kê, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 59.000 trường hợp người không qua khỏi do bệnh dại. Bệnh chủ yếu lưu hành tại châu Á và châu Phi; hơn 95% số trường hợp không qua khỏi ở người xảy ra tại hai khu vực này.

Chó là nguồn truyền virus dại sang người phổ biến nhất, chiếm khoảng 99% trường hợp. Tuy nhiên, mèo và nhiều loài động vật nuôi, động vật hoang dã khác cũng có thể mang và truyền virus.

Điều khiến bệnh dại đặc biệt nguy hiểm là người dân đôi khi không nhận ra mình đã phơi nhiễm. Một số trường hợp không nhớ hoặc không phát hiện vết cào, vết xước; trẻ nhỏ bị động vật cắn nhưng không nói với gia đình. Tâm lý chủ quan khi cho rằng chó, mèo nhà vẫn khỏe mạnh cũng khiến việc tiêm phòng bị trì hoãn.

Đừng chờ bệnh dại phát triệu chứng

Bệnh dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây truyền từ động vật sang người, chủ yếu qua nước bọt của động vật nhiễm virus.

Virus có thể xâm nhập cơ thể qua vết cắn, vết cào, vết trầy xước hoặc khi nước bọt của động vật mắc bệnh tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc như mắt, miệng hay vết thương hở.

"Khi lên cơn dại, cả người và động vật đều có tỷ lệ không qua khỏi gần như 100%. Đây cũng là lý do việc chờ đợi con vật có biểu hiện bệnh hay không trước khi đi tiêm phòng có thể khiến người bị phơi nhiễm bỏ lỡ thời điểm dự phòng hiệu quả", bác sĩ Đinh Thị Vân Anh, Phó trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho hay.

Người bị chó cắn tiêm vaccine Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

Vị chuyên gia khuyến cáo khi bị chó hoặc động vật cắn, cào hoặc liếm vào vùng da trầy xước, người dân cần xử trí ngay. Trước tiên, rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy càng sớm càng tốt trong khoảng 15 phút. Sau đó, tiếp tục làm sạch bằng xà phòng và nước hoặc các chất có tác dụng diệt khuẩn như cồn iodine, cồn 70 độ hoặc rượu mạnh.

Người bị phơi nhiễm cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá nguy cơ và tư vấn tiêm vaccine, huyết thanh kháng dại theo chỉ định.

Việc có cần sử dụng huyết thanh hay không phụ thuộc vào tình trạng động vật, hoàn cảnh bị cắn hoặc tiếp xúc với nguồn bệnh, số lượng và vị trí vết thương cũng như tình hình bệnh dại tại khu vực.

Với người chưa từng tiêm vaccine phòng dại, phác đồ tiêm bắp gồm 5 liều vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28. Ngày 0 được tính là ngày tiêm mũi đầu tiên. Liều mỗi lần tiêm là 0,5 ml; người lớn tiêm tại vùng cơ delta cánh tay, trẻ nhỏ tiêm ở mặt trước ngoài đùi.

Bác sĩ Vân Anh nhấn mạnh với người bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào, liếm vào vùng da tổn thương, không nên chờ đợi, tự theo dõi tại nhà hay trì hoãn tiêm phòng vì cho rằng con vật vẫn bình thường. Cánh cửa dự phòng nằm ở thời điểm trước khi bệnh khởi phát. Một khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, cơ hội cứu chữa gần như không còn.